Hứa Kính Tông cuối cùng cũng nhận ra, một thân một mình thì không thể nào đứng vững trong giới huân quý. Vì vậy, ông bắt đầu tìm bạn bè cho mình. Tiết Tử Hoài là một cơ hội rất tốt: chỉ cần thu nhận Tiết Tử Hoài làm môn sinh, hai anh em Tiết Vạn Triệt và Tiết Vạn Nhận sẽ trở thành đồng minh của ông. Còn Đan Dương công chúa, Hứa Kính Tông chưa bao giờ cho rằng một người đàn bà nóng nảy, xa hoa dâm dật có thể trở thành chướng ngại của mình.
Hễ có chút tầm nhìn, ai cũng đã nhận ra thời đại lớn đang đến. Đây là thời đại tốt đẹp nhất, đồng thời cũng là thời đại tồi tệ nhất. Kẻ thuận theo dòng chảy lịch sử sẽ sống như cá gặp nước; người không theo kịp thời cuộc sẽ thấy mình lạc lõng trước thời đại mới. Quan niệm cũ đang giằng co trận cuối cùng với những tư tưởng mới. Theo Vân Diệp, nanh vuốt của thời đại mới đã lộ ra, còn cắn chặt vào cổ họng của ông già mang tên “quá khứ”.
Lý Nhị và Trưởng Tôn vẫn đi dạo khắp các phố phường Nhạc Châu. Đôi khi họ còn xuất hiện giữa ruộng đồng ngoại ô. Họ không giấu thân phận nữa, mà cùng Hàn Thành và Tiền Thăng đi xem xét thành mới có mục đích.
Nơi năm xưa Vân Diệp tiện tay ném mạ đã mọc lên một ngôi miếu nhỏ. Bia đá vẫn còn đó, lời châm biếm trên bia cũng chẳng đổi, chỉ có điều cuối cùng được khắc thêm một câu: “Cuối năm, ruộng đất nơi đây tăng sản lượng một thành.”
Trong miếu có tượng Vân Diệp. Chẳng biết ai tạc mà lại khắc họa vẻ mặt láu cá của hắn sống động đến thế: tay cầm một bó mạ, đang ném xuống ruộng.
“Hắn làm bậy mà dân chúng cũng tự giác dựng tượng cho hắn, trẫm thật chẳng biết nói gì.” Lý Nhị bước vào miếu, vỗ đầu pho tượng, cảm khái khôn nguôi. Sự kỳ diệu của tên này rốt cuộc là nhờ vận may, hay trong cõi u minh thật sự có trăm vị thần phù hộ đây?
“Nương nương không biết đấy thôi, năm xưa Vân hầu đội mũ vàng, mặc áo gấm đi trồng trọt, vi thần đã thấy không ổn rồi. Nhưng một thiếu niên quý tộc có lòng trồng trọt đã là hiếm lắm. Ai ngờ cách trồng của ngài ấy lại là vung mạ ném lung tung khắp nơi. Người không thấy đâu, ruộng nhà khác mạ mọc thẳng hàng ngay ngắn, chỉ riêng thửa ruộng Vân hầu trồng thì lộn xộn đủ cả.”
“Vi thần cho rằng ngài ấy chỉ đang làm bừa, lấy chuyện trồng trọt hệ trọng ra đùa giỡn, tức quá nên từ quan, định về quê dạy học. Vi thần nào ngờ những thửa ruộng người ta cặm cụi trồng ngay hàng thẳng lối, mạ lại chẳng phát triển bằng chỗ ngài ấy ném bừa. Thế là vi thần thu hồi đơn từ chức, định đợi đến mùa thu hoạch xem sao. Kết quả người cũng thấy rồi đấy, vi thần đành tự vả vào miệng mình, khắc thêm mấy chữ cuối cùng lên tấm bia đá kia.”
Trưởng Tôn đã quen với những điều kỳ lạ ở Vân Diệp. Nhìn ruộng lúa sắp đến mùa thu hoạch, bà hỏi: “Bản cung thấy mạ trong ruộng vẫn mọc ngay ngắn. Nếu Vân Diệp tiện tay ném mạ cũng thu hoạch nhiều hơn một thành, sao dân chúng không học theo?”
Tiền Thăng cười khổ đáp: “Nương nương ơi, dân chúng quanh năm trông vào chút hoa màu trong ruộng mà sống, ai dám đem mạ trong ruộng ra làm bừa? Từ xưa đến nay chưa từng nghe chuyện ném mạ lung tung như vậy. Vân hầu thành công, dân chúng cho rằng đó là nhờ tổ tiên huân quý có phúc phù hộ; người thường như cỏ rác, đâu có phúc ấy, cứ trồng theo cách tổ tiên truyền lại vẫn chắc ăn hơn.”
Trưởng Tôn thở dài, nhìn Lý Nhị một cái rồi tiếp tục đi. Lý Nhị nhìn những dãy núi xanh um quanh mình, hỏi Hàn Thành: “Nơi đây ba mặt giáp núi, một mặt gần nước, đầm lầy dày đặc, muỗi mòng hoành hành, sao lại hiếm thấy thú dữ? Trẫm từng nghe nói trong Vân Mộng Trạch giao long hoành hành, trên núi hổ báo đầy đàn. Nay quân thần chúng ta đi cả ngày ở đây, sao đến những con thú nhỏ như cáo cũng khó gặp?”
Hàn Thành khom mình đáp: “Tâu bệ hạ, giờ vi thần chỉ biết than giao long quá ít, còn tung tích hổ báo thì khó tìm.”
“Ồ? Vì sao? Giao long và hổ báo đều là loài gây hại, khanh cớ gì lại than thở?” Lý Nhị biết trong chuyện hẳn có nguyên do, không vội kết luận mà lên tiếng hỏi. Chuyện mấy hôm trước vẫn khiến ông canh cánh trong lòng. Nhạc Châu có nhiều nơi khác hẳn các châu phủ khác; một trong số đó là cửa thành Nhạc Châu chưa bao giờ đóng. Cứ đến nửa đêm là xe ngựa ra vào thành không ngớt. Hỏi ra mới biết, Nhạc Châu không cho thương nhân nhập hàng ban ngày, chỉ được chở hàng vào thành lúc nửa đêm, khi phố chợ vắng người. Nguyên do là Thứ sử cho rằng lợn dê đi qua chợ làm mất mỹ quan.
“Bệ hạ, giao long và hổ báo tuy đều là loài gây hại, nhưng toàn thân chúng đều là báu vật. Da giao long thuộc xong sẽ thành loại da tốt nhất, dùng làm ủng thì bền nhiều năm. Người không biết đấy thôi, thợ thuộc da giỏi nhất có thể lột một tấm da giao long thành bốn lớp. Vân hầu vẫn chưa hài lòng, cho rằng phải lột thành mười lớp mới đạt. Da cá sấu sau khi lột mềm như tơ, dai như gai, dùng làm đủ loại rương hòm là thượng phẩm. Người xem, những chiếc túi các nữ quan đeo trên người đều là hàng của cửa hiệu Vân gia, giá đắt đến khó tin. Với bổng lộc của vi thần, mỗi năm cũng chẳng mua nổi mấy chiếc như thế.”
“Thịt giao long bây giờ còn đắt hàng hơn. Y gia cho rằng thịt giao long có thể bổ khí dưỡng huyết, bình suyễn, giảm ho, nên nhà quyền quý nào cũng trữ thịt giao long khô để phòng khi cần. Hổ báo cũng vậy. Áo lông do thợ giỏi từ Trường An làm ra giờ đã bán sang Đại Thực. Hai thành phần sản nghiệp của Nhạc Châu dựa vào giao long và hổ báo mà duy trì.”
“Bây giờ trong thành Nhạc Châu chẳng những không thấy giao long lớn, đến con nhỏ cũng chẳng còn bóng dáng; muốn gặp hổ báo thì phải vào tận núi sâu. Vì vậy, rương hòm và áo lông sản xuất ở Nhạc Châu lại tăng giá thêm nhiều. Vi thần rất lo nếu những loài gây hại này biến mất sẽ ảnh hưởng đến Nhạc Châu. Không ngờ người Vân gia lại đưa giao long nhỏ từ hồ Bà Dương về nuôi nhân tạo. Có lẽ việc nuôi hổ báo cũng đã nằm trong kế hoạch của người Vân gia.”
Lý Nhị gọi một nữ quan đi theo, bảo nàng mang túi của mình tới. Ông giật mạnh mấy cái rồi mở túi ra xem. Gương mặt xinh đẹp của nữ quan lập tức đỏ bừng, bên trong toàn là vật dụng riêng tư của đàn bà. Lý Nhị chẳng bận tâm, lộn ngược túi đổ hết lên bàn thờ trước tượng Vân Diệp, rồi chăm chú nghiên cứu dấu cá sấu bằng đồng được mây bao quanh trên túi.
“Thiếp có rất nhiều loại túi này. Vân gia cứ có hàng mới là gửi vào cung một ít, chỉ là thiếp chẳng biết giá trị của chúng ra sao. Một chiếc túi thì đắt đến mức nào chứ? Hoan Nô, chiếc túi này của ngươi tốn bao nhiêu tiền?” Trưởng Tôn bước tới nhận túi, không hề ngại ngần, hỏi nữ quan của mình.
“Tâu nương nương, đây là tiền nô tỳ dành dụm hai năm theo định lệ, hôm qua mua ở cửa hiệu cũ của Vân gia, tốn mười hai đồng bạc.” Nữ quan cúi gằm đầu, không dám nhìn Trưởng Tôn. Nương nương vốn luôn đề cao tiết kiệm, không thích hành vi như thế này.
“Mười hai đồng bạc?” Trưởng Tôn kêu lên, tiện tay vỗ một cái lên đầu nữ quan: “Đồ của Vân gia xưa nay hét giá cắt cổ. Năm mươi thạch lương thực chỉ để mua cái này thôi sao?”
Thấy Trưởng Tôn nổi giận, Hoan Nô vội quỳ xuống nhận tội. Các nữ quan còn lại cũng đặt túi của mình trước mặt Trưởng Tôn rồi quỳ xuống xin tội. Hóa ra mỗi người đều có một chiếc.
Hàn Thành chắp tay xin cho các nữ quan: “Nương nương bớt giận. Trong nhà vi thần có một vợ, một thiếp và ba con gái; loại túi này có đến mười chiếc. Với họ, ngoài đồ trang sức ra thì túi xách là thứ họ mong muốn nhất. Họ theo nương nương từ Trường An đến Nhạc Châu, nếu không mua vài chiếc thì vi thần mới thấy lạ.”
“Ý ngươi là đàn bà mua thứ này đã thành chuyện thường rồi sao?” Trưởng Tôn không dám tin, hỏi Hàn Thành. Dù sao món đồ này quá đắt, nhà bình thường không mua nổi.
“Quả đúng vậy. Vài người bạn cũ của vi thần ở Sở Châu, Thành Châu cũng gửi thư nhờ lão phu mua giúp mấy chiếc túi kiểu mới. Nói ra thật xấu hổ, bổng lộc của vi thần đều đổ vào đây cả.” Tiền Thăng cũng góp lời bên cạnh.
“Hỗn láo, đúng là hỗn láo! Tâm trí các ngươi để đâu cả rồi? Một chiếc túi xách thì đáng giá năm mươi thạch lương thực ở chỗ nào? Bản cung sẽ đi hỏi tên khốn Vân Diệp xem hắn cướp đoạt tiền của dân như vậy thì thiên lý ở đâu!”
Lý Nhị lại bật cười, đè tay Trưởng Tôn đang chỉ trỏ khắp nơi xuống rồi nói: “Trẫm lại cho rằng định giá cao một chút là phải. Những người mua nổi túi này chẳng phải nhà nghèo, ít nhất cũng phải no đủ áo cơm. Thứ này có thể phân chia đàn bà nhà quyền quý và đàn bà nhà dân thường thành hai tầng lớp ngay từ gốc. Mười hai đồng bạc không nhiều đâu. Tiền Thăng, Vân Diệp nói thế nào?”
Tiền Thăng bất đắc dĩ đáp: “Ban đầu vi thần có hỏi người Vân gia. Họ nói thứ họ bán đâu phải túi da; nhà họ chỉ bán cuộc sống cao quý. Chiếc túi da này chẳng qua là biểu tượng cho thấy chủ nhân đang sống trong cảnh giàu sang mà thôi.”
Lý Nhị cười ha hả: “Trẫm nhớ ra rồi, trước đây Vân Diệp từng dâng sớ xin tăng thuế xa xỉ phẩm. Khi ấy trẫm không cho là phải. Bây giờ xem ra Vân Diệp đang gióng chuông cảnh tỉnh trẫm. Thôi được, bán một chiếc túi da mà kiếm năm mươi thạch lương thực quả thật quá đáng. Người đâu, soạn chỉ. Lệnh Trung Thư Tỉnh lập danh mục hàng xa xỉ, nâng thuế suất của chúng lên gấp ba…”
Lý Nhị tuyên chỉ xong thì cho các nữ quan đứng dậy, không định quở trách họ. Có thể vô tình phát hiện một lỗ hổng rồi nhanh chóng bù đắp, với ông mà nói, đó cũng là một thắng lợi.
Tin hoàng đế chuẩn bị thu thuế xa xỉ lập tức khiến lão Chu, đại chưởng quỹ cửa hiệu cũ Vân gia, trút được nỗi lo canh cánh trong lòng. Kiếm tiền mà cứ thấp thỏm mãi chẳng yên, giờ thì tốt rồi, triều đình bắt đầu thu thuế nặng, đúng là chuyện tốt. Vân gia buôn bán xưa nay luôn đặt sự ổn thỏa lên hàng đầu, mọi thứ phải hợp tình, hợp lý, hợp pháp. Thuế xa xỉ được ban hành khiến những lo lắng từ sớm của lão tan biến ngay tức khắc.
Lão pha một chén trà nóng, tìm chiếc ghế thoải mái nhất ngồi xuống. Tấm thẻ bài của chủ gia năm nay chắc sẽ rơi vào tay lão rồi chứ? Thu thuế nặng ư? Rốt cuộc thu bao nhiêu? Phải hỏi cho rõ mới được, lúc nãy lão không nghe rõ.
“Phúc Thọ, Phúc Thọ, ngươi nói xem, trong thánh chỉ của bệ hạ có nói thuế suất hàng xa xỉ là bao nhiêu không?” Lão Chu đặt chén trà xuống, hỏi gã tiểu nhị vừa báo tin.
“Chưởng quầy, bệ hạ định mức thuế hàng xa xỉ cao gấp ba lần mức thuế hiện nay.”
Gã tiểu nhị vội đáp.
“Cái gì?” Lão Chu bật phắt dậy khỏi ghế, tay áo quệt đổ cả chén trà. Lão cuống quýt nói với tiểu nhị: “Mau đi báo Hầu gia, bệ hạ lại quyết định bừa rồi! Gấp ba, sao có thể gấp ba được? Bệ hạ có biết mình đang làm gì không? Nếu việc này được tam tỉnh thông qua, nhà ta sẽ bị mắng cho chết mất.”