Y phục của nhân vật trong tranh được vẽ bằng những nét giản lược mà dứt khoát, sắc màu dịu dàng tươi đẹp, kỹ nghệ tinh xảo đến cực độ. Chỉ nhìn vậy cũng đủ thấy người vẽ dụng tâm sâu sắc đến nhường nào.
Nước mắt nóng hổi trào khỏi khóe mắt, làm nhòe tầm nhìn của ta. Vì quá xúc động, giọng ta nghẹn lại, chỉ vào bé gái trong tranh: “Đây là…”
Huyền Thanh ôn hòa nói: “Lần đầu gặp Lũng Nguyệt Đế cơ, ta đã vẽ bức chân dung này cho con bé, coi như chút tấm lòng của người làm hoàng thúc như ta.”
Ta tham lam ngắm Lũng Nguyệt trong tranh, lòng dâng trào tình mẫu tử, chẳng hay nước mắt đã tuôn như mưa, thấm ướt vạt áo. Chợt nhớ ra một chuyện, ta hỏi: “Vương gia vẽ bức tranh này, người trong cung có biết không?”
Chàng đáp: “Để cẩn trọng, sau khi về phủ, ta chỉ vẽ lại đúng cảnh tượng trông thấy trong cung Thái hậu, ngay cả Thẩm Tiệp dư và Kính phi cũng không hay biết.”
Mai Trang và Kính phi trong tranh sống động như thật, tựa như đang đứng ngay trước mắt, dung mạo thần thái đều tươi tắn sinh động. Đương nhiên, Lũng Nguyệt của ta cũng được vẽ đúng với dáng vẻ ngoài đời.
Ngón tay ta khẽ vuốt ve Lũng Nguyệt trong tranh, nghẹn ngào nói: “Mới một năm mà Lũng Nguyệt đã lớn thế này. Ta gần như không nhận ra con bé nữa.”
Huyền Thanh cũng mỉm cười: “Phải. Trẻ con lúc nào cũng lớn nhanh hơn cả. Nghe nói vài hôm nữa là sinh nhật tròn một tuổi của Lũng Nguyệt Đế cơ. Ta nghĩ nàng là mẹ ruột của con bé, hẳn cũng muốn biết tình hình gần đây của con để được yên lòng.”
Chàng về kinh chưa đầy ba ngày, hẳn có bao việc bề bộn, vậy mà đã vẽ chân dung Lũng Nguyệt cho ta trước tiên, an ủi nỗi lòng người mẹ luôn canh cánh nhớ con. Ta vô cùng cảm kích, dịu dàng cúi mình hành lễ: “Bình thường thi thoảng nghe Phương Nhược nhắc đến Lũng Nguyệt, chỉ đôi ba lời chẳng thể giúp ta biết rõ con bé ra sao. Bức tranh này của vương gia còn hơn ngàn lời người khác miêu tả về Lũng Nguyệt. Ta xin chân thành cảm tạ tấm lòng của vương gia.”
Mọi lòng biết ơn và xúc động của ta, chàng chỉ nhẹ nhàng gạt đi bằng một câu: “Ta rất yêu quý Lũng Nguyệt, nét vẽ vụng về này cũng tạm vẽ được đôi bức. Chi bằng cứ cách hai tháng ta lại vẽ một bức, đem đến cho nàng xem, không biết nàng có bằng lòng không?”
Dĩ nhiên ta vui mừng khôn xiết, lòng vui đến nỗi chân mày cũng như bay bổng lên. Việc Huyền Thanh làm chẳng khác nào giúp ta tận mắt nhìn Lũng Nguyệt lớn lên, sao người mẹ như ta có thể không được an ủi? Ta cũng vô cùng cảm kích sự chu đáo tận tâm của Huyền Thanh. Những điều chàng làm cho ta, chàng chưa bao giờ nói là vì ta, chỉ bảo là vì chính mình, để ta khỏi thấy ngượng ngùng hay bất an.
Dòng sông róc rách chảy về phía đông bên chân chàng. Mặt sông rộng rãi, phẳng lặng. Khi thu sang, hoa lau hai bờ thanh mảnh như gương mặt mộc của thiếu nữ, những chùm hoa bạc trắng bông xốp, theo gió đung đưa. Thỉnh thoảng có bông lau rơi xuống nước, cũng lặng lẽ trôi đi theo dòng, mang vẻ an nhiên tùy ngộ, chẳng có chút thê lương như cánh hoa tàn phiêu linh.
Ta cùng chàng lặng lẽ đứng bên bờ, lắng nghe sóng nước chậm rãi mà sống động trôi đi. Một mối tình ý dịu dàng, mơ hồ khó gọi tên nảy sinh theo từng con sóng.
Tháng Chín, Sơn Trà Nở Đầy Đường
Sông nước mênh mông, gió núi thổi qua lá cây tạo thành âm thanh rì rào như sóng. Trong buổi chiều thu ấm áp này, ta tựa đóa hoa phơi mình dưới ánh nắng dịu êm, lòng nhẹ nhõm vui tươi. Mơ hồ nghe thấy tiếng hát vọng đến, dường như có ai đang hát sơn ca. Ta liếc nhìn Huyền Thanh đứng cạnh mình, thấy chàng khẽ mỉm cười, nghiêng tai lắng nghe. Ta biết chàng cũng đã nghe thấy.
Tiếng hát nhẹ nhàng từ xa vọng lại, tuy cách xa nhưng giọng trong trẻo, lời ca rõ ràng, nghe thấy rành rọt rằng:
“Em gái nhỏ đợi người thương — tình nghĩa sâu đậm, chàng chớ phụ lòng em — một mối duyên tình. Khi gặp mặt nàng — phải đối đãi tử tế, lúc không gặp nàng — ngày nào cũng nhớ đến nàng mười bảy, mười tám lượt trong tim!”
Tiếng hát mỗi lúc một gần. Giọng ca vẫn phảng phất nét ngây thơ của thiếu nữ, nhưng rất trong trẻo. Ta thấy Huyền Thanh mím môi lắng nghe, trầm ngâm như đang suy nghĩ. Ánh mắt trong trẻo của chàng lướt qua bụi lau sậy đung đưa trong gió, qua núi xanh trùng điệp, qua dòng sông cuộn sóng. Rồi chàng chậm rãi nở nụ cười dịu dàng, hệt như đứa trẻ bị người ta đoán trúng tâm tư, trong nụ cười thấp thoáng vẻ ngượng ngùng, khẽ lan trên khóe môi đẹp tựa gợn sóng.
Ta cúi đầu, vừa hay thấy bóng dáng cao ráo, thẳng tắp của chàng phủ lên cái bóng cô độc của ta đang lẻ loi đứng giữa làn nước lấp lánh.
Tim ta chợt nảy lên. Ta nhìn thấy một thiếu nữ cách đó không xa đang hát bài sơn ca vừa rồi, thong thả chèo mái chèo, chiếc thuyền lắc lư tiến lại gần. Cô bé chừng mười bốn, mười lăm tuổi, mặc áo dài quần rộng bằng vải hoa chàm xanh, tết bím tóc dày, cuối bím buộc sợi dây đỏ, vui vẻ tự hát. Người còn nhỏ nhắn chưa phát triển hết, mày xanh mặt mộc, sắc mặt hơi xanh xao vì thiếu ăn. Chỉ có đôi mắt hạnh tròn xoe, linh động trong trẻo, thoạt nhìn đã khiến người ta yêu mến.
Huyền Thanh cất tiếng hỏi: “Cô nương, thuyền này có chở khách không?”
Giọng cô gái chèo đò trong trẻo, ngọt ngào. Cô lớn tiếng đáp: “Đương nhiên rồi! Công tử muốn qua sông ư?”
Huyền Thanh chắp tay sau lưng, mỉm cười nói với ta: “Phía trước là đỉnh Phiêu Miểu, biệt viện Thanh Lương Đài của ta nằm trên đó. Mỗi tháng ta ở Thanh Lương Đài chừng mười ngày, giờ để cô nương này đưa ta qua sông cũng tiện.”
Ta không khỏi hỏi: “Vậy Ngự Phong thì sao?”
Chàng đáp: “Ngự Phong là ngựa già quen đường, biết lối đến Thanh Lương Đài. Đợi nó ăn no uống đủ, tự khắc sẽ quay về.”
Ta suy nghĩ đôi chút rồi cười nói: “Vậy chúc vương gia thuận buồm xuôi gió.”
Chàng cười ha hả, tay áo rộng bị gió thổi bay, phiêu dật như cơn gió xoáy. Chàng chăm chú nhìn ta, khẽ hỏi: “Nàng có muốn tiễn ta một đoạn, tiện thể ngắm phong cảnh núi sông hai bên bờ không?”
Ta hơi do dự, nhưng nghĩ đến những điều chàng đối đãi tốt với mình, cuối cùng không nỡ từ chối, bèn nhẹ giọng đáp: “Cũng được.”
Huyền Thanh bèn lấy tay nải trên lưng ngựa, nhảy lên chiếc thuyền nhỏ của cô gái chèo đò rồi kéo ta lên. Đó vốn chỉ là một cử chỉ hết sức bình thường, vậy mà khoảnh khắc ngón tay ta chạm vào lòng bàn tay chàng, ta chỉ cảm thấy tay chàng ấm áp, khô ráo, dường như còn cảm nhận được mạch máu dưới da khẽ đập. Còn tay ta thì lạnh ngắt, ẩm ướt.
Ta và chàng mỗi người ngồi một đầu thuyền, cô gái chèo đò lại không vui, chống mái chèo nói: “Hai người vốn quen biết nhau, cứ ngồi đầu này cuối nọ thế kia, lát nữa muốn nói chuyện thì ta đứng ở giữa khó xử lắm.”
Huyền Thanh khẽ bật cười: “Cô nương nói phải. Vậy tại hạ sang cuối thuyền ngồi yên bên cạnh nương tử.”
“Nương tử?” Cô gái nhìn bộ áo Phật của ta, tò mò hỏi: “Trông cô ấy giống ni cô ở chùa Cam Lộ mà, sao huynh lại gọi là nương tử?”
Ta hơi ngượng ngùng, đành đáp: “Ta tu hành nhưng vẫn để tóc.”
Cô gái “ồ” một tiếng, chợt hiểu ra, vỗ tay nói: “Đúng rồi, mẹ ta xuất gia nên người ta gọi bà bằng pháp hiệu Mạc Ngôn, hoặc gọi là ni cô. Còn cô chỉ tu hành nhưng vẫn để tóc.”
Ta hơi kinh ngạc, nhìn cô gái hỏi: “Mạc Ngôn là mẹ cô sao?” Nhìn kỹ thì tuy cô bé chưa lớn hẳn, nhưng nét mày ánh mắt và thần thái lại giống Mạc Ngôn như đúc.
Cô gật đầu, vui vẻ nói: “Đúng vậy. Cô cũng quen mẹ tôi à?”
Ta gật đầu: “Bà ấy chăm sóc ta rất nhiều.” Cô dừng chèo, tò mò nhìn ta rồi hỏi: “Mẹ tôi bảo có một ni cô tên Mạc Sầu, thân thế rất khổ sở đáng thương. Bà ấy nói cô phải không?” Ta chẳng biết trả lời thế nào, bất giác hơi lúng túng. Cô gái lại tự nói: “Tôi thấy cô gầy gò xanh xao thế này, chắc hẳn ăn không no, ngủ không ngon, chẳng trách mẹ tôi bảo cô khổ sở đáng thương.”
Tâm tư cô gái đơn giản, rộng mở, cứ nghĩ ăn không no ngủ không ngon là nỗi khổ đáng thương nhất trên đời. Nào hay chuyện đời trên đường gặp gỡ còn có nhiều nỗi khổ khó giãi bày hơn thế.
Nhưng Mạc Ngôn nói ta đáng thương, quả thật cũng chẳng sai. Tuy bà ấy ở chốn cửa Phật, nhưng con gái ở ngay bên cạnh, có thể thường xuyên gặp mặt. Ta thì khác, ngoài bức tranh trong tay, cả đời này chẳng bao giờ còn được gặp mặt đứa con gái duy nhất, chẳng thể nghe con khóc, nghe con cười. Mẹ con rồi sẽ thành người xa lạ suốt đời.
Cô gái nói vô tâm, vẫn tiếp tục chèo thuyền. Nỗi sầu muộn trong lòng ta lại dễ dàng bị khơi lên, khiến ta buồn bã chẳng vui.
Huyền Thanh ngồi bên cạnh ta, khẽ hỏi: “Mẹ cô bé ấy có phải ni cô vừa cùng nàng lau sàn không?” Ta khẽ gật đầu thay lời đáp. Nỗi buồn dâng lên trong đôi mắt vốn luôn ôn hòa của chàng, chàng nói: “Nàng gầy đi nhiều quá. Hôm nay ta thấy nàng vất vả lau sàn, ngày nào nàng cũng phải làm việc nặng nhọc như thế sao?”
Ta lắc đầu, đáp ngắn gọn: “Không phải.”
Cô gái chen lời: “Cô lau sàn trong chính điện à? Đó là việc phạt người mắc lỗi, mệt lắm. Mẹ tôi bảo lau nửa buổi là xương cốt rã rời rồi.” Cô liếc nhìn Huyền Thanh: “Tôi nghe mẹ kể Mạc Sầu mới đến, các ni cô kia cứ bắt nạt cô ấy, ngày nào cũng bắt giặt bao nhiêu quần áo, chẻ củi, giặt giũ, vất vả nhất đấy.”
Ánh mắt Huyền Thanh nhìn ta thoáng vẻ xót thương: “Vì sao nàng không nói với ta? Vì sao chẳng có ai đứng ra đòi lại công bằng cho nàng, cứ để mặc người ta bắt nạt?”
Ta cúi đầu, vẻ mặt trái lại bình thản: “Là ta cam lòng chịu vậy.” Ta thản nhiên nhìn chàng: “Chùa Cam Lộ tuy vất vả, nhưng ít chuyện mưu tính tranh đấu. Ta chán ghét đủ thứ tranh đấu trong cung nên mới tình nguyện tu hành. Huống hồ…” Ta khẽ nói: “Một khi thân thể đã mệt nhoài vì vất vả, ta sẽ chẳng còn tâm trí nhớ đến những khổ đau chua xót ngày trước. Vì vậy, ta tình nguyện chịu khổ thêm một chút.”
Trong ánh mắt Huyền Thanh có vẻ thấu hiểu, nhưng cũng giấu một nỗi đau cố nén, tựa như chiếc lá hay thứ gì khác đông cứng trong khối hổ phách trong suốt. Đứng gần chàng thế này, ta chợt nhận ra mắt chàng không phải màu đen thường thấy, mà nhạt hơn đôi chút, ánh lên sắc hổ phách ấm áp.
Chàng nói: “Có thể tìm được một khoảnh khắc bình yên giữa khổ cực cũng tốt. Chỉ sợ cứ quanh quẩn trong đó, không thể thoát ra.”
Gió lùa qua tóc ta, khiến da đầu ngứa ran. Ta ngẩng nhìn trời cao trong xanh, khẽ cười: “Hiểu thì hiểu, nhưng muốn tự mình làm được lại luôn khó khăn.”
Ánh nắng nhuốm sắc núi sông, rọi lên gương mặt chàng với những đường nét dịu dàng. Chàng dịu giọng nói: “Vậy thì lúc này chúng ta cứ ngồi bên nhau, nhìn mây ngang trời, trò chuyện hoặc im lặng, lặng yên tận hưởng một khoảnh khắc bình yên.”
“Ngồi bên nhau, nhìn mây ngang trời, trò chuyện hoặc im lặng…” Ta khẽ lẩm nhẩm.
“Phải.” Giọng chàng chắc chắn mà ôn hòa, như làn gió mềm mại thấm đẫm hơi nước xanh um của dòng sông. “Lúc này, ta chỉ muốn ở bên nàng như thế.”
Nàng bình thản rủ hàng mi dài thanh tú. Sự bình yên và xao động trong lòng đan xen, như làn sóng bên cạnh hiện rõ từng gợn, rồi dần lắng xuống. Trên thuyền, ánh nắng khúc xạ thành những gợn sáng mềm mại lấp lánh. Ta thầm cảm khái, nếu quãng đời còn lại của ta thường xuyên có những khoảnh khắc yên tĩnh, thư thái như lúc này, như dòng sông róc rách chảy về đông theo một hướng nhất định, bình yên ung dung, thì đó cũng là một kết cục tốt đẹp biết bao.
Ta và chàng cứ lặng im như thế, cùng ngắm nhìn một khoảng trời đất, lòng an nhiên.
Cô gái chèo đò cười khanh khách như tiếng chuông bạc: “Người xưa nói hay lắm: Tu mười năm mới được cùng thuyền qua sông, tu trăm năm mới được chung chăn gối. Hai người cùng thuyền qua sông thế này, sao chẳng nói với nhau câu nào? Mặc kệ hai người, ta cứ hát đây, đừng chê khó nghe nhé.”
Tu mười năm mới được cùng thuyền qua sông, tu trăm năm mới được chung chăn gối.
Lòng ta chợt chấn động mạnh. Những lời này trước kia ta thường nghe, chẳng để tâm, đôi khi còn đem ra đùa với người khác. Vậy mà lúc này nghe lại, ta cúi đầu nghiền ngẫm ý vị trong câu nói, nghĩ mãi không thôi, tựa như đang tham thiền. Cứ như giữa đêm đen mịt mùng, bỗng có tia chớp xé ngang trời. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, rõ ràng có thứ gì được soi sáng, nhưng rồi tất cả lại chìm vào bóng tối, chẳng thể nhìn rõ điều gì.
Ta lén nhìn Huyền Thanh, thấy chàng cũng lặng lẽ cúi đầu, dường như đang suy tư. Thần sắc nửa vui nửa không, khó mà đoán được. Chỉ nghe giọng chàng từ tốn vang bên tai: “Theo lời này, ta và nương tử đã cùng thuyền qua sông hai lần, vậy kiếp trước hẳn đã tu hành hai mươi năm.”
Ta quay đi, khẽ khuấy dòng nước. Nước sông tháng Chín đã hơi lạnh, cái lạnh thấm vào da thịt. Ta nói: “Chàng đùa rồi.”
Cô gái vẫn ngẩng đầu, hát đi hát lại khúc ca ban nãy. Nhưng cô còn ít tuổi, chưa hiểu ý vị trong đó, tiếng hát chỉ tràn đầy niềm vui hân hoan, chẳng có chút tình sâu nghĩa nặng hay nỗi tương tư nào. Đúng là vẫn còn trẻ quá!
Lòng ta nặng trĩu, thật ra cũng chẳng hiểu mình đang nghĩ gì hay muốn nghĩ gì, tất cả đều mơ hồ. Chỉ trong cõi mơ hồ ấy, ta chợt nhận ra rõ ràng rằng ngoài mấy tháng ân ái nồng nàn nhất trong cung, ta chưa từng ngày nào cũng nhớ đến Huyền Lăng mười bảy, mười tám lượt.
Sóng nước loang dài, lấp lánh như dải lụa gấm nhăn nếp. Đỉnh Phiêu Miểu và đỉnh Lăng Vân, nơi có chùa Cam Lộ, vốn rất gần nhau. Thoáng chốc, thuyền đã tới nơi.
Huyền Thanh lên bờ, chỉ lầu các điện đài trên đỉnh núi rồi nói: “Nơi này chính là Thanh Lương Đài. Sau này nếu nương tử cần giúp đỡ chuyện gì, cứ sai người đến Thanh Lương Đài báo một tiếng. Ta nhất định sẽ cố hết sức.”
Ta mỉm cười, hơi cúi người đáp lễ: “Đa tạ. Được nhìn thấy chân dung Lũng Nguyệt, ta đã vô cùng cảm kích, không còn mong cầu gì nữa.”
Cả người Huyền Thanh chìm trong sắc núi ánh nước, càng thêm thanh tịnh vô trần, ánh sáng trong trẻo như mặt sóng phủ lên người chàng. Chàng ôn hòa nói: “Ta nói vậy cũng vì có việc muốn nhờ nương tử giúp. Mùng sáu tháng sau là sinh nhật tròn một tuổi của Lũng Nguyệt, ta có chuyện muốn nhờ nàng giúp một tay.”
Ta hơi ngạc nhiên: “Chuyện gì?”
Chàng lấy một bọc vải trong tay nải ra, lần lượt đưa cho ta từng tấm: gấm màu tím hồng, gấm vân đỏ phớt hồng, gấm xanh biếc dệt hoa văn lá trúc chìm, gấm Thục hoa đóa ô vuông, gấm chim ngậm hoa lành, gấm hoa lớn Bảo Chiếu. Thấy ta không hiểu, Huyền Thanh bèn cười nói: “Mùng sáu tháng sau là sinh nhật Lũng Nguyệt. Ta là thúc thúc của con bé, ít nhiều cũng phải tặng vài bộ áo quần làm quà. Tiếc là thợ thêu trong phủ Thanh Hà Vương làm không khéo, đành phiền nương tử tự tay may giúp.”
Chàng nói năng khách sáo mà tự nhiên. Lòng ta vừa buồn vừa vui, gần như không thể tin nổi. Hai tay khẽ run vì xúc động, ta hỏi: “Thật sao? Ta có thể tự tay làm quần áo cho Lũng Nguyệt ư?”
Trong lời đáp nhẹ nhàng tựa mây gió của chàng có ý khẳng định: “Nàng là mẹ con bé, quần áo do nàng làm hẳn vừa vặn, hợp ý nhất. Lũng Nguyệt là con gái nàng, được mặc áo do chính tay nàng may thì còn gì tốt hơn.”
Ta vô cùng cảm kích, ngập ngừng nói: “Nhưng các vương phủ, công khanh đều đưa đến bao nhiêu quần áo làm quà mừng, liệu Lũng Nguyệt có mặc được đồ ta làm không?”
Ánh mắt chàng ánh lên vẻ ấm áp, mỉm cười nói: “Nàng cứ yên tâm, ta đã bàn bạc với Kính phi rồi. Trong ngày sinh nhật Lũng Nguyệt, tấm lòng của người mẹ như nàng nhất định sẽ được gửi đến con bé.” Chàng lấy từ tay áo ra một mảnh giấy nhỏ: “Đây là số đo vóc dáng của Lũng Nguyệt. Hai ngày trước sinh nhật con bé, ta sẽ đích thân đến lấy, vẫn đợi nàng ở nơi này.” Chàng dịu giọng nói: “Mọi việc phải phiền nàng rồi. Đến lúc đó, ta đưa vào cung, cũng chỉ là mượn hoa dâng Phật mà thôi.”
Ta cẩn thận ôm những tấm vải ấy, như thể đang ôm Lũng Nguyệt bé bỏng mềm mại của mình, lòng kích động không thôi.
Huyền Thanh quay sang hỏi cô gái: “Xin hỏi cô nương tên gì?”