Quan niệm kinh tế ngày lễ của người Đường rõ ràng vẫn chưa ăn sâu vào lòng người. Thư viện kiếm tiền đến mức khiến người người oán trách, vậy mà hai khu chợ Đông Tây ở Trường An vẫn theo nhịp cũ. Dịp năm mới mà kiếm tiền sẽ bị người ta cười cho; quanh năm suốt tháng, lừa còn cần được thêm vài đấu đậu để vỗ béo, huống hồ đám tiểu nhị đã vất vả suốt một năm.
Đám học trò thư viện kiếm được tiền đương nhiên rất vui, nhưng suy cho cùng, trong cốt cách họ vẫn là người đọc sách, cũng cảm thấy kiếm tiền kiểu này thật không phải đạo. Biết làm sao đây? Để tâm hồn mình khỏi bị tiền bạc làm vấy bẩn, họ quyết định cứu tế người nghèo. Gần Ngọc Sơn chẳng có chỗ nào để họ thể hiện lòng tốt, thế là một phương án dung hòa được đưa ra: trong ba ngày liên tiếp, sông Đông Dương mở cửa cho dân thường vào tham quan, không thu phí, nhưng các trò vui thì không được thiếu món nào.
Vân Diệp đứng trước cổng nhà, nhìn dòng người chen chúc mà bực mình. Đám học trò ấy chẳng lẽ không lường trước được cả thành Trường An sẽ kéo đến sao? Mười mấy vạn người đứng trên sông Đông Dương thì nhét kín cả khúc sông, còn chơi bời cái nỗi gì? Tổ chức hoạt động đông người là cả một môn học lớn, đâu phải cứ tụ tập người ta lại là xong. Vệ sinh, an toàn, ăn uống, nước nôi đều phải tính đến; nhất là lối ra của sông Đông Dương vô cùng chật hẹp. Nếu xảy ra giẫm đạp, chắc chắn sẽ thành đại họa.
“Sao có thể xảy ra chuyện như vậy được? Hầu gia lo xa rồi. Hội đèn ở Trường An cũng đông như nêm, chẳng phải vẫn yên ổn đó sao? Lão nô thấy thế này rất tốt, đông người thì đất đai mới thịnh vượng. Bao nhiêu người kéo đến, giá đất Ngọc Sơn lại sắp tăng rồi.”
Vân Diệp bực bội liếc lão Tiền. Đường Chu Tước rộng bao nhiêu? Mặt đường hơn hai mươi trượng, ngõ nhỏ quanh co ở Ngọc Sơn sao sánh được? Phải báo cho Bàng Ngọc Hải một tiếng, không thể để chuyện này hủy hoại đám học trò ngoan ngoãn.
Sự thật chứng minh Vân Diệp đã lo xa. Dân Trường An từ lâu đã quen với chế độ quản lý quân sự nghiêm ngặt trong thành, rất rõ gặp chuyện như thế này thì phải làm sao. Chẳng cần ai chỉ huy, họ cứ theo thứ tự đến trước sau, từng phường một lần lượt vào Ngọc Sơn, trật tự đến mức khó tin. Trẻ nhỏ không có xe gấu trúc để ngồi, nhưng chỉ cần được sờ gấu trúc một cái là đã vui suốt nửa ngày.
Điều duy nhất không ổn là chuyện phóng uế bừa bãi. Cả ngọn Bắc Sơn chẳng ai lên nổi. Năm sau, cây cỏ nơi này nhất định sẽ xanh tốt um tùm. Dưới ánh đèn rực rỡ, người già, trẻ nhỏ, đàn ông, phụ nữ ai nấy đều vui vẻ. Người thì lễ Phật, người lễ Lão Tử, người lại bái đèn rồng, đèn phượng. Có người thành kính đến mức thấy tượng voi băng cũng vái lạy. Bất kể là ai, thần linh thuộc phái nào cũng được, chỉ cần thỏa mãn lòng muốn lễ bái của họ là đủ.
Vì đang trong kỳ nghỉ, thư viện Ngọc Sơn cho phép dân chúng tá túc. Chuyện rất lạ là người Trường An chỉ đưa con trẻ vào thư viện Ngọc Sơn ngủ một đêm; những người khác, dù là người già hay phụ nữ, đều thà ngủ ngoài bãi đất trống chứ không chịu vào. Sau đó đám học trò mới hiểu ra: dân chúng đưa con vào vì cho rằng trẻ nhỏ trong sáng nhất, có thể hưởng chút văn khí; còn chó mèo gì khác mà bước vào thì chẳng khác nào chân hèn giẫm lên đất quý, sẽ tổn thọ.
Người đông thế này thì còn ngắm cảnh gì nữa? Ai nấy chỉ liếc qua một cái rồi xuống núi, vậy mà vẫn mãn nguyện vô cùng, luôn miệng bảo chuyến đi này không uổng. Mấy chục cái nồi lớn xếp thành hàng, chẳng nấu món gì khác ngoài thịt kho tàu. Ba đồng một bát, kèm một bát cơm khổng lồ; canh trứng thì một quả trứng làm được cả nồi, cứ ăn thoải mái. Người Trường An nào đến đây cũng dừng chân. Khói bếp quanh quẩn suốt ba ngày. Thịt lợn quanh trang viên nhà họ Vân bị ăn sạch, khoai tây dự trữ trong trang viên cũng hết veo, lúc ấy bếp mới tắt lửa. Đầu bếp rất muốn nấu tiếp, tiếc là chẳng còn nguyên liệu. Ông ta cứ chắp tay xin lỗi những người chưa được ăn, còn thề năm sau nhất định sẽ chuẩn bị nguyên liệu từ sớm.
Một món ăn khiến một nửa dân Trường An lưu luyến không nỡ rời, đầu bếp cho rằng đó là thành tựu đáng tự hào nhất đời mình. Tuy mệt rã rời, nhưng đi đứng cũng bắt đầu phăm phăm như có gió dưới chân.
Hoàng Thử tiếc nuối nhìn dòng người đi xa, cứ thở dài mãi. Mấy ngày nay, nước rửa nồi cũng bán được; cơ hội tốt thế này lại bị chính mình làm hỏng vì không chuẩn bị đủ thức ăn.
Người đến Ngọc Sơn xem đèn băng mãi đến khi nha môn mở ấn, chợ phường mở cửa mới thôi kéo đến. Theo lệ, ngày mở ấn là buổi đại triều hội. Ngự sử thị đã lên tiếng từ trước, không được vắng mặt; họ định cầm danh sách điểm danh.
Sau kỳ nghỉ, ngày đầu đi làm chán ngắt. Trời còn tối đen, mọi người đã ngồi chồm hổm trước cửa cung, ngáp ngắn ngáp dài. Vân Diệp là quá đáng nhất, nằm lì trên xe ngựa không chịu xuống, nhất quyết ngủ đến lúc cửa cung mở rộng.
Mơ mơ màng màng vào cung, mơ mơ màng màng bái kiến hoàng đế, rồi tìm một chỗ khuất, bảo Tiết Vạn Triệt chắn cho mình, tựa vào lưng ông ta ngủ tiếp.
Đến khi Tiết Vạn Triệt túm cổ áo Vân Diệp lôi ra khỏi cung, hắn mới biết buổi đại triều hội đã kết thúc. Cũng lạ thật, vừa ra khỏi cung là lập tức tỉnh táo phấn chấn. Hắn tiện tay tóm một tên ăn chơi xui xẻo mời khách, cả đám lập tức xe ngựa rộn ràng kéo đến Yến Lai Lâu.
“Lâu rồi không đến, chẳng biết các cô nương ở đó có cô đơn không.” Đó là lời cảm khái của Trưởng Tôn Xung, tên bại hoại nho nhã. Tiết Vạn Triệt cho rằng hôm nay mình tinh thần phấn chấn, chỉ cần các huynh đệ chê cô nào thì cứ để hết cho ông ta. Đám công tử ăn chơi nghe vậy đều ồ lên, còn mở cược xem lão Tiết sẽ gục dưới váy người đàn bà nào!
Lần này không rủ Lý Thừa Càn, cũng chẳng rủ Lý Thái; chẳng muốn dẫn người nào trong đám huynh đệ họ Lý theo. Không phải không thích họ, mà vì dẫn họ đi kỹ viện thì sẽ bị hoàng hậu đánh cho một trận tơi bời. Chuyện như thế đã xảy ra không chỉ một hai lần.
Có thể xem múa diễm, ai rảnh mà nói chuyện với Lý Thừa Càn? Dẫu Lý Thừa Càn bảo vũ khúc ở nhà mình đẹp hơn Yến Lai Lâu gấp mười lần, mọi người vẫn quyết định đến Yến Lai Lâu. Vũ cơ nhà Lý Thừa Càn khó mà giở trò được.
Lý Thừa Càn quát lên một tiếng “Súc sinh!”, rồi dẫn các em trai về Đông Cung thưởng thức ca múa nhà mình.
Công tử ăn chơi thì quá đông, kỹ nữ lại quá ít. Tiết Vạn Triệt ôm cả tú bà vào phòng, dù lúc này vẫn còn là buổi sáng. Trong đại sảnh chỉ còn Vân Diệp, Tiêu Duệ, chồng của công chúa Tương Thành, và Lưu Huyền Ý, người chồng thứ hai của công chúa Nam Bình.
Người chồng đầu tiên của Nam Bình là Vương Tiến Trực, con trai út nhà họ Vương. Lần này, không biết dính líu thế nào đến vụ Hầu Quân Tập mưu phản, ông ta bị hoàng đế đày đến Lĩnh Nam. Hoàng đế còn đặc biệt dặn Vân Diệp không được giúp đỡ.
Lão Vương tức đến trúng phong vì chuyện đó, giờ nằm trên giường, xem chừng chỉ còn thoi thóp. Lưu Huyền Ý phong độ ngời ngời vừa hay lọt vào mắt xanh của Nam Bình, một chức Kính Sự Lang nhỏ nhoi thế mà thoắt cái đã thành phò mã đô úy.
Mười mấy năm trôi qua, ông nhạc sư mù ấy vẫn còn sống. Chú tiểu đồng dắt ông năm xưa giờ cũng ôm cây đàn đi tới. Lão nhạc sư kính cẩn vái chào mọi người xung quanh, cất giọng sang sảng: “Hôm nay là ngày tiểu đồ xuất sư, mong các vị quý nhân rộng lòng nâng đỡ. Lão đây xin đa tạ.”
Nhạc sư trẻ thấy chỉ có ba người thì lòng không khỏi thê lương, nhưng vẫn kính cẩn hành lễ, xem ra không định lùi bước. Tiêu Duệ cười nói: “Đừng thấy chỉ có ba người. Nếu tài đàn của ngươi khá ổn, coi như đã nổi danh thành công. Chỉ cần Vân Hầu chịu nói tốt cho ngươi đôi câu, cả đời này ngươi sẽ hưởng lợi không hết.”
“Muốn chúng ta nói tốt thì cứ trổ tài đi.” Vân Diệp rất ghét mấy lời sáo rỗng. Vũ nữ đã bị mấy chục tên công tử ăn chơi khiêng vào phòng hết cả, chẳng còn múa diễm để xem, đành tạm nghe một khúc cổ tranh vậy.
Tiểu nhạc sư đàn rất nghiêm túc, lão già mù liên tục gật đầu, đến chỗ chuyển nhịp còn ra tay giúp. Một khúc “Trường Tương Tư” kể hết nỗi si tình quấn quýt, đắng chát của nhớ thương. Ngay cả người chẳng biết thưởng thức gì như Vân Diệp cũng nghe ra đôi phần chua xót. Nghe một lượt thì thôi, đằng này khúc đàn cứ phải lặp đi lặp lại mới đạt được cái ý tương tư triền miên. Thế là Vân Diệp vừa uống hai chén rượu lại bắt đầu gà gật. Tối qua hắn ngủ chẳng được bao lâu; Na Nhật Mộ nổi hứng muốn kể cho phu quân nghe hết chuyện trên thảo nguyên của nàng, mà thực ra chẳng qua chỉ là chuyện mấy con dê, hắn đã nghe không biết bao nhiêu lần rồi.
Để khỏi hành hạ đôi tai mình, hắn bèn cùng Na Nhật Mộ ân ái một phen. Ai ngờ ân ái xong, Na Nhật Mộ vẫn lải nhải về con dê đen suýt bị sói ăn thịt kia. Vân Diệp nổi giận, lại ân ái thêm lần nữa. Lần này cuối cùng cũng làm Na Nhật Mộ cạn sức; nàng ôm phu quân ngủ thiếp đi. Nhưng gà đã gáy, Vân Diệp phải dậy tham gia đại triều hội. Vừa rồi hắn tỉnh táo lên hoàn toàn chỉ là phản ứng bình thường sau giờ làm, giờ thấy chán, cơn buồn ngủ lại kéo đến.
Một tiếng vải rách vang lên, làm Vân Diệp giật mình ngồi bật dậy. Hắn kinh ngạc nhìn nhạc sư trẻ: gã điên rồi sao, không cần mạng nữa à? Người trẻ tuổi sao lại bốc đồng đến thế?
“Âm nhạc là mối dây gắn với sinh mạng của ta, sao có thể để kẻ phàm tục làm hỏng? Xưa kia tấu nhạc, đến quỷ thần còn nghiêng tai lắng nghe; nay tiếng đàn bị đặt giữa chốn phong nguyệt, đã đủ thảm rồi, sao còn có thể chịu thêm sự khinh miệt? Bùi Thần Phù bất tài, không thể hầu hạ quý nhân. Xin cáo lui.”
Vân Diệp cười khẩy: “Ta có dựa vào nó mà kiếm cơm đâu, cớ gì phải tôn trọng?”
Bùi Thần Phù trẻ tuổi đứng phắt dậy, nói: “Ngài là quý nhân, đương nhiên không cần. Nhưng kẻ hèn này phải dựa vào nó đổi lấy cơm ăn hằng ngày. Trong thiên hạ, người sống nhờ tiếng đàn tiếng hát nhiều không đếm xuể. Vì thế mà quý nhân khinh rẻ họ sao?”
Lưu Huyền Ý đang định nổi giận thì bị Vân Diệp ngăn lại. Hắn thở dài nói: “Chuyện này liên quan đến miếng cơm của người khác, quả thật là ta sai. Trên đời này, trời lớn đất lớn, miếng cơm là lớn nhất. Ta có thể không tôn trọng âm nhạc của ngươi, nhưng phải tôn trọng miếng cơm của ngươi. Nghề nào nuôi sống được con người cũng đáng được tôn trọng. Ngươi đàn lại đi, lần này ta sẽ chăm chú lắng nghe. Tay nghề mà không ra gì thì ta vẫn không trả tiền.”
Tiêu Duệ vỗ tay cười lớn: “Kiến giải của Vân Hầu lúc nào cũng khiến người ta bất ngờ. Lý lẽ miếng cơm này quả thật sắc bén, Tiêu Duệ xin lĩnh giáo. Từ nay về sau, ta không dám xem nhẹ bất kỳ nghề mưu sinh nào nữa.”
Sở dĩ Vân Diệp nhẫn nhịn là vì hắn biết một đạo lý: người có tài thường có tính khí khá lớn. Nếu gã tên Bùi Thần Phù này không thể bộc lộ tài đàn tương xứng với tính khí của mình, hắn cho rằng đánh cho một trận là cách giải quyết hợp lý. Chuyện như thế này mà rơi vào tay đám công tử ăn chơi khác, gã đã chết chắc rồi; đánh một trận thật ra là cứu gã.
“Mời quý nhân ngồi yên, xin nghe Bùi Thần Phù đàn một khúc ‘Cô Phẫn Ngâm’!”