Ngày tháng dần ấm lên. Vì trước nay vẫn bình an vô sự, ta cũng dần giảm số lần và liều lượng thuốc uống, thân thể thư thái hơn đôi chút. Lưu Châu kín đáo nói với ta: “Tiểu thư cứ uống thuốc rồi nằm trong phòng, sắc mặt đã trắng bệch đi nhiều. Cũng nên ra ngoài đi dạo dưới nắng, sắc khí sẽ khá hơn.”
Ngày xuân, cảnh sắc Thượng Lâm Uyển là đẹp nhất. Lê hoa và hải đường trong cung Đường Lê mới chỉ mọc lá, ngay cả nụ hoa cũng chưa nhú, còn hoa cỏ trong Thượng Lâm Uyển đã nở rộ không ít. Danh hoa đón gió tỏa hương, cây cối xanh tươi sinh trưởng, lại thêm suối bay nước biếc phun trào lấp lánh, kỳ lệ u nhã như trong tranh, khiến người ta vô cùng yêu thích. Trong cung thích trồng nhất là ngọc lan, hải đường, mẫu đơn, quế hoa, thúy trúc, ba tiêu, mai và lan bát phẩm; đọc lái âm thành “ngọc đường phú quý, trúc báo bình an”, gọi là “Thượng Lâm bát phương”, tượng trưng điềm lành chốn cung đình. Cung Đường Lê nằm ở góc tây nam Thượng Lâm Uyển, vốn là nơi ít người qua lại, vùng lân cận cũng hiếm bóng người. Vì vậy, ta chỉ đi lại gần Đường Lê, chẳng ai đến quấy rầy hay ngăn cản.
Ra khỏi cung Đường Lê không xa là Thái Dịch Trì. Mặt hồ xanh biếc mênh mông, sóng nước lấp lánh; nhìn từ xa, trời nước cùng một màu lam biếc, bóng ngược sáng rực. Trong hồ rải rác vài hòn đảo, trên đảo dựng nhiều đình đài lầu các cao lớn kỳ tú, lại có kỳ hoa dị thảo, phong vị riêng biệt. Cảnh sắc Thái Dịch Trì vào tháng ba tháng tư thật đẹp. Dọc bờ, hàng dương liễu xanh rủ mềm mại, cành lá đều hé chút sắc xanh non vàng nhạt, tựa đôi mày được cung nữ chăm chút tô vẽ. Muôn ngàn sợi liễu xanh như dải ngọc, theo gió đung đưa như váy ngọc của vũ cơ khẽ bay. Ngay cả Hoán Bích trông thấy cũng cười nói: “Lục ngọc trang thành nhất thụ cao, vạn điều thùy hạ lục ti thao. Thì ra cảnh đẹp đến thế này. Nhiều cây liễu như vậy, quả nhiên chỉ trong cung mới có vẻ bề thế ấy.” Liễu mới, hoa tươi; làn gió mát thổi bên hồ cũng nhuốm hơi nước xanh mướt và hương hoa, khiến lòng người lâng lâng, như đang giữa sương mai nắng sớm.
Ta lưu lại mấy lần, rất đỗi yêu thích. Trở về liền sai Tiểu Liên Tử và Tiểu Doãn Tử làm một chiếc xích đu trên cây. Tiểu Doãn Tử khéo tay, đặc biệt dẫn tử đằng và đỗ nhược quấn quanh xích đu. Hoa nhỏ màu tím nở ra, cành lá mềm mại, hương thơm bay xa. Khi xích đu đung đưa theo gió, hương thơm thoang thoảng như đang ở giữa tầng mây.
Buổi chiều hôm ấy, thời tiết cực đẹp. Bầu trời trong vắt như một đầm nước lặng, nắng rực rỡ như vàng sáng, khắp trời liễu nhứ trắng nhẹ bay lả tả, theo gió chập chờn rồi rơi xuống. Ta ngồi một mình trên xích đu, khẽ đá từng cánh hoa rơi trên thảm cỏ mềm mượt thơm ngát. Lưu Châu nhẹ nhàng đẩy xích đu từng nhịp, kể chuyện cười cho ta nghe. Gió xuân ấm áp khẽ lướt qua, như có bàn tay chậm rãi lay động cây hạnh hoa sum suê bên cạnh. Cánh hoa mỏng nhẹ như lụa điểm điểm rơi trên người ta, dịu dàng tựa ngón tay mẫu thân vuốt ve má ta thuở bé.
Ta bất giác ngẩng đầu ngắm hoa. Hoa nở chen chúc dày đặc, một vùng phấn hồng, giữa những đóa hoa tầng tầng lớp lớp chỉ lộ ra một chấm trời xanh. “Hạnh hoa sơ ảnh lý, xuy địch đáo thiên minh”, người xưa dường như từng viết như thế. Ta bỗng nổi hứng, quay sang dặn Lưu Châu: “Đi lấy tiêu của ta tới đây.” Lưu Châu vâng lời đi. Ta một mình đung đưa xích đu một lát, chợt nhận ra sau lưng chẳng biết từ lúc nào đã có thêm một bóng người, giật mình hết hồn, vội nhảy khỏi xích đu quay lại nhìn. Chỉ thấy một nam tử trẻ tuổi đứng sau lưng ta, mặc thường phục màu xanh lục như sóng nước, thêu hình dơi tròn, trên đầu đội quan trâm vàng đỏ. Dáng người cao ráo như ngọc, phong thái sáng sủa, gương mặt vô cùng tuấn tú; chỉ có ánh mắt chăm chú đánh giá ta, khiến ta chẳng đoán được thân phận.
Mặt ta bất giác đỏ bừng. Ta khụy gối hành lễ, không biết nên xưng hô thế nào, đành giữ nguyên tư thế ấy. Im lặng hồi lâu, mặt ta nóng bừng như lửa, đầu gối cũng hơi mỏi, đành lúng túng hỏi: “Không biết nên xưng hô với ngài thế nào?”
Người kia không đáp. Ta không dám ngẩng đầu, khẽ hỏi lại lần nữa. Chàng như vừa tỉnh khỏi mộng, khẽ “ồ” một tiếng rồi ôn tồn nói: “Đứng lên đi.”
Ta khẽ liếc nhìn trang phục của chàng. Chàng dường như nhận ra, bèn nói: “Ta là… Thanh Hà vương.”
Biết chàng là Thanh Hà vương Huyền Lăng, ta càng thêm lúng túng. Phi tần một mình gặp vương gia, có vẻ không ổn. Ta bèn lùi lại hai bước, hơi cúi người nói: “Thiếp là Chân thị, Quý nhân Uyển ở hậu cung, xin bái kiến Vương gia.”
Chàng nghĩ ngợi một chút: “Nàng là vị Quý nhân mắc bệnh kia sao?”
Ta lập tức thấy có gì đó không ổn, lòng dấy lên mối nghi ngờ, bèn hỏi: “Chuyện vặt trong nội cung, không biết Vương gia nghe được từ đâu?”
Chàng hơi sững người, lập tức cười nói: “Ta nghe… hoàng tẩu nhắc đến. Đêm trừ tịch, hoàng huynh hỏi một câu, đúng lúc ta ở bên cạnh.” Lúc này ta mới yên lòng.
Chàng ôn hòa hỏi: “Sức khỏe khá hơn chưa? Hơi lạnh đầu xuân vẫn còn, sao nàng không mặc thêm áo?”
“Đa tạ Vương gia quan tâm, thiếp đã khỏe hơn nhiều.” Ta đang định cáo từ thì Lưu Châu ôm cây tiêu tới. Thấy có nam tử lạ bên cạnh, nàng cũng giật mình. Ta vội nói: “Còn không mau bái kiến Thanh Hà vương.” Lưu Châu cuống quýt quỳ xuống hành lễ.
Chàng liếc thấy cây tiêu xanh thẫm, mỉm cười hỏi: “Nàng biết thổi tiêu sao?”
Ta khẽ gật đầu: “Khuê phòng buồn chán, thiếp thổi để giải khuây thôi.”
“Có thể thổi một khúc cho ta nghe không?” Chàng thấy lời mình hơi đường đột, bèn nói thêm: “Bản vương rất thích nghe tiêu.”
Ta ngập ngừng đáp: “Thiếp không tinh thông tiêu nghệ, chỉ sợ làm vấy bẩn nhã thính của Vương gia.”
Chàng ngước nhìn chân trời, mỉm cười nói: “Cảnh xuân tươi đẹp thế này, có tiếng tiêu làm bạn mới không phụ cả vườn liễu xanh hoa thắm. Mong Quý nhân đừng từ chối.”
Ta không thể khước từ, đành lùi ra xa một trượng, chăm chú nghĩ ngợi rồi ứng cảnh thổi tỉ mỉ một khúc 《Hạnh Hoa Thiên Ảnh》 (1): “Nơi nào tiếng ngọc tiêu, trời tựa nước; quỳnh hoa một đêm trắng như băng.”
Liễu xanh khẽ rủ bên bến Uyên Ương, nhớ Đào Diệp, thuở ấy gọi đò. Lại đem đôi mắt sầu gửi cùng gió xuân, toan đi; tựa mạn thuyền thêm chốc lát.
Đường Kim Lăng, oanh hót yến múa. Nghĩ triều nước hiểu nỗi khổ người sâu nhất. Cỏ thơm khắp bãi, chẳng thể về, trời chiều; lại dời thuyền, biết hướng nào đây?
Thuở nhỏ, dì ta từng dạy ta dùng huân thổi khúc này khi sống nhờ ở Giang Nam. Giai điệu thanh đạm, cao xa. Giờ dùng tiêu thổi, nỗi sầu trong khúc nhạc vơi đi, lại có vẻ đẹp thanh lệ u nhã như tuyết trôi gió cuốn. Khúc nhạc dứt, Thanh Hà vương vẫn lặng thinh, chỉ ngẩn ngơ xuất thần.
Ta im lặng chốc lát, khẽ gọi: “Vương gia.” Chàng lúc này mới hoàn hồn. Ta nhỏ giọng nói: “Thiếp múa rìu qua mắt thợ, mong Vương gia chớ trách.”
Chàng nhìn ta: “Nàng thổi rất hay. Chỉ là vừa rồi đến câu ‘Cỏ thơm khắp bãi, chẳng thể về’, tiếng tiêu hơi ngưng trệ, không được trôi chảy, còn mang cảm giác nghẹn ngào. Nàng nhớ nhà sao?”
Bị chàng nói trúng tâm sự, ta hơi bối rối, đỏ mặt đáp: “Thiếp từng nghe nói ‘Khúc có chỗ sai, Chu Lang ngoảnh lại’. Không ngờ Vương gia thính tai đến vậy.”
Chàng hơi sững sờ, mỉm cười nói: “Bản vương đã lâu không được nghe tiếng tiêu hay đến thế. Từ sau khi… Thuần Nguyên Hoàng hậu qua đời, chưa có tiếng tiêu nào khiến… tai bản vương rung động.” Dù chàng ở cách ta không xa, giọng nói ấy lại xa xăm như vọng từ chân trời, đầy cảm khái.
Ta bước lên hai bước, mỉm cười nói: “Đa tạ Vương gia quá khen. Thiếp sao dám sánh với Thuần Nguyên Hoàng hậu.” Ta hơi cúi người: “Trời không còn sớm, thiếp xin về cung trước. Vương gia cứ tự nhiên.”
Chàng mỉm cười gật đầu rồi cũng tự mình rời đi.
Lưu Châu đỡ ta xuyên qua khóm hoa rặng liễu về cung. Vừa vào điện Oánh Tâm ngồi xuống, ta lập tức gọi Tinh Thanh tới: “Đi dò hỏi xem hôm nay Thanh Hà vương có vào cung không? Bây giờ đang ở đâu?” Tinh Thanh nhận lệnh đi ra.
Lưu Châu nghi hoặc hỏi: “Tiểu thư cho rằng người cùng tiểu thư thưởng tiêu hôm nay không phải Thanh Hà vương sao?”
Ta nói: “Cẩn thận thêm một chút vẫn tốt.”
Tinh Thanh đi nửa ngày mới trở về bẩm: “Hôm nay Vương gia có vào cung, hiện đang ở điện Nghi Nguyên của Hoàng thượng, cùng Hoàng thượng thưởng họa.” Ta thầm gật đầu, yên tâm dùng bữa.
Cách một ngày, ta lại đến chiếc xích đu ấy giết thời gian. Không khí buổi sớm mùa xuân vô cùng trong lành, mang theo hơi ẩm mênh mang của khói sóng trên hồ, vẻ tươi mát của hàng liễu mềm mại hai bờ cùng hương thơm của những đóa hoa vừa nở, khiến lòng người tràn đầy sức sống. Dây tử đằng và đỗ nhược quấn trên dây xích đu vẫn còn đọng những giọt sương long lanh chưa bị nắng hong khô. Xích đu khẽ lay, sương mát rơi lên mặt, lên vai, như từng giọt mưa nhỏ. Có chim oanh sớm đậu trên cây, líu lo hót vang vui vẻ. Muốn tận hưởng ánh ban mai thì đây là lúc đẹp nhất.
Bỗng có người đưa tay đẩy mạnh xích đu của ta. Xích đu lập tức đung đưa mạnh hơn, ta giật mình, vội nắm chặt dây bằng cả hai tay. Xích đu bay vút lên phía trước, gió mạnh mẽ lướt qua má, cuốn váy ta tung bay trong gió như cánh bướm khổng lồ. Ta cười lớn: “Lưu Châu, nha đầu tinh quái này, dám giở trò sau lưng ta!” Ta khanh khách cười: “Đẩy cao thêm chút nữa! Lưu Châu, cao hơn nữa!” Vừa dứt lời, xích đu đã lao nhanh về phía sau, lướt vèo qua bóng một người. Càng đung đưa về sau, ta càng nhìn rõ, bèn kinh ngạc kêu lên: “Vương gia!” Còn ai ngoài Thanh Hà vương? Ta thất lễ như vậy, trong lòng không khỏi vô cùng hoảng hốt. Tay bất giác lỏng ra, suýt nữa ngã khỏi xích đu.
Thanh Hà vương giơ hai tay lên, mỉm cười nhìn ta: “Nếu sợ thì xuống đi.”
Trong lòng ta vừa xấu hổ vừa tức tối, càng không phục, bèn nắm chặt dây, lớn tiếng nói: “Vương gia cứ đẩy xích đu đi, thiếp không sợ!”
Mắt chàng tràn ngập ý cười. Chàng bước đến gần xích đu, dùng sức đẩy mạnh về phía trước. Chỉ nghe tiếng gió vù vù bên tai, thổi tóc mai ta bay thẳng ra sau rồi lại hất về trước. Ta càng sợ càng cố mở to mắt, không cho mình nhắm lại, mắt trợn tròn như hạt hạnh. Xích đu lao thẳng về phía cây hạnh già nở đầy hoa. Tính nghịch ngợm nổi lên, ta vươn chân đá những đóa hạnh hoa tựa mây ấm dệt bằng tơ băng. Chân vừa duỗi ra, hoa đã rơi lả tả như mưa giông gió giật, khiến chim oanh trên cây giật mình kêu “chíp” một tiếng rồi bay vút lên không, khuấy động ánh dương rực rỡ sáng ngời khắp trời.
Cánh hoa rơi lả tả như mưa. Một đóa bay tới đập thẳng vào mắt ta. Mắt đau nhói, ta bất giác đưa tay dụi, tay buông lỏng, người mất thăng bằng rơi thẳng khỏi xích đu. Trong lòng kinh hãi tột độ, ta sợ đến nhắm nghiền mắt, thầm nghĩ: “Mạng ta đến đây là hết!”
Rơi xuống đất lại chẳng đau lắm, chỉ là ta không dám mở mắt. Trên trán chợt cảm thấy khi lạnh khi ấm; chẳng biết hơi thở của ai đang khẽ phất qua, dịu nhẹ như gió sớm mùa này, vừa se lạnh vừa ấm áp. Bốn bề lặng im, chỉ có cánh hoa rơi trên vạt áo nhẹ nhàng mềm mại. Ta lén mở mắt, trước mặt là một đôi đồng tử đen láy, ôn nhuận như mặc ngọc, thấp thoáng ý cười. Ta không quay đầu đi, bởi chỉ trong khoảnh khắc ấy, ta nhìn thấy gương mặt mình trong đôi mắt đó. Lần đầu tiên, ta nhìn thấy mình trong ánh mắt người khác. Ta không thể rời mắt, chỉ chăm chú nhìn hình bóng mình trong mắt chàng. Ánh nhìn khẽ động, ta thoáng thấy gương mặt Thanh Hà vương đẹp như gió xuân xé màn, đôi mắt mỉm cười ngắm nhìn ta. Lúc này ta mới nhớ ra mình đang ngã trong lòng chàng. Trong lòng hoảng hốt, ta vội nhảy xuống đất, xấu hổ đến mức chỉ muốn tìm cái hang mà chui vào, giọng nhỏ như muỗi kêu: “Bái kiến Vương gia.”
Chàng cười ha hả: “Sao bây giờ lại xấu hổ? Vừa rồi chẳng phải nàng không sợ sao? Còn như bậc nữ hào kiệt nữa.”
Ta cúi đầu thật thấp, nhỏ giọng nói: “Thiếp thất lễ. Không biết Vương gia thích lặng lẽ đứng sau lưng người khác.”
Chàng cười sang sảng: “Vậy là trách bản vương rồi.” Chàng đưa tay đỡ ta: “Ta vốn vô tình đi ngang qua. Đến gần đây, nhớ lại tiếng tiêu của Quý nhân hôm đó nên đặc biệt sai người mang tiêu tới, mong gặp được Quý nhân để bản vương lại được nghe một lần.” Chàng tiện tay đưa cho ta một cây tiêu bằng ngọc Lam Điền, toàn thân trắng muốt, trên ống tiêu thấp thoáng những vân ngầm tím nhạt như có như không. Đuôi tiêu kết tua như ý bằng sợi tơ vàng đỏ thẫm. Quả là một cây ngọc tiêu tuyệt đẹp!
Ta nhận lấy: “Không biết Vương gia muốn nghe khúc nào?”
“Quý nhân chọn khúc mình thích mà thổi là được.”
Ta tĩnh tâm, tiện tay chọn một khúc 《Liễu Sơ Tân》 (2) thổi:
Đông giao hừng sáng, cán sao nghiêng. Báo kinh thành, xuân đã về. Liễu hé mắt khói, hoa điểm má hồng; dần thấy xanh non yêu kiều, đỏ thắm rực rỡ. Tô điểm đài cao lầu đẹp. Thần công vận sức, nét vẽ vô giá.
Riêng có bậc thềm vua Nghiêu vừa thử sức. Tân lang quân xếp hàng như tranh. Gió nhẹ vườn hạnh, sóng hoa đào ấm, mừng tài cao cá hóa rồng. Khắp chín đường, cùng nhau du ngoạn. Bụi hương cuồn cuộn, yên quý ngựa kiêu.
《Liễu Sơ Tân》 vốn là khúc ca ngợi cảnh đẹp sân xuân, thời thịnh thế thái bình, giai điệu hết sức tươi vui. Chàng nghe xong quả nhiên vui vẻ, khóe môi nở nụ cười: “Gió nhẹ vườn hạnh ư? Lại là hạnh hoa. Nàng thích hạnh hoa lắm sao?”
Ta ngẩng đầu ngắm cây hoa rực rỡ kia, đáp: “Khi nở rộ, hạnh hoa trong suốt long lanh; lúc còn nụ, phớt chút hồng nhạt. Không rực rỡ như đào hoa, cũng chẳng lạnh lẽo như hàn mai, dịu dàng như thiếu nữ e thẹn, thật ôn hòa.” Ánh mắt chàng dừng trên người ta: “Người như hoa, hoa cũng như người. Chỉ người có phẩm tính ôn hòa mới thích loài hoa ôn hòa.”
Ta hơi trầm ngâm: “Nhưng thiếp không dám thích hạnh hoa.”
“Ồ?” Chàng nhướng mí mắt, hứng thú hỏi: “Nói ta nghe xem.”
“Hạnh hoa tuy đẹp, nhưng quả hạnh kết ra lại cực chua, hạnh nhân càng đắng chát. Nếu làm người làm việc đều khởi đầu tốt đẹp mà kết cục lụn bại thì có ý nghĩa gì? Chi bằng như tùng bách, quanh năm xanh biếc, không hoa không quả cũng chẳng sao.”
Chàng nhướng mày: “Thật… ta chưa từng nghe cách nhìn như vậy, quả là mới mẻ độc đáo.”
Ta mỉm cười: “Thiếp nói năng hồ đồ, khiến Vương gia chê cười. Mong Vương gia nghe khúc này rồi đừng dọa thiếp nữa là được.”
Chàng vỗ tay cười lớn: “Hôm nay quả là ta đường đột. Ta có hai quyển khúc phổ, chiều mai sẽ mang đến cùng nàng thưởng thức. Mong Quý nhân nhất định đến.”
Nụ cười của chàng đẹp đến lạ, tựa vệt nắng vàng rực rỡ xé tan mây dày, phủ lên sắc xuân khắp vườn. Khiến ta chẳng thể từ chối. Ta sững người một thoáng, dịu giọng đáp: “Cung kính không bằng tuân mệnh.”
Ta đi được hai bước, chợt nhớ ra một chuyện, lại quay người nói: “Thiếp có một việc muốn nhờ, mong Vương gia chấp thuận.”
“Nàng cứ nói.”
“Thiếp gặp Vương gia đã là chuyện không ổn. Mong Vương gia đừng để người khác biết, kẻo tổn hại thanh danh đôi bên.”
“Ồ, đã là thanh danh thì ai có thể làm tổn hại được chứ?”
Ta lắc đầu: “Vương gia không biết đó thôi. Thiếp và Vương gia gặp gỡ quang minh lỗi lạc, tuy rằng ‘việc không thể nói với người khác thì chẳng nên làm’, nhưng trong hậu cung nhiều người lắm miệng, lời đồn truyền xa có thể thành vàng. Rốt cuộc chỉ chuốc lấy thị phi.”
Chàng hơi cau mày, nhưng miệng vẫn rất sảng khoái nhận lời.
Chú thích:
(1), 《Hạnh Hoa Thiên Ảnh》: Tác giả Khương Quỳ. Tựa: Mùa đông năm Bính Ngọ, khởi hành từ Miện Khẩu. Ngày mồng hai tháng giêng năm Đinh Mùi, đi qua Kim Lăng. Nhìn về phía bắc, thấy Hoài Sở; trời trong gió mát, con thuyền nhỏ buông buồm thong dong giữa sóng.
(2), 《Liễu Sơ Tân》: Tác giả Liễu Vĩnh.