Huyện lệnh Hoa ngẩng cái đầu đẫm mồ hôi lên, thấy trên bờ ruộng có một ông lão tướng mạo cổ quái. Nhìn không rõ tuổi tác, bảo tám mươi cũng đúng, nói trăm tuổi cũng chẳng sai bao nhiêu. Gặp bậc thọ tinh thế này phải lấy lễ mà đối đãi, huống chi ông lão khí độ bất phàm, tuổi cao như vậy mà không chống gậy lê; nếu bảo ông xuất thân từ nhà dân thường, hắn cũng chẳng tin.
Chưa kịp đặt mấy củ khoai tây trong tay xuống, hắn đã khom lưng đáp: “Trước mặt lão trượng, quả thật không dám nhận hai tiếng huyện tôn. Ngài cứ gọi tên tự của ta là Thành Đa. Ở đây nóng quá, vãn sinh đỡ ngài tới dưới chòi tránh nắng, uống ngụm nước. Ngài có gì muốn nói, vãn sinh xin rửa tai lắng nghe.”
Nhan Chi Thôi cười gật đầu, để mặc huyện lệnh Hoa đỡ mình tới ngồi nghỉ dưới chòi mát. Nhà họ Vân không cử người xuống ruộng, chỉ chuẩn bị cho họ mấy thùng trà nguội giải khát. Huyện lệnh Hoa chọn một cái bát sạch, tráng qua bằng nước trà rồi rót hơn nửa bát, hai tay dâng lên Nhan Chi Thôi.
Nhan Chi Thôi cũng không khách sáo, nhận lấy nhấp một ngụm. Ông chỉ cảm thấy trà hơi chát, nhưng hậu vị lại ngọt dịu, nhuận miệng. Ông cười nói với huyện lệnh Hoa: “Đồ tốt đấy. Thấy ngươi mồ hôi đầy đầu, cũng uống một bát giải nóng đi. Lão phu đã mười năm chưa bước chân ra khỏi nhà. Con cháu lo ta chết dọc đường nên không cho ra ngoài. Thấy chúng một lòng hiếu thảo, ta cũng đành gác ý định xuất môn. Giờ xem ra thiệt quá. Vừa ra ngoài đã gặp dịp thu hoạch điềm lành trăm năm khó gặp, đúng là có phúc. Nghe nói một mẫu đất thu được những hai mươi gánh, Thành Đa, ngươi là quan phụ mẫu, nói cho lão phu biết, ta không nghe nhầm chứ?”
Huyện lệnh Hoa vừa uống cạn một bát trà nguội, cười đến nheo mắt thành một đường. Hắn rửa củ khoai tây vừa thu hoạch bằng nước sạch rồi đưa cho Nhan Chi Thôi, nói: “Lão trượng chớ chê cười vãn sinh. Vừa rồi vãn sinh đích thân thu hoạch một mẫu đất, thư lại đã dùng dây đo đo lại, không thể sai được: thu đúng ba nghìn một trăm sáu mươi hai cân bốn lạng. Sợ đất đai màu mỡ hay cằn cỗi ảnh hưởng kết quả nên chẳng phải lại đo thêm một mẫu nữa đó sao? Định làm phép so sánh. Cứ theo tình hình thu hoạch hiện giờ, chênh lệch sẽ không lớn. Khoai tây này quả thật là điềm lành số một Đại Đường.”
Nghe vậy, Nhan Chi Thôi cũng toe toét cười. Chỉ cần thứ này được trồng rộng khắp Đại Đường, hẳn sẽ không còn lo nạn đói. Ông cầm củ khoai tây trong tay lật qua lật lại, càng ngắm càng thích, lại hỏi huyện lệnh Hoa: “Thành Đa, khoai tây làm lương thực có thể ăn no bụng không?”
“Được, được chứ. Khoai tây vừa là rau vừa là lương thực. Nấu thành món ăn thì thơm ngon, hấp chín lại bở mềm, đúng là món ăn lý tưởng cho bậc thọ tinh như lão tiên sinh.”
Nhan Chi Thôi vỗ tay cười lớn, nói với huyện lệnh Hoa: “Lão phu mua vài cân mang về nếm thử được không? Cũng muốn cảm nhận phúc lành lớn lao mà điềm lành này mang tới, biết đâu còn sống thêm được ít ngày.”
“Đương nhiên nên thế. Vãn sinh xin làm chủ, biếu lão trượng năm mươi cân. Thật hổ thẹn, số khoai tây này đều để dành làm giống cho năm sau, bằng không biếu lão trượng thêm chút nữa cũng chẳng sao.”
Nhan Chi Thôi lắc đầu, nói với huyện lệnh Hoa: “Ngươi làm huyện lệnh chẳng dễ dàng gì, nay còn đích thân xuống ruộng cày cấy, dưới nắng độc mồ hôi đầm đìa, chẳng nề gian khổ mà lo liệu cho bá tánh. Sao lão phu có thể để đức hạnh của ngươi vấy bẩn? Ba năm cân là đủ. Đạo lý thà để cha mẹ chết đói chứ không ăn lương thực làm giống, lão phu vẫn hiểu.”
Thấy vẻ mặt nghiêm trang của ông lão, huyện lệnh Hoa gật đầu, quay lại ruộng chọn ba củ lớn nhất, mang tới biếu Nhan Chi Thôi. Thấy lão bộc định trả tiền, hắn vội xua tay nói: “Lão trượng tuổi cao đức trọng, vãn sinh kính biếu chút lễ mọn là chuyện đương nhiên. Nếu thu tiền thì vãn bối thật lấy làm hổ thẹn. Ngài cứ yên tâm, số khoai biếu ngài là vãn sinh tự bỏ tiền mua, tuyệt đối không để tấm lòng của lão trượng uổng phí.”
Nhan Chi Thôi lại toe toét cười, vỗ vai huyện lệnh Hoa. Có lão bộc đi cùng, ông lên xe bò, để xe kẽo kẹt chạy về trang viên nhà họ Vân.
Chủ bạ ghé bên huyện lệnh Hoa, nhìn theo xe bò đang đi xa rồi hỏi: “Huyện tôn quen lão trượng ấy sao? Ta thấy ông ấy khí độ bất phàm, nhất định không phải người thường.”
“Có phải người thường hay không thì quan trọng gì? Chỉ riêng tuổi tác ấy cũng đủ để chúng ta cung kính lấy lễ đối đãi rồi. Tặng ba củ khoai tây, kết một mối thiện duyên, việc như thế sao lại không làm?”
Chủ bạ cười hì hì nói: “Khoai tây thu hoạch nhiều đến kinh người. Sang năm, ruộng hoang với đất dốc trong cả huyện đều trồng khoai tây, hoài bão của huyện tôn nhất định sẽ có dịp thực hiện.”
“Bớt nịnh vài câu, làm việc đi. Ta mà cuốn gói, chẳng phải ngươi sẽ tiếp quản chức vị của ta sao? Việc có lợi cho cả hai, cứ chung sức mà làm. Năm sau trồng được khoai tây rồi hãy mừng cũng chưa muộn.”
Hai người vừa trêu chọc nhau vừa xuống ruộng làm tiếp. Nhìn khoai tây đào lên nằm đầy đất, trong lòng họ lập tức nóng bừng.
Nhan Chi Thôi ngồi trên xe bò, ngẩn người nhìn ba củ khoai tây bên cạnh. Nếu không tận mắt chứng kiến, ông nhất định đã mắng đó là lời bịa đặt. Khi nãy đứng bên ruộng, ông dùng thuật điểm binh quét mắt nhìn số khoai tây vừa đào lên trước mặt, rồi cầm một củ ước thử trọng lượng, liền biết huyện lệnh Hoa không nói dối: một mẫu đất quả thật thu được ba nghìn cân, không thể làm giả.
Xe bò leo lên một con dốc. Đến đỉnh, Nhan Chi Thôi bảo dừng xe, vén rèm nhìn xuống trang viên nhà họ Vân dưới chân núi. Dưới ánh nắng trong trẻo, cả trang viên hiện rõ mồn một.
Một con đường lát đá rộng rãi nối liền với quan đạo, xuyên qua cổng lớn cao ngất của nhà họ Vân rồi kéo dài vào những dãy núi xanh mướt. Trong núi thấp thoáng vài góc mái cong, tiếng chuông từ xa vọng lại, khiến nơi đây như chốn đào nguyên ngoài cõi thế.
Một quần thể kiến trúc cao lớn dưới chân núi nổi bật hẳn lên; khỏi cần nói cũng biết đó là Vân phủ. Xung quanh toàn là những ngôi nhà nửa mái, những tiểu viện tinh xảo xây bằng gạch đỏ lợp ngói xanh. Bấy giờ đã đến giờ ăn trưa, khói lam nhạt bay lên từ ống khói mỗi nhà, tạo nên cảm giác yên bình, thư thái.
Khu chợ nhỏ trước cổng Vân phủ rất náo nhiệt, người qua kẻ lại không ngớt. Mới vừa rồi đã có mấy chiếc xe ngựa song mã chạy ngang bên xe bò, còn thoảng tới từng làn hương thơm thoang thoảng, chẳng biết là nữ quyến nhà ai.
Nhan Chi Thôi lại cười, bảo lão bộc quay xe, tới ruộng ngô xem thêm một chuyến. Giờ đây ông hứng thú với ngô hơn Vân Diệp nhiều. Tri thức là lương thực tinh thần; nghiên cứu thứ này cả đời, Nhan Chi Thôi đã sớm không còn câu nệ ngoại vật. Ông nghiền ngẫm rất lâu, phát hiện mình cứ quanh quẩn tại chỗ. Những vị hoàng đế thật sự tốt trong lịch sử đều bắt đầu từ chuyện ăn, mặc, ở, đi lại. Chỉ cần bá tánh được ăn no mặc ấm, thiên hạ chẳng có cửa ải nào không vượt qua được. Những cuốn sử dày cộp chẳng qua cũng chỉ nói hai chữ: cơm áo. Có cơm áo, ngoại tộc chỉ có thể ngoan ngoãn quy phục; có cơm áo, học vấn sẽ nở hoa khắp nơi; có cơm áo, giang sơn của bất kỳ ai cũng vững như bàn thạch. Bá tánh thật ra chẳng quan tâm ai làm hoàng đế; chính thống hay không chính thống chỉ là đám sĩ tử văn nhân sủa vài tiếng, xưa nay chẳng liên quan gì đến đại cục.
Vì thế, ông rất mong ngô có thể lại khiến mình bất ngờ thêm một phen. “Tiểu tử, nếu ngô cũng không tệ, lão phu sẽ công nhận ngươi đúng là đệ tử chân tiên.” Nhan Chi Thôi lẩm bẩm một mình.
Xe bò rẽ khỏi đường lớn, chậm rãi men theo con đường đất nhỏ giữa đồng ruộng tới bên ruộng ngô. Những cây ngô cao lớn xoè lá dài, lặng lẽ đứng giữa ruộng. Gió thổi qua, lá xào xạc; bông cờ trên ngọn rung lên, rắc xuống vô số phấn hoa. Nhan Chi Thôi hắt hơi một cái, vịn một cây ngô, ngắm từ gốc lên ngọn rồi lại từ ngọn xuống gốc. Rõ ràng đây là một cây cao lương khổng lồ! Chiều cao rất giống nhau, lá rộng hơn cao lương nhiều, thân cũng to khỏe hơn. Một vật hình trụ mọc xiên ra bên thân; khỏi cần nói, đó hẳn là quả ngô.
Không gọi lão bộc, Nhan Chi Thôi gắng sức bẻ một bắp ngô, bóc lớp vỏ ngoài ra. Quả nhiên đúng như ông đoán: những hạt ngô căng mẩy mọc thành từng hàng trên lõi bắp. Ông dùng tay bấm thử, nước trắng như sữa ứa ra. Nhan Chi Thôi bóc một hạt bỏ vào miệng, chậm rãi nếm thử. Mùi thơm ngọt đặc trưng của lương thực lan khắp khoang miệng, khiến ông lại bóc thêm mấy hạt, thưởng thức vị ngọt thanh ấy.
Người hộ viện canh ruộng ngô nhà họ Vân đã sớm phát hiện hai tên trộm ngô này. Đúng là gan to bằng trời, giữa ban ngày ban mặt mà dám tới trộm ngô, thật chẳng coi đại gia đây ra gì! Hắn hối hả chạy tới, định đánh cho hai tên trộm một trận ra trò. Nhưng vừa đến nơi, hắn lại chẳng dám nhúc nhích. Chẳng vì gì khác, hai tên trộm ngô già quá chừng, già hơn cả ông nội hắn. Hắn dám thề, trong số những người mình từng gặp, một người trong bọn họ chính là người già nhất.
Người đã ngoài bảy mươi thì bất kỳ ai trong thiên hạ cũng có nghĩa vụ phụng dưỡng. Nghĩa vụ ấy không chỉ thuộc về quốc gia, mà còn bao gồm nhà họ Vân và người trong trang. Dù có phạm tội cũng chẳng ai truy cứu, cùng lắm chỉ bắt con cháu họ chịu tội thay. Nếu làm hại hạng người này, dù ngươi có chạy đến chân trời, quan phủ cũng sẽ lôi ngươi về định tội. Đây là việc lớn liên quan đến luân thường và đạo hiếu. Cũng là làm hại một người trẻ tuổi thì cùng lắm chịu mấy roi là xong; làm hại họ, lưu đày ba nghìn dặm đã là nhẹ, chẳng ai thấy ngươi bị xử oan.
Người hộ viện cao to vạm vỡ chỉ có thể trơ mắt nhìn hai tên trộm già ngang nhiên cầm ngô nhà mình ngắm nghía, sốt ruột đứng bên cạnh la lên: “Được rồi, được rồi, bẻ một bắp thôi! Còn bẻ nữa là ta nổi giận đấy.”
Lời vừa dứt, rắc một tiếng, Nhan Chi Thôi lại bẻ thêm một bắp. Ông chẳng thèm nhìn người hộ viện lấy một cái. Hộ viện sốt ruột xoa tay, nhảy dựng lên hét: “Bắt trộm! Bắt trộm!” nhưng không dám tới ngăn cản. Hai ông lão yếu đuối thế kia, chịu không nổi mấy cú đấm đá của hắn.
“Tiểu tử, lại đây, nói cho lão phu biết ngô này ăn thế nào. Chẳng lẽ ăn sống à?”
Thấy tên trộm già nhất trong hai tên vẫy tay gọi mình, người hộ viện dè dặt bước tới, tức tối nói: “Hai vị gia gia, thứ này trong thiên hạ chỉ có chừng ấy thôi. Hai vị bẻ thêm một bắp, sang năm sẽ bớt đi một ít hạt giống. Hai vị không biết sao? Cả trang đều đang ngóng cổ chờ được trồng đấy.”
“Nói nhảm cái gì, lão phu hỏi ngươi thứ này ăn thế nào.” Nhan Chi Thôi cố nhịn cười, hỏi người hộ viện.
“Còn ăn thế nào được nữa? Luộc mà ăn. Đợi chín già rồi xay thành bột. Hầu gia nói bánh làm từ bột ấy mới thơm làm sao, còn ngon hơn cả bánh mì.”
“Ừm, vừa rồi lão phu nếm thử, quả thật ngon. Sao Hầu gia nhà ngươi không tới trông ngô mà lại phái một tên ngốc như ngươi canh giữ? Lỡ bị người ta trộm sạch thì sao? Thật quá qua loa.”
Mắt người hộ vệ mở tròn xoe, tủi thân đến mức không nói nên lời. Hắn chẳng hiểu nổi hai tên trộm già hung hăng này: trộm đồ xong không chạy, còn ở đây dạy đời hắn trông coi không chu đáo. Đạo lý quái quỷ gì thế này?