Tường bao thư viện chưa bao giờ ngừng được đổ bê tông. Không sai, chính là đổ bê tông. Nếu nói nơi ấy chưa bao giờ thiếu xi măng, thì chắc chắn đó là Thư viện Ngọc Sơn, bởi nơi này có lò xi măng riêng, lò gạch riêng, mỏ than riêng, xưởng gốm sứ riêng, nhà in riêng, ruộng đất riêng, bến tàu riêng, thậm chí còn có cả một đội thuyền của mình. Còn lạc đà, ngựa, trâu bò, dê cừu thì chẳng thiếu thứ nào. Hoàng đế đã hạ lệnh, Ngọc Sơn là sản nghiệp của thư viện.
Quân đội đã bắt đầu đóng ở Ngọc Sơn, lực lượng phòng vệ nơi đây ngang với hành cung, hai năm thay quân một lần, chỉ huy do hoàng gia đích thân bổ nhiệm. Người có thể điều động họ, ngoài viện trưởng thì chỉ có sơn trưởng; nói cách khác, chỉ hoàng đế, viện trưởng và sơn trưởng Lý Cương mới khiến binh sĩ Thập Lục Vệ cúi đầu. Mệnh lệnh của một viện phán như Vân Diệp, đến lính quèn cũng chẳng cần để ý.
Nhìn từ xa, tường bao thư viện trông chẳng khác nào Vạn Lý Trường Thành, uốn lượn quanh co men theo dãy núi. Trước kia còn có lợn rừng và những loài thú phá hoại khác chạy xuống núi, quấy nhiễu ruộng ngô, khoai tây của nông hộ; giờ chúng đã tuyệt tích. Cửa sau thư viện chỉ mở vào mùa gấu trúc động dục hằng năm, để đám gấu trúc được nuôi béo tròn trong thư viện đi ra ngoài, tìm những con gầy trơ xương trong núi giao phối. Học sinh gọi đùa cánh cửa ấy là cửa Ô Thước.
Hứa Kính Tông và Vân Diệp cưỡi ngựa tuần tra trên tường thành. Không cưỡi ngựa không được, đi một vòng tường thành dài ba mươi dặm sẽ mệt chết người. Trên tường thành rộng hơn một trượng, cứ chưa đến trăm mét lại có một lầu tên, trên lầu có binh sĩ canh gác.
Gió lạnh trong thung lũng chẳng mấy chốc đã khiến hai người rét cóng, đành chui tọt vào lầu tên tránh gió rét. Lầu tên không lớn, người chen kín khiến Vượng Tài không vào được. Lưu Tiến Bảo bèn đuổi hết đám binh sĩ ra ngoài, đưa Vượng Tài vào. Hứa Kính Tông thở dài nói: “Vân hầu, cái thói trọng ngựa khinh người của ngài cũng phải sửa đi thôi, nhiều người đã bàn ra tán vào rồi.”
“Ai bảo Vượng Tài là ngựa? Vượng Tài là huynh đệ của ta, ở ngoài thế nào thì ở nhà cũng vậy. Không tin thì ông cứ đến nhà họ Vân mở sổ cấp phần ra mà xem, sẽ thấy Vượng Tài nhà ta vẫn luôn nhận khẩu phần. Ai thích nói gì thì nói, ta chẳng định sửa.”
Vân Diệp cởi áo choàng khoác lên lưng Vượng Tài, còn lấy một nắm đậu đặt vào tay cho nó thong thả ăn.
Năm nay tuyết ít. Ngoài trận tuyết rơi lúc đầu đông, mãi đến tận bây giờ mới bắt đầu có vẻ sắp tuyết. Nông hộ nhà họ Vân đã chuẩn bị trữ nước, xây rất nhiều bể xi măng, chỉ chờ trận tuyết lớn tiếp theo để hứng đầy một lượt. Dù thế nào, hạn hán lớn năm nay cũng không tránh khỏi.
Sưởi lửa một lúc, họ lại tiếp tục tuần tra. Phía trước không thể cưỡi ngựa được nữa, toàn là bậc thang, hai người đành đi bộ lên. Hứa Kính Tông vỗ lên bức tường bê tông, cảm khái nói: “Vân hầu, bức tường thư viện ta e còn kiên cố hơn cả hoàng thành. Nghe đồn Hách Liên Bột Bột xây Thống Vạn thành, dùng búa lớn nện đất, đất lún một tấc thì chém thợ, không lún một tấc thì chém lính. Ông ta làm vậy để dựng cơ nghiệp vạn đời không đổ. Ngài xây tường bao thư viện kiên cố như thế để làm gì?”
“Cũng là để dựng cơ nghiệp vạn đời không đổ. Lão Hứa, cũng chỉ khi hai ta ở đây ta mới nói thật: mong muốn duy nhất của ta là dù triều đại thay đổi, thư viện vẫn có thể đứng vững. Đó là chút tư tâm của ta.”
Hứa Kính Tông gật đầu nói: “Triều đại muôn đời không đổi thì chưa từng có, nhưng thư viện rất có thể tồn tại lâu dài. Đã có ý nghĩ ấy, xây cho kiên cố một chút cũng chẳng có gì vô lý.”
Đi đến cửa Ô Thước, Hứa Kính Tông nhìn về phía núi sau, chỉ mấy chỗ đang bốc khói rồi nói: “Mấy nơi hiểm yếu đó đã bị bệ hạ thu lại quyền quản lý. Ta chỉ thấy quân đội kéo vào đông nghịt, xi măng, gạch đá, gỗ đều hao tốn kinh khủng. Chẳng lẽ bệ hạ định xây một pháo đài ở núi sau?”
“Lão Hứa, đừng hỏi nhiều. Ta biết ở đó đang làm gì, nhưng không thể nói cho ông. Biết chuyện đó chẳng tốt lành gì cho ông đâu; biết quá nhiều bí mật chẳng có lợi.”
Ở với Hứa Kính Tông lâu sẽ biết ông ta thật ra đúng là một người bạn khá tốt. Ngoài việc thích chiếm chút lợi lộc và bán đứng bạn bè ra, ở bên ông ta luôn có cảm giác như được đắm mình trong gió xuân. Dù uống rượu hay trò chuyện, ở cùng ông ta tuyệt đối không sai. Ánh mắt, cử chỉ của ông ta đều ngầm nhắn rằng: cứ nói hết lòng mình đi, ta sẽ giữ kín cho ngươi.
Tiểu Đông rốt cuộc vẫn gả cho con trai thứ hai của ông ta. Hứa Kính Tông đẩy đôi vợ chồng trẻ về quê ở thành mới Hàng Châu, mục đích rất rõ ràng: định để lại cho cả nhà một con đường lui ở Giang Nam, tiện thể dựa vào thế lực nhà họ Vân ở Lĩnh Nam, xem có thể phát triển về phía tây nam hay không. Cưới Tiểu Đông chính là để nhà họ Vân không phản ứng dữ dội.
Vân Diệp phát hiện không hiểu sao mình chẳng hợp với người tốt, nhưng lại có thể nhanh chóng thân thiết với kẻ gian nịnh, đôi khi còn có cảm giác hòa quyện như nước với sữa. Chẳng lẽ trời sinh mình đã là phôi làm kẻ xấu?
Đứng đầu gió hiển nhiên không hợp khẩu vị của hai kẻ gian nịnh. Với kiểu thời tiết chiều muộn như sắp có tuyết thế này, không uống vài chén, không tính kế vài người thì thật chẳng xứng với thân phận của họ. Thế là họ dứt khoát kết thúc công việc tuần tra, quay trở lại đường cũ. Một canh giờ sau đã về đến thư viện, còn chưa kịp uống rượu thì Vân Diệp đã bị tiên sinh Lý Cương lôi đi họp toàn viện.
Trong gian nhà lớn chật kín người. Vân Diệp kinh ngạc phát hiện Hi Pát Địa Á và Tiểu Vũ cũng có mặt. Không chỉ hai người họ, Lý Thừa Càn vậy mà cũng ngồi phía sau. Nhìn vẻ mặt nghiêm nghị của hắn là biết đã xảy ra chuyện lớn.
Quả nhiên, Vân Diệp và Hứa Kính Tông vừa ngồi xuống đã nghe được tin động trời: thành Lâu Lan biến mất, chỉ sau một đêm, thành trống không, người đi sạch. Hoàng đế hỏi thư viện có nhận định gì về việc Lâu Lan biến mất.
Tiên sinh Kim Trúc là người có tiếng nói nhất về chuyện này. Ông do dự một thoáng, rồi chắp tay hỏi Thái tử trước: “Điện hạ, muốn hỏi vì sao Lâu Lan biến mất, lão thần trước hết phải hỏi quân Đại Đường ta có ở Lâu Lan không?”
Lý Thừa Càn không hiểu vì sao tiên sinh Kim Trúc lại hỏi như vậy, nhưng Vân Diệp thì rõ lắm. Chuyện thành phố phồn hoa bỗng hóa thành thành trống chỉ sau một đêm đã xảy ra vài lần, chẳng hạn như Cao Xương, rồi kinh đô của chín họ Chiêu Vũ. Trước khi những thành phố này biến mất đều có một dấu hiệu: quân Đại Đường vừa hay đi ngang qua, vừa hay phát hiện thành trống. Tướng lĩnh báo về rằng trong thành không còn một bóng người, rồi ở vùng Hà Sáo lại xuất hiện từng đoàn nô lệ chăn nuôi và nông nô.
Muốn biết vì sao thành Lâu Lan không còn người, nhất thiết phải loại bỏ yếu tố quân đội Đại Đường, mối họa lớn nhất Tây Vực; nếu không thì đúng là một trò đùa lớn. Tướng lĩnh Tây Vực gan to lắm, giết một tiểu vương nước nhỏ trong ba mươi sáu nước Tây Vực chẳng khác nào giết một con gà. Đằng nào cứ ba năm một lần đại triều kiến, mặt mũi các vị quốc vương cũng luôn khác nhau.
Người Hán thích giết các tiểu quân chủ nước nhỏ, đó là truyền thống. Từ thời Ban Siêu đã bắt đầu làm thế, về sau Phó Giới Tử giết vua Lâu Lan, ai nấy đều được sử sách khen ngợi một phen. Bởi vậy, các tướng lĩnh hễ rảnh là muốn giết vài vị quốc vương, xem thử sử sách có ghi tên mình hay không.
Đừng thấy các tướng lĩnh trở về Trường An ai nấy đều mặt mũi hiền lành, gặp nông hộ hỏi thăm còn chắp tay đáp lễ, người nào người nấy tử tế vô cùng. Chỉ cần ra khỏi Ngọc Môn Quan, họ liền lột bộ mặt người tốt nhét vào túi, thay bằng gương mặt thổ phỉ; đốt giết cướp bóc, gần như không việc ác nào không làm. Người Đột Quyết, chín họ Chiêu Vũ, người Hồi Hột thật sự không còn đường sống, lúc này mới định bỏ quê hương đi viễn chinh phía tây, liều mạng mở ra một con đường sống cho mình và tộc nhân.
Biết rõ đầu đuôi, Lý Thừa Càn hơi lúng túng, chắp tay nói với tiên sinh Kim Trúc: “Xin tiên sinh yên tâm, cô bảo đảm chuyện kỳ lạ ở Lâu Lan không phải do quân ta làm. Người báo lại tình hình này là một nhà thương nhân. Khi từ Đại Thực trở về, họ đi ngang qua Lâu Lan, vốn định dừng chân nghỉ ngơi, ai ngờ vào thành mới phát hiện nơi đó chẳng còn một bóng người. Nhà cửa nhiều người vẫn ngăn nắp chỉnh tề, có nhà dường như còn đang ăn cơm, bát đĩa trên bàn vẫn nguyên đó, chỉ có người là biến mất.”
“Thành cổ Lâu Lan từng là chốn an cư lạc nghiệp của người dân. Nơi này gần như cùng lúc lập quốc với nhà Hán, phía đông bắt đầu gần Dương Quan, phía tây đến thành Ni Nhã, phía nam đến núi A Nhĩ Kim, phía bắc đến Cáp Mật. Bên cạnh là đầm Muối mênh mông khói sóng, trước thành có dòng sông trong vắt uốn quanh. Người dân chèo thuyền đánh cá trên mặt nước biếc, săn bắn trong rừng hồ dương rậm rạp, tắm mình trong ân huệ của thiên nhiên. Nơi đây còn là cửa ải then chốt trên đường từ Đại Đường đến Đại Thực và vùng cực Tây.”
“Muốn nơi ấy biến mất chỉ trong một đêm, lão thần cho rằng không ngoài mấy nguyên nhân. Thứ nhất là bị quân Đại Đường đánh phá. Điện hạ đã nói khả năng đó không tồn tại, vậy chỉ còn dịch bệnh và yếu tố tôn giáo.”
“Huyền Trang viết trong sách rằng nước Lâu Lan sùng hành Phật giáo, thuộc Tiểu thừa, vì thế nói do tôn giáo cũng có lý. Còn lão thần cho rằng khả năng lớn nhất là thiếu nước. Theo Thủy Kinh Chú của Lệ Đạo Nguyên ghi lại, sau thời Đông Hán, do sông Chú Tân ở trung lưu sông Tarim đổi dòng nên Lâu Lan thiếu nước nghiêm trọng. Tác Lặc ở Đôn Hoàng đem một nghìn quân đến Lâu Lan, lại triệu tập ba nghìn binh sĩ của ba nước Thiện Thiện, Yên Kỳ và Quy Tư, ngày đêm chặn dòng sông Chú Tân, dẫn nước vào Lâu Lan, giải quyết tình trạng thiếu nước nơi đây. Nhưng từ đó về sau, dù người Lâu Lan đã cố gắng nạo vét dòng sông hết sức có thể, lão thần cho rằng cuối cùng Lâu Lan vẫn bị bỏ hoang vì dòng nước cạn khô.”
“Nhưng tất cả đều chỉ là suy đoán, cần phải đến tận nơi kiểm tra. Nếu bệ hạ muốn tìm hiểu chân tướng, lão thần nguyện dẫn học sinh đến Lâu Lan một chuyến, tận mắt xem xét. Nếu Lâu Lan biến mất do nguyên nhân bất ngờ nào đó, chúng ta cũng có thể sớm nghĩ cách ứng phó.”
Lý Thừa Càn gật đầu nói: “Tiên sinh nói có lý. Việc Lâu Lan biến mất phải được điều tra cho rõ. Nếu là do quân đội làm, lần này nhất định không thể tha; nếu là thiên tai, chúng ta cần biết nguyên nhân. Lần này cô đến đây là phụng mệnh bệ hạ, cho phép thư viện tổ chức một đội người ra khỏi biên ải, điều tra đến cùng. Việc này không được xem nhẹ. Tả Vũ Vệ sẽ phái quân hộ vệ. Phải tìm hiểu xem rốt cuộc nguyên nhân gì đã gây nên hậu quả khiến trời giận người oán ngày nay.”