Lời của Trình phu nhân đã hoàn toàn đánh sập sự tự tin của Tân Nguyệt. Nếu không phải còn cả nhà cần chăm nom, nàng đã muốn theo thương đội đến Bắc Đình. Dù biết làm vậy rất mất mặt, người ta sẽ bảo nàng không thể sống thiếu đàn ông.
Thì có sao? Ta chính là không thể sống thiếu chồng mình. Tân Nguyệt cho rằng lý do này có thể đứng giữa phố Chu Tước mà tuyên bố. Được cùng chồng chiến đấu giữa hoang nguyên còn hơn ở nhà gấp trăm lần.
Dù không giúp được chàng, lúc chàng cần nhặt đá ném kẻ địch, mình giúp nhặt đá cũng là một lựa chọn tốt. Phụ nhân nhà võ tướng vốn có số như vậy.
Mỗi khi ý nghĩ ấy trỗi dậy, nàng lại càng oán Đoạn Hồng. Người ta có thể vô tư theo phu quân chu du khắp hoang nguyên Tây Vực, còn nàng chỉ có thể ở đây lo lắng. Thật bất công quá.
Về đến nhà, nàng trải giấy viết thư, viết cho bạn bè của phu quân. Hy Đồng, Hàn Triệt, Hạ Thiên Thương đều nhận được thư cầu viện. Nàng chẳng nói gì khác, chỉ cầu họ có thể đưa chồng mình bình an trở về.
Viết được một lúc, nước mắt thấm nhòe thư từ. Nhìn những vệt mực loang lổ, nàng ném thư vào sọt giấy vụn rồi viết lại. Nàng biết thần thông của những người ấy đều rất lớn.
Đơn Ưng đã đi rồi. Nhìn ra nỗi bất an của Tân Nguyệt, chàng cưỡi một con ngựa, đeo thanh trường đao của mình lên đường. Kiêu ngạo như chàng, thậm chí còn không chịu đi cùng đoàn lạc đà của Trình Xử Mặc.
Tính tình Tân Nguyệt ngày càng cứng rắn, trong nhà cũng chẳng còn cảnh cười đùa như trước. Tối nào nàng cũng đợi gia thần khóa cổng nhà xong mới đi ngủ. Mấy đứa trẻ kêu khổ không ngớt: đã quen được thoải mái, đột nhiên bị Tân Nguyệt quản chặt, chúng cảm thấy ngột ngạt như không thở nổi, nhất là Vân Hoan và Vân Mộ.
Vân Thọ rất bận, đã bắt đầu quán xuyến vài việc vặt trong nhà. Chẳng hạn như đến Thái Thường Tự dự lễ. Hoàng đế lại chuẩn bị một buổi tế trời quy mô lớn vào đầu xuân, đó chính là cái gọi là tế giao.
Chủ nhân nhà họ Vân đang chinh chiến nơi xa, đành để trưởng tử thay mặt. Vân Thọ cắn răng, gánh lễ vật của mình đi theo lão Trình. Năm nay đường đi rất gần, chỉ ba mươi dặm, là quãng đường ngắn nhất trong những năm qua. Bà nội đã ngoài bảy mươi, là phụ nữ nên không cần tham dự. Tân Nguyệt mặc phẩm phục cáo mệnh, bám sát sau lưng con trai, tay dắt Vân Hoan và Vân Mộ.
Vân Hoan, Vân Mộ không ngại đi bộ lắm, nhưng dưới uy quyền của mẹ, chúng đành đặt tay vào tay mẹ. Ban đầu là Tân Nguyệt kéo các con đi, sau đó thành hai đứa trẻ kéo Tân Nguyệt đi.
Vân Diệp từng đánh giá cái gọi là tế giao này, cho rằng đó là chuyện hoàng đế giày vò đám huân quý béo tốt, bụng dạ phè phỡn. Xe ngựa đang yên đang lành không ngồi, đi bộ làm gì? Cứ năm năm đi một lần, chẳng lẽ để gạt bỏ đám huân quý quá béo hay sao?
Đoàn nhà họ Vân trông còn khá ổn, còn mấy vị lão nhân thì thảm hại vô cùng. Tần Quỳnh đi được một đoạn đã thấy tim đập thình thịch, may mà có Trình Giảo Kim và Ngưu Tiến Đạt dìu mới miễn cưỡng theo kịp.
“Thúc Bảo, ông khổ thế làm gì? Buổi tế này ông có thể không đến mà, cứ cáo bệnh, bệ hạ chắc chắn sẽ chuẩn. Hai năm nay sức khỏe ông kém đi nhiều rồi.”
“Ông với tôi đều biết bệ hạ đang làm gì, thiên hạ cũng biết. Ý muốn tế trời ở Thái Sơn của người giờ không ai ngăn nổi. Buổi tế giao lần này là để xem có ai phản đối người đến Sơn Đông tế trời hay không. Đây đã là lần thứ hai rồi. Bệ hạ muốn một lần nữa cho trời cao biết công tích của mình; người đang thử xem thiên hạ có thể chịu đựng Tùy Dạng Đế đến mức nào.
Nhà họ Tần bây giờ là kẻ mềm yếu, không thể để bệ hạ hiểu lầm. Cắn răng đi cho xong, cũng chỉ ba mươi dặm thôi.”
Ngụy Trưng không đến, ông có bệnh trong người. Theo thái y nói, bệnh tình rất nặng. Lý Nhị đồng ý nhân dịp tế trời lần này sẽ thay Ngụy Trưng nói lời tốt đẹp với ông trời. Lời ấy quả thật rất nặng. Trên bài văn ca tụng trong lễ tế trời, ngoài tôn hiệu của hoàng đế ra, những cái tên còn lại chỉ có thể là tên người chết. Nếu lần này Ngụy Trưng may mắn không chết, hậu quả khó lường.
Ngụy Trưng gặp chuyện rồi. Năm xưa, lời bàn về lương thần và trung thần đã giúp ông được Lý Nhị hết mực sủng ái. Lương thần và trung thần có khác biệt. Lương thần không chỉ khiến bản thân được tiếng thơm, mà còn giúp quân chủ lưu danh muôn thuở. Trung thần thì khác, họ thường can gián thẳng mặt, dẫu chuốc họa sát thân cũng không tiếc. Cuối cùng chỉ để lại cái danh hư ảo là trung thực, dũng cảm, còn khiến quân chủ mang tiếng xấu giết hại trung lương. Đến khi nước mất nhà tan, hành động ấy cũng chẳng ích gì.
Ngụy Trưng muốn làm lương thần, kết quả lại trái nguyện. Ông nhiều lần can gián hoàng đế, điều đó trái với chủ ý ban đầu của ông. Trong đó, ông luôn nhắc đi nhắc lại rằng nguyên nhân căn bản khiến nhà Tùy diệt vong là thường xuyên điều binh đánh trận, sưu dịch không ngơi. Ông liên tục bảo hoàng đế lấy sự diệt vong của nhà Tùy làm bài học. Thật ra, chuyện này rất đáng nghiền ngẫm.
Mồi lửa dẫn đến sự diệt vong của nhà Tùy rốt cuộc là gì? Chẳng phải do chinh phạt Cao Ly, vắt kiệt sức dân Sơn Đông hay sao?
Còn trên thực tế, đánh về phía bắc diệt Đột Quyết, đánh về phía đông diệt Cao Ly đã sớm trở thành quốc sách định sẵn của hoàng đế. Về điểm này, người và Tùy Dạng Đế thực ra cùng một mạch. Chỉ khác nhau ở cách thức làm việc mà thôi.
Cao Ly tuyệt đối không phải một nước nhỏ bé nằm xa nơi biên thùy, mà là một nước đang ngày càng hùng mạnh, dân chúng hung hãn khó thuần, chẳng khác nào hổ sói. Nếu không làm suy tổn nguyên khí của chúng, vài thế hệ sau ắt sẽ thành mối họa trong lòng Đại Đường! Bởi vậy Tùy Dạng Đế mới thốt lên câu: “Chớ để nỗi lo lại cho con cháu.”
Chỉ cần đánh Cao Ly là sẽ phải huy động nhân lực, tài lực của Sơn Đông, sẽ làm tổn hại các sĩ tộc Sơn Đông. Đó chính là tư tâm của Ngụy Trưng. Nếu không có Vân Diệp đứng giữa giảng hòa, Lý Nhị đã sớm trở mặt với Ngụy Trưng rồi.
Lần này thì khác. Chử Toại Lương giáng cho Ngụy Trưng một đòn chí mạng: chuyện liên quan đến “Khởi Cư Chú”. Sách này ghi lại từng lời nói, hành động của hoàng đế, nhưng hoàng đế lại không có quyền đòi xem “Khởi Cư Chú”; phép tắc và điển chế không cho phép điều đó.
Ngụy Trưng lại đem hết những lời thường ngày khuyên can hoàng đế cho sử quan xem, còn dặn họ ghi lại vào “Khởi Cư Chú”. Không ai biết vì sao Ngụy Trưng lại làm vậy. Có lẽ chỉ vì cảm thấy mình sắp chết nên muốn lưu lại một dấu ấn thật đậm trong sử sách. Nếu Vân Diệp còn ở Trường An, chàng hẳn sẽ cười mà nói rằng trước khi chết, người ta thường lú lẫn, rồi kể ra cả đống chuyện làm chứng. Cuối cùng, có khi chuyện này còn trở thành trò cười lớn cho Ngụy Trưng, để chẳng ai bận tâm đến ba chữ “Khởi Cư Chú” nữa.
Vân Diệp không có ở đây, chẳng ai dám nói nhảm trước mặt hoàng đế. Thêm vào đó, Chử Toại Lương đã hoàn toàn trở mặt với Ngụy Trưng. Đòn này đánh vừa chuẩn vừa hiểm, Ngụy Trưng đang nằm liệt giường vì bệnh, vốn không có sức phản bác.
“Khởi Cư Chú” là thứ gì? Đó là ghi chép của sử quan về từng lời nói, hành động thường ngày của quân vương, không được giấu giếm hay kiêng dè dù chỉ một chút. Dẫu là chuyện xấu, việc ác, cũng phải ghi thẳng vào sử. Ngay cả hoàng đế tôn quý đến ngôi cửu ngũ cũng không có quyền đòi xem “Khởi Cư Chú”. Đó là sợi dây ràng buộc cuối cùng trên người đế vương.
Ngụy Trưng có thể thêm chữ vào đó, bất kể những điều ông nói có phải sự thật hay không, vẫn không thoát được một tội danh: khi quân!
Các sĩ tộc Sơn Đông đã bị Mã Chu làm cho vợ lìa chồng, nhà tan cửa nát, từ lâu chẳng còn uy danh hiển hách như năm xưa. Chỉ còn mấy đứa con cháu nhánh thứ đội cái danh đại gia tộc rỗng tuếch để gả con gái, lừa người ta. Hành động thêm chữ vào “Khởi Cư Chú” của Ngụy Trưng lúc này bị Lý Nhị cho là tiếng kêu ai oán cuối cùng của đám sĩ tộc Sơn Đông.
Lý Nhị đến nhà họ Nhan đòi xem “Khởi Cư Chú”, lại bị người ta dùng một câu: “Bệ hạ định tự viết truyện ký cho mình sao?” làm cho mặt đỏ bừng, nhục nhã trở về hoàng cung. Nghe nói lần này Trưởng Tôn không khuyên can. Vợ chồng hai người cùng đứng trong Vạn Dân Cung, rất có thể đã chửi Ngụy Trưng một trận. Trưởng Tôn là người chẳng có lập trường riêng, lập trường của Lý Nhị chính là lập trường của nàng.
Thiên tử nổi giận, lần này không khiến trăm vạn người phơi thây, chỉ bắt đám huân quý đi bộ ba mươi dặm. Xương cốt Ngụy Trưng quả nhiên cứng thật. Nếu ông gắng gượng mang bệnh đi một chuyến, dù để con trai Ngụy Thúc Ngọc cõng đi một vòng, lửa giận của Lý Nhị cũng sẽ nguôi. Dẫu sao, phần lớn thời gian Ngụy Trưng rất biết ăn nói, rất biết cách ngoài mặt chê bai nhưng thực chất lại tâng bốc hoàng đế trước mặt người khác, nâng cao uy danh của người. Cũng bởi động cơ của Ngụy Trưng không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích của tập đoàn Sơn Đông, mà còn vì muốn bảo vệ lợi ích của thiên hạ, của trăm họ nhiều hơn.
Vì điểm này, hoàng đế cũng sẽ không làm việc quá đáng. Giờ Ngụy Trưng không đến. Sau buổi lễ, Tân Nguyệt tựa vào vai con trai, nhìn danh hiệu của các huân quý trên tấm bảng, ngạc nhiên phát hiện tước hiệu Trịnh Quốc Công đã biến mất. Còn dưới tước Lam Điền Hầu của nhà họ Vân lại có thêm hai hàng nghi trượng cờ trống.
Thấy điều đáng ham muốn thì nghĩ đến biết đủ; sắp khởi công xây dựng thì nghĩ đến biết dừng; ở địa vị cao nguy hiểm thì nghĩ đến khiêm nhường hạ mình; lúc đầy tràn thì nghĩ đến thu bớt; gặp cảnh an nhàn vui thú thì nghĩ đến tiết chế; sống trong yên ổn thì nghĩ đến hậu họa; đề phòng bị che mắt thì nghĩ đến việc mở rộng đường tiếp nhận ý kiến; ghét kẻ gièm pha, gian tà thì nghĩ đến việc sửa mình cho ngay thẳng; ban tước thưởng thì nghĩ đến việc vì vui mà ban quá tay; thi hành hình phạt thì nghĩ đến việc vì giận mà trừng phạt quá mức.
Đó chính là bản sớ “Thập Tư” can gián nổi tiếng của Ngụy Trưng. Năm Trinh Quán thứ mười hai, hoàng đế từng hết lời khen ngợi. Giờ đây, nó lại thành bằng chứng đanh thép cho thấy Ngụy Trưng mua danh chuộc tiếng. Chử Toại Lương tìm ra mười lỗi lầm Ngụy Trưng mắc phải trong đời, đối chiếu từng lỗi với mười điều ấy. Đây đã chẳng còn là đàn hặc Ngụy Trưng nữa, mà là muốn tận gốc hủy hoại ông.
Lần này đến cả Phòng Huyền Linh cũng không cầu tình cho Ngụy Trưng. Từ sau khi Vương qua đời, trên triều đình hiếm ai còn gay gắt đối đầu với hoàng đế.
Có điều, ông và Đỗ Như Hối cùng dâng sớ xin cáo lão, chỉ cầu một kết cục được đầu xuôi đuôi lọt.
Lời đàn hặc của Chử Toại Lương quá tàn nhẫn. Trên đời chẳng ai không mắc một lỗi lầm nào. Phóng đại mọi chi tiết trong cuộc sống lên thì bất kỳ ai cũng không chịu nổi sự xét nét.
Ngụy Trưng gắng gượng sống. Từ khi nghe Chử Toại Lương đàn hặc mình, ông liền cố uống thuốc, cố ăn cơm, cố phối hợp điều trị với đại phu. Ông không uống một giọt rượu, không ăn một miếng thịt; ngay cả thói quen vốn thích ăn lê cũng bị ông ép bỏ. Ông muốn sống để xem rốt cuộc mình có bị chém đầu hay không. Giờ ông chỉ mất tước vị, không biết ông có thấy thất vọng không.
Tân Nguyệt lau mồ hôi trên mặt con trai, nhìn Lý Tĩnh mặt xanh mét rồi thở dài. Thời thế này, ai sống cũng chẳng dễ dàng gì. Nghĩ đến người chồng ở tận chân trời xa, lòng nàng càng thêm nhớ thương.