Đã muốn quay về thì cứ quay về thôi. Dù sao ngai vàng các thứ chắc chắn chẳng còn nữa, ở Trường An có lẽ còn kiếm được một cuộc sống yên ổn mà qua ngày.
Bi kịch của Thập Lục Vương, xét cho cùng, là kết quả tất yếu từ chính sách Tây Vực cực kỳ ích kỷ của Đại Đường. Từ hai mươi năm trước, Đại Đường vẫn còn thi hành chính sách ki mi đối với các tộc Tây Vực: chỉ cần người Hồ Tây Vực không ồ ạt tràn vào Đại Đường thì đã xem như tốt lắm rồi. Nhưng về sau, quan lại Đại Đường phát hiện thứ Đại Đường cần nhất lúc này chính là nhân khẩu; nếu không, những vùng đất mới chiếm được sẽ chẳng thể cai quản nổi. Chỉ dựa vào người Hán bản địa Đại Đường thì căn bản không thể lấp đầy lãnh thổ rộng lớn này.
Thế là có người đề xuất việc thuần hóa và pha loãng: chỉ cần đưa người Tây Vực ở những nơi đông dân vào Quan Trung, rồi chia họ ra khắp các châu phủ, kết quả cuối cùng là dù ở đâu, người Hồ cũng chỉ trở thành thiểu số.
Đại Đường là một xã hội tông tộc nghiêm khắc. Người Hồ đơn độc, dù ở đâu, cũng chỉ có thể sống yên phận. Phát hiện ấy khiến quan lại Lĩnh Nam và hai Hồ mừng rỡ, bắt đầu chậm rãi tiếp nhận những người Hồ từ nơi xa xôi tới, cấp hộ tịch cho họ.
Dân số Tây Vực dần thưa thớt. Khâu Từ, Vu Điền cùng nhiều thành bang khác đã dần bị cát bụi vùi lấp. Nơi duy nhất khá hơn là Cao Xương, nơi đặt Bắc Đình Đô Hộ phủ. Ở đó xuất hiện một ngôi thần miếu nguy nga, khiến người dân nơi ấy chẳng còn muốn rời khỏi dãy núi tuyết Côn Luân sừng sững.
Cứ tiếp tục thế này, Tây Vực sẽ chỉ còn lại Thập Lục Vương cùng con cái và nô bộc của họ…
Thư viện Ngọc Sơn cũng từng gặp phải tình cảnh khó xử như vậy. Một người Hồ tóc vàng mắt xanh, nói tiếng Quan Trung lưu loát, cầm hộ tịch huyện Tam Nguyên của mình, xin dự kỳ thi lớn của thư viện. Chuyện này khiến người Bộ Lễ vô cùng khó xử, bởi triều đình đã ban hành pháp lệnh từ năm Trinh Quán thứ sáu: “Các bộ Hồi Hột ở kinh sư đều phải mặc trang phục của mình, không được bắt chước người Hoa.”
Tôn chỉ dạy học của thư viện là chỉ cần là người Đại Đường thì đều được dạy dỗ, không phân biệt xuất thân. Nói cách khác, chỉ cần là người Đại Đường, dù là ăn mày hay kỹ nữ, cũng đều có thể dự thi vào thư viện Ngọc Sơn. Nhưng thư viện lại có một lệnh cấm nghiêm khắc: “Trí tuệ của Ngọc Sơn thuộc về Đại Đường, không được truyền ra ngoài!”
Vậy nên người Hồ cầm hộ tịch chứng minh mình là người Đường, nhưng ngoại hình khác lạ lại cho thấy anh ta không phải người Hán. Chuyện ấy khiến Bộ Lễ và thư viện đau đầu không thôi. Cuối cùng, tiên sinh Lý Cương chỉ nói một câu là quyết định: “Người này cầm hộ tịch Đại Đường, vậy chính là người Đại Đường. Cốt lõi của giáo dục là dạy người; tiếp nhận lễ nghi, y quan Hán Đường, chịu sự giáo hóa của bậc thánh nhân, tức là người Đường.”
Có lời phán quyết ấy, những năm gần đây trong thư viện đã có không ít người Hồ râu quai nón, mắt xanh. Trong số đó, Đồ Mật Độ, người vào học sớm nhất, nay đã nhậm chức tham quân ở Đô đốc phủ Hãn Hải. Bộ Hộ cũng có nhiều học sinh người Hồ giữ những chức quan như chủ bạ. Về sau, ngay cả đội Thiên Ngưu vệ của Lý Nhị cũng xuất hiện bóng dáng người Hồ.
Lý Nhị cực kỳ kiêu hãnh. Năm Trinh Quán thứ mười lăm, ông đã bãi bỏ mọi chính sách phân biệt Hồ Hán. Theo ông, Đại Đường chính là “vùng đất ánh sáng” trong lòng những người có chí ở khắp các nước trên thế gian; nhân tài tuấn kiệt các nước dù phải liều mạng cũng muốn chạy đến đế quốc Đại Đường. Các sứ thần từ khắp thế giới, sau khi tận mắt thấy sự phồn vinh và văn minh tột bậc của đế quốc Đại Đường, đều cảm thấy đất nước mình chẳng khác nào “rừng sâu nguyên thủy” chưa được khai hóa. Thế là họ chẳng muốn về nước, tìm đủ mọi cách để ở lại.
Ông chẳng lo người Đại Đường ra ngoài rồi quên gốc quên tổ, cũng chẳng lo người nước ngoài vào đây rồi lấn át chủ nhà. Chỉ riêng điều ấy đã đủ cho thấy sự tự tin tột độ của triều Trinh Quán: tin chắc đất nước mình là vùng đất văn minh, giàu mạnh nhất thế gian, chẳng sợ văn hóa ngoại lai nhấn chìm mình.
Chính sách của Lý Nhị thành công rực rỡ. Trường An của Đại Đường ngày nay là một đô thành muôn nước; người đủ sắc tóc khác nhau đều có thể tìm thấy vị trí của mình trong thành phố vĩ đại này.
Chuyện Thập Lục Vương, Trưởng Tôn không có quyền quyết định. Nàng tâu lên hoàng đế, nhưng hoàng đế lại đá quả bóng trách nhiệm sang Đại Tông Chính. Đến khi Vân Diệp tới Tông Chính tự nghe lệnh, tin tức nhận được khiến hai hàm răng y lạnh buốt.
“Thập Lục Vương phải về đất phong, cùng tồn vong với đất nước, không được tự ý rời đi!”
Vân Diệp cầm bản chương, nhìn Lý Tú, con trai cả của Lý Thần Thông. Nay ông ta là Đại Tông Chính của Tông Chính tự. Trầm ngâm hồi lâu, y mới nói với Lý Tú: “Vãn bối vốn không nên nhiều lời, nhưng Thập Lục Vương đã bỏ đất phong ở Tây Vực. Giờ trở về, dân chúng của họ đã tan tác khắp nơi, lấy gì nuôi sống gia đình? Huống hồ trong đám người có không ít người già yếu. Bất kể cách làm của họ có hợp quy củ hay không, họ vẫn là thân thích của chúng ta, đâu cần dồn tất cả vào đường chết? Thay vì đuổi hết họ về Tây Vực, chi bằng chém hết bọn họ ngay tại Lan Châu, theo vãn bối thì như thế còn nhẹ nhàng hơn. Sao cứ nhất thiết phải làm đến tuyệt tình?”
Lý Tú lạnh lùng nhìn Vân Diệp: “Ngươi cũng là tông thất, đạo lý thiên hạ của nhà vua, ngươi hiểu rõ. Khi xưa họ muốn tự lập, muốn mở mang bờ cõi, chúng ta là tộc nhân đã cấp cho họ binh khí và nhân lực. Nay thua trận tan tác lại muốn quay về hưởng thành quả sẵn có, nào biết mỗi tấc đất Đại Đường đều phải đổi bằng máu. Nhà họ Lý không nuôi những kẻ ngu chỉ biết chìa tay xin ăn. Hoàng tộc muốn trường tồn muôn đời thì phải thường xuyên tỉa cành sửa lá. Nếu con cháu ta sau này cũng bất tài, lão phu ra tay tuyệt không nương tình. Ngươi còn dám cầu xin nữa, gia pháp quyết không dung thứ!”
Vân Diệp đã không ít lần bị Tông Chính tự trừng phạt. Nghĩ đến từng yêu quái ở nơi đó, y thấy tốt nhất đừng đắc tội với họ. Nhưng một công văn như thế này thật sự không thể ban xuống. Một khi đóng ấn của Binh Bộ, đại quân sẽ lập tức áp giải Thập Lục Vương về Tây Vực. Trên vùng đất phong hoang vu không bóng người chỉ còn hoàng tộc; đám người chẳng làm lụng, cũng chẳng biết trồng trọt này e rằng sẽ chết đói. Cảnh tượng thê thảm ấy, Vân Diệp gần như không dám nghĩ tới.
Cầm thủ lệnh đi tìm Trưởng Tôn, y thấy nàng đang nằm trên giường mềm, ăn anh đào. Giữa mùa đông mà ăn thứ này, chỉ có thể nói nhà kính của Dương phi lại có thêm sản vật mới.
Trưởng Tôn nhả hạt anh đào, liếc nhìn công văn bìa vàng trong tay Vân Diệp, thờ ơ hỏi: “Tông Chính tự đã có phán quyết rồi sao?”
“‘Thập Lục Vương phải về đất phong, cùng tồn vong với đất nước, không được tự ý rời đi!’” Vân Diệp nhắc lại nội dung công văn cho Trưởng Tôn. “Trong hậu cung cũng náo loạn cả lên. Rất nhiều phi tần quỳ ở điện Lưỡng Nghi không chịu đứng dậy. Thật chẳng ra thể thống gì! Điện Lưỡng Nghi lúc nào cũng có quan viên yết kiến, một đám phi tần quỳ ở đây thật chướng mắt. Ban nãy ta đã sai hoạn quan và cung nữ đưa tất cả về rồi. Xử trí thế nào, triều đình tự có phép tắc. Phi tần từ bao giờ được phép can dự chính sự?”
Trưởng Tôn cứ nói tránh sang chuyện khác, nhất quyết không nói phải xử trí thế nào. Xem ra nàng căm ghét Thập Lục Vương đến tận xương tủy. Thấy Vân Diệp im lặng mà cũng không rời đi, cuối cùng Trưởng Tôn thở dài: “Ngươi đúng là người mềm lòng. Ta muốn xem đến lúc ấy gia tộc Vân thị của ngươi có tỉa cành sửa lá hay không. Cây cối quá sum suê cũng chẳng phải chuyện tốt; phải chặt bớt cành khô lá úa. Nếu không, cây sẽ mọc lệch, hoặc chẳng còn cơ hội tiến thêm nữa.”
“Thập Lục Vương cùng tùy tùng có hơn tám nghìn người. Ta cũng không nỡ xuống tay, nhưng muốn lật lại phán quyết của Tông Chính tự thì phải có tộc trưởng là bệ hạ lên tiếng mới được. Ta thấy thế này: ngươi gửi công văn đến Cửu Thành cung, coi như cho Thập Lục Vương thêm một cơ hội. Thành hay không thì phải xem bệ hạ quyết định thế nào.”
Vân Diệp bật cười. Đúng vậy, đây mới là Trưởng Tôn trong lòng y. Dù ngoài mặt cực kỳ coi trọng quy củ, sự dịu dàng và lương thiện của một người phụ nữ chưa bao giờ mất đi.
Đã là hoàng hậu hạ lệnh gửi công văn đến Cửu Thành cung thì thật ra cũng có nghĩa là nàng đã cầu tình cho Thập Lục Vương. Nếu vẫn không được, hoàng đế sẽ đích thân gửi công văn đến Lũng Hữu, để Tả Vũ vệ trực tiếp thi hành. Nhưng Vân Diệp cho rằng Thập Lục Vương có lẽ sẽ được về Trường An. Dù không tránh khỏi bị Lý Nhị trách mắng, thế nào cũng tốt hơn bị đưa đến Tây Vực rồi chết đói.
Trở về Binh Bộ, Vân Diệp gửi công văn đi bằng trạm dịch khẩn cấp tám trăm dặm. Tối nay hẳn sẽ đến tay hoàng đế. Khi ngồi một mình trong sảnh lớn, suy ngẫm toàn bộ sự việc, Vân Diệp bỗng nhận ra mình đã bỏ sót một người: Hà Thiệu, kẻ phát tài lớn ở Tây Vực!
Dưới trướng Thập Lục Vương chẳng còn mấy dân chúng, vậy tên này dựa vào đâu duy trì việc khai thác dầu hỏa quy mô lớn và sản xuất số lượng lớn? Vợ Lý Nguyên Quỹ là người họ Ngụy, chẳng có lý gì Ngụy Thúc Ngọc, Ngự sử Đông Các, lại không nói một lời. Cục diện toàn Tây Vực thoắt cái trở nên mờ mịt trước mắt Vân Diệp. Rốt cuộc nơi đó đang xảy ra chuyện gì?
Thương nhân có tiền, có người; vương gia có binh mã, vậy mà lại phải nhìn sắc mặt thương nhân? Trừ phi thương nhân đủ mạnh để vương gia không dám đắc tội. Vân Diệp cười khổ. Hà Thiệu đúng là tên khốn dám làm thật, vậy mà còn liên kết với Hàn Triệt và Hy Đồng, cứng rắn ép Thập Lục Vương rời đi. Hắn thật sự tưởng Tây Vực là thiên hạ của bọn chúng rồi sao?
Đô Hộ phủ An Tây, Đô Hộ phủ Bắc Đình, cộng thêm Đô Hộ phủ Hãn Hải, các quân biên phòng này cũng đã đến lúc động binh. Chỉ cần Tiết Nhân Quý xuất binh từ Khâu Từ, Hy Đồng chỉ còn cách rút lui, chạy được bao xa thì chạy. Tiết Nhân Quý không phải Vân Diệp, chẳng thể nương tay với thuộc hạ của hắn; hễ gặp phỉ tặc, Tiết Nhân Quý luôn tiêu diệt bọn chúng càng nhanh càng tốt.
Đến lúc này Vân Diệp mới hiểu hành động lần này của đám thương nhân có ý nghĩa sâu xa đến thế. Họ không chỉ mưu cầu lợi ích của mình trong triều đình, mà còn định dựng thế lực địa phương ở Tây Vực xa xôi. Bọn chúng tưởng mình là ai? Ai cho phép Đại Đường xuất hiện mầm mống chia rẽ? Phùng Ngang lập vương quốc riêng ở Đài Loan, Lý Nhị còn phải ra sức cài người vào đó. Một đám thương nhân các ngươi lại tưởng quan viên trong triều dễ đối phó đến thế sao?
Vân Diệp cho rằng thương nhân muốn có quyền lực thì không sai, nhưng muốn sở hữu một vùng đất mình có thể trực tiếp kiểm soát thì không được. Một ngày nào đó, khi thương nhân trở nên vô cùng hùng mạnh, Tây Vực sẽ biến thành nguồn cơn đại loạn; chuyện này không thể cho phép, dù kẻ đứng ra thực hiện là Hà Thiệu cũng vậy. Ở phương Tây xa xôi có một thành trì tên Venice, đó là một thành bang do thương nhân lập nên, từng có thời kỳ vô cùng hùng mạnh. Họ còn có thể dựng nên một thành phố huy hoàng giữa mặt nước. Vân Diệp chẳng chút nghi ngờ rằng thương nhân Đại Đường mạnh hơn họ vô số lần cũng nhất định có thể dựng nên một thành bang rực rỡ giữa sa mạc.
Viết xong tấu chương, Vân Diệp như nhìn thấy Hà Thiệu gào lên đau đớn, ruột gan đứt từng khúc! Thế cũng tốt, con người không thể nắm mọi thứ trong tay, nếu không rất dễ nảy sinh dã tâm.