Giá trị quan của Tôn Tư Mạc
Cuộc trò chuyện với Lý Thái diễn ra rất vui vẻ. Người đã không còn ôm hy vọng vào ngai vàng thì tâm trạng bình hòa; ngươi có thể kể cho hắn nghe bất cứ chuyện cười nào về ngôi báu. Cười đến nước mắt giàn giụa rồi, nỗi chua xót đậm đặc kia vẫn chẳng cách nào tan đi.
Lý Thái ôm mấy quả pháo đã làm xong ra khỏi hầm, đám thị vệ xuống hầm lấy đi toàn bộ mọi thứ bên trong, kể cả lớp bụi vừa quét dọn. Thứ Vân gia được để lại chỉ là một căn hầm trống trơn.
Việc dạy cách chế thuốc súng trong hầm là do Lý Nhị cố ý dặn dò. Ông cho rằng đây là chuyện con người trộm lấy quyền năng của trời, không thể để trời trông thấy, phải tiến hành dưới chín tầng đất. May mà hầm nhà họ Vân đủ rộng, cũng đủ sâu; ngoài chuyện chưa đào tới hoàng tuyền thì mọi thứ đều ổn. Tuy có vẻ như bịt tai trộm chuông, nhưng Lý Nhị đã dặn dò trịnh trọng, Vân Diệp buộc phải làm không sai sót. Hoàng quyền đáng sợ hơn hoàng tuyền nhiều.
Lý Thái cố chấp mang từ Vân gia đi một sọt ngô, không lấy ngô chín mà chỉ lấy ngô sống. Hắn định về hoàng cung tự nấu, tự chẻ củi, tự nhóm lửa, tự bóc ngô rồi tự tay bưng ngô cho cha mẹ. Hắn không biết nấu ăn, chỉ có món ngô luộc là còn làm được. Hắn muốn dùng cách này nói với Lý Nhị và Trưởng Tôn rằng mình rút khỏi cuộc tranh giành ngôi báu, từ nay sẽ làm một vị vương gia an nhàn, nghiên cứu những thứ mình yêu thích.
Bóng lưng con người thường kể cho ta biết nhiều điều. Chẳng hạn Lý Thái lúc này, ban đầu vai rũ xuống, lưng khom khom; sau đó dần dần đứng thẳng, vóc dáng cũng trở nên hiên ngang. Hắn vẫy tay với Vân Diệp, nói một câu rồi chui vào xe ngựa. Người khác không hiểu câu ấy, nhưng Vân Diệp biết ý nghĩa của nó: Lý Thái vẫn là Lý Thái, chưa từng thay đổi.
“Phu quân, Ngụy vương nói hắn chọn mấy chục con to, ý là sao vậy?” Tân Nguyệt đứng ở cửa, nhìn theo xe ngựa của Lý Thái khuất xa, vẻ mặt đăm chiêu hỏi.
“Chuyện đàn ông, đàn bà hỏi nhiều thế làm gì.” Vân Diệp quay đầu đẩy Tân Nguyệt đang đầy đầu chuyện tầm phào vào nhà. Đêm hôm khuya khoắt, nhà ai còn để đàn bà chạy lung tung bên ngoài.
Lý Nguyên Xương có chết hay không, Vân Diệp chẳng quản được. Cực phẩm trong đám bại hoại, chết bớt một tên cũng tốt. Mấy chục con ong vò vẽ lớn chích khắp người, nhất định sẽ khiến hắn sống không bằng chết. Lý Thái đang buồn bực cần chỗ trút giận, Lý Nguyên Xương xui xẻo gặp phải thì biết làm sao.
Tôn Tư Mạc vẫn chưa ngủ. Ông treo một chiếc đèn lồng trong sân, nằm trên ghế dựa nghe ếch kêu. Từ ngày Vân Diệp về nhà, Tôn Tư Mạc đã được mời đến ở. Na Nhật Mộ sắp sinh, lại là đứa con đầu lòng; không có lão Tôn bên cạnh, Vân Diệp cảm thấy chẳng yên tâm chút nào. Nhưng hình như lão đạo sĩ cũng muốn đến Vân gia. Quản gia Tiền chỉ mời một lần, ông đã thu dọn một bọc hành lý rồi xuống Ngọc Sơn; đi cùng còn có em gái Hỏa Chúc. Cô bé mặc đạo bào, cài trâm gỗ trên tóc, ngồi cạnh Tôn Tư Mạc liên tục quạt đám ngải cứu đang cháy, đuổi sạch muỗi.
Lão đạo sĩ động lòng phàm rồi ư? Ý nghĩ ấy vừa nảy ra, chính Vân Diệp cũng thấy mình bẩn thỉu. Nếu chuyện này xảy ra với Lý Nhị thì suy đoán thế nào cũng không quá đáng, nhưng đặt lên người Tôn Tư Mạc thì đúng là khinh nhờn. Khắp Đại Đường, Vân Diệp chỉ gặp được một người thật sự có phẩm hạnh cao khiết như vậy. Sau này ông tuy nghiên cứu ra vài thứ na ná thuốc kích dục, đó cũng là để phục vụ nghiên cứu y học; chỉ có điều Vân Diệp đã không dùng chúng vào đúng mục đích mà thôi.
Bên cạnh Tôn Tư Mạc có một bắp ngô, còn sống, vỏ đã bóc, trên đó thiếu mấy hạt. Ông vẫn mắc cái tật xấu ấy: hễ thấy thực vật lạ là nhét vào miệng. Vân Diệp đã hơn một lần thấy môi ông sưng vều như treo lạp xưởng. Làm thí nghiệm thì dùng lợn, ngựa, bò, dê, khỉ, thỏ cũng được, việc gì phải tự làm khổ mình? Thần Nông chẳng phải đã chết như thế sao.
Thấy Vân Diệp tới, Tôn Tư Mạc vẫy tay gọi hắn lại rồi nói: “Thân thể Na Nhật Mộ rất khỏe, chỉ một hai ngày nữa là đến kỳ sinh. Con đi xa tám tháng rồi, nên ở bên đứa bé ấy nhiều hơn. Ta thấy nàng có khúc mắc trong lòng, như vậy không tốt; để lâu ngày, con người sẽ sinh bệnh. Con cứ bận rộn mãi thế này thì đến bao giờ mới dứt?”
Vân Diệp ngồi lên chiếc ghế đẩu nhỏ mà cô đạo cô dọn tới, cười nói: “Na Nhật Mộ nhớ thảo nguyên, trong mơ lúc nào cũng thấy thảo nguyên. Con cũng đã hứa với nàng, chỉ cần đứa bé qua một tuổi là nàng có thể đưa nó về thảo nguyên. Trước đó, con muốn cho đứa bé tiêm đậu mùa bò. Từ thời Hung Nô, thảo nguyên đã có một thói quen xấu: thường dùng trâu bò, dê cừu, thậm chí cả người chết vì bệnh làm vũ khí chống lại người Hán. Họ không biết thứ đó là con dao hai lưỡi, vừa hại người vừa hại mình. Nếp sống của người Hán tốt hơn họ, nên kẻ chịu thiệt nhiều nhất vẫn là chính họ. Một đứa trẻ trên thảo nguyên từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành còn khó khăn hơn ở Trung Nguyên; trong mười đứa, có ba bốn đứa lớn lên bình an đã xem như được thần tiên phù hộ rồi.”
“Vậy mà chàng còn để Na Nhật Mộ đưa con đi. Để ta nuôi không được sao? Con của thiếp thất nhà người ta chẳng phải đều do chính thê nuôi à? Chỉ nhà mình là khác người.” Tân Nguyệt đúng là như một bóng ma, lúc nào cũng có thể xuất hiện ở bất cứ đâu.
Tôn Tư Mạc chỉ cười, không nói gì. Ông là một sự tồn tại đặc biệt trong Vân gia; từ bà cụ trở đi, chẳng ai xem ông là người ngoài. Nếu có người khác ở đây, Tân Nguyệt tuyệt đối không dám nói những lời này, nhưng trước mặt Tôn Tư Mạc thì nàng chẳng kiêng dè gì.
“Ồn ào cái gì? Nhà mình là nhà mình, đã vào cửa đều là vợ ta. Ta cưới các nàng thì sẽ không làm tổn thương các nàng. Dù cưới hai vợ đã được xem là một kiểu tổn thương rồi, nhưng chuyện đã đến nước này thì cứ theo tình hình hiện tại mà nói. Nàng có con, nàng nuôi là lẽ đương nhiên; Na Nhật Mộ cũng sắp có con, nên nàng ấy nuôi cũng thuận tình hợp lý.”
Tân Nguyệt đặt đĩa trái cây trong tay xuống. Không ngờ đó là dưa hấu, chỉ có điều hạt nhiều quá, quả cũng chẳng lớn, cỡ miệng bát, không giống từng quả to như bí đao ở đời sau.
“Dưa lạnh à, lần trước lão đạo ăn thứ này là lúc chữa bệnh cho hoàng hậu ở Phù Dung Viên. Chớp mắt đã hai năm rồi. Năm nay dưa lớn, mưa nhiều, cũng chỉ được cái lợi ấy.”
Mấy năm nay, Tôn Tư Mạc càng lúc càng giống thần tiên. Chuyện gì vào mắt ông cũng nhẹ như mây gió, chẳng khơi nổi chút gợn sóng nào. Thứ dưa lạnh này chỉ được trồng trong vườn ngự uyển, mỗi năm cũng chỉ trồng một hai mẫu. Mùa hè, chúng được xem là vật ban thưởng quý giá, chia cho các vương hầu mỗi nhà một hai quả. Nhà nào nhận được cũng đều xem đó là vinh dự.
Một quả dưa nhỏ, ăn ba miếng là hết. Vân Diệp cẩn thận nhặt hạt dưa, bảo Tân Nguyệt rửa sạch rồi phơi khô, định sang năm nhà mình cũng trồng một ít.
“Quan phủ chẳng phải không cho trồng thứ này sao? Chàng nhặt hạt dưa làm gì?” Tân Nguyệt vẫn giữ bộ dạng lương dân gương mẫu, còn Vân Diệp hai năm nay đã sớm học thói lách luật, đâu phải lần đầu. Nhà các vương hầu cũng thế, nhà nào xem vương pháp ra gì? Chỉ cần không mưu phản thì đều là lương dân hạng nhất.
“Hoàng đế lấy khoai tây nhà mình giấu đi mà chẳng thấy ai nói lời nào. Ta trồng một ít dưa lạnh quèn thôi mà nàng cứ lải nhải mãi, phiền chết đi được.” Tân Nguyệt bực bội vỗ một cái lên vai Vân Diệp, rồi dẫn đám lâu la của mình về hậu viện.
“Con leo núi Dã Nhân suốt một tháng, không tìm được dược liệu nào tốt à?” Ba câu chẳng rời nghề chính, thấy Tân Nguyệt đi khỏi, Tôn Tư Mạc lập tức hỏi vào chuyện quan trọng.
“Đương nhiên là có. Vị thuốc Điền Thất mà ngài vẫn muốn tìm, con đã tìm được rồi, mang về một ít hàng khô, lát nữa sẽ đưa cho ngài. Con còn thấy một loài hoa ăn thịt, không biết có ích gì không; hôi quá nên con không lấy. Con bắt được một con rết đỏ dài một thước. Chẳng phải ngài vẫn bảo rết ở đây làm thuốc thì dược tính chưa đủ sao? Một con này hẳn là đủ rồi. Con còn mang cho ngài một đặc sản nữa: đỉa, con to, hút máu khỏe, bị cắn một miếng sướng lắm, vết thương chảy máu cả ngày. Đậu Yến Sơn từng bị mấy chục con cùng cắn, suýt mất mạng. Ngài thấy thế nào?”
“Ở đâu?” Tôn Tư Mạc chẳng buồn nghe Vân Diệp khoe khoang linh tinh, hỏi thẳng điều quan trọng nhất.
“Đỉa con nuôi trong chum nước, Điền Thất ở kho, rết trong thư phòng con.” Lão Tôn tính tình ôn hòa thật, nhưng lại chẳng có chút kiên nhẫn nào. Nếu Vân Diệp còn nói nhảm, có khi sẽ bị đánh, nên hắn vội nói rõ chỗ để từng thứ.
Cầm đèn lồng, vớt một con đỉa trong chum lên, Tôn Tư Mạc đặt nó lên ngón tay mình. Con đỉa nhớp nháp, xanh lè, sốt ruột tìm cách ngoạm vào ngón tay đầy vết chai của ông, nhưng chỉ phí công. Chai trên ngón trỏ Tôn Tư Mạc quá dày, miệng nó không cắn thủng được, chỉ đành bò vòng quanh tìm chỗ da non mà đớp.
Ông búng ngón tay, con đỉa rơi trở lại chum nước. Ngắm nghía ngón tay mình, ông cười đầy thâm ý rồi lập tức chui vào thư phòng Vân Diệp. Con rết đỏ trong chiếc hộp gỗ cứng trông như còn sống, chân cũng chẳng rụng mấy cái. Vì nó, Vân Diệp đã tốn không ít công sức: bọc con rết trong giấy Tuyên, đặt nơi thoáng gió cho khô tự nhiên, cuối cùng dùng kim thêu cố định nó lên gỗ mềm. Nó chẳng còn là dược liệu nữa, có thể xem như một tác phẩm nghệ thuật.
“Tốt lắm, dáng vẻ còn nguyên vẹn, xem ra độc tính cũng không kém, đúng là một vị thuốc tốt. Dùng chữa chứng tức phong, giảm đau, nhọt độc; gặp những chứng bệnh khó trị này thì có nó sẽ dễ ra tay hơn.” Nói xong, ông đậy hộp lại, nhét vào ngực áo rồi ra hiệu cho Vân Diệp đưa mình đến kho báu nhà họ Vân. Điền Thất vẫn còn ở đó.
Chẳng có việc gì mà cứ đi tham quan kho nhà người khác, chuyện này cũng chỉ Tôn Tư Mạc làm được. Ông chẳng buồn liếc mắt đến lưu ly các thứ, chỉ chọn mấy viên ngọc trai Vân Diệp mang về rồi cất đi, nói là để phối thuốc. Tân Nguyệt vừa mở cửa kho, cười hì hì gợi ý với Tôn Tư Mạc rằng phía sau còn nhiều ngọc trai lắm, hỏi lão thần tiên có muốn chọn thêm mấy viên lớn hơn không.
Đúng là mụ vợ phá của. Ngọc trai làm thuốc thì chọn mấy viên méo mó là được rồi, đằng nào cũng nghiền thành bột, việc gì phải chọn viên to, viên đẹp?
Trên giá bày mấy bao tải gai, bên trong toàn Điền Thất, đều là loại tốt nhất mà trưởng lão trại họ Mông sai người đào về, đủ năm tuổi, củ nào củ nấy mập mạp, rễ, thân, lá đều nguyên vẹn. Tôn Tư Mạc rất hài lòng. Chọn vài củ xong, ông rời kho, cau mày nói với Vân Diệp: “Con tích cóp bao nhiêu thứ vô dụng ấy làm gì? Châu báu là nguồn cơn tai họa, đừng để mình lạc lối trong đó.”
Người xuất gia có thể chẳng để bụng, một người ăn no thì cả nhà không đói. Nhưng Vân gia đông người như vậy; lão Tần còn lên tiếng, bảo nhà họ Vân phải chuẩn bị của hồi môn cho Nhuận Nương thật hậu hĩnh. Không có tiền thì làm sao được?
Nhưng lão Tôn đã nói vậy, Vân Diệp cũng chỉ đành cúi đầu nghe dạy. (Còn tiếp.)