Kẻ thất bại chẳng có quyền gì cả, chuyện này trong hoàng gia là lẽ đương nhiên. Vân gia thì không như vậy. Vân Hoan ôm chí lớn, muốn vươn vòi sang Liêu Đông, nào ngờ đoàn thương đội phái đi lại gặp hết chuyện này đến chuyện khác.
Lão Thôi vốn là tay buôn lão luyện từng làm ăn nhiều năm ở Liêu Đông. Tại Nhạc Châu, ông hết lòng ủng hộ chủ nhân Vân Hoan một lần nữa tiến vào Liêu Đông. Kể từ sau khi Lý Nhị chinh phạt Cao Ly, để tránh bị nghi kỵ, Vân gia đã rút toàn bộ thế lực khỏi Liêu Đông, rút sạch sành sanh, từ đó về sau không còn phái thương đội đến đó nữa.
Nay chiến loạn đã lắng, Liêu Đông sau nhiều năm nghỉ ngơi dưỡng sức, dân sinh bắt đầu dần khôi phục. Dù sao đế quốc cần một vùng đất có thể sản xuất, chứ đâu cần một vùng hoang vắng không bóng người.
Nhân sâm, da điêu, cỏ ô lạp là ba món quý báu rất quan trọng với Vân gia. Khá nhiều cửa tiệm ở Nhạc Châu cần dùng đến chúng, nhất là cỏ ô lạp. Đây là một loại vật liệu nhồi tốt nhất, mỗi năm cửa hàng đồ gỗ của Vân gia cần đến nó với số lượng rất lớn.
Lão Thôi hiểu rằng lúc này tiến vào Liêu Đông nhất định sẽ vô cùng khó khăn, nên ông không định nhúng tay vào món nhân sâm và da điêu có lợi nhuận cực cao, chỉ muốn mở một cửa tiệm thu mua cỏ ô lạp. Ông sẽ sơ chế cỏ ô lạp tại địa phương rồi chở về Trường An hoặc Nhạc Châu để gia công lần hai, khiến thứ cỏ rẻ tiền phát huy công dụng vốn có.
Cửa tiệm vừa khai trương đã bị mọi người chèn ép. Dù lão Thôi dùng đủ mánh khóe trong giới buôn bán, hạ mình hết mức để tìm cách hòa nhập vào hệ thống thương mại địa phương, kết quả vẫn chẳng có chút tác dụng nào.
Mùa thu năm đó, cửa tiệm chẳng thu mua được chút cỏ ô lạp nào, ngay cả người làm trong tiệm cũng không tuyển đủ. Lão Thôi chẳng sốt ruột, cho rằng người ta chỉ đang chèn ép mình, ra oai phủ đầu một phen; qua năm mới mọi chuyện sẽ ổn thôi.
Qua năm mới, tình hình quả nhiên thay đổi. Nhân lực cần tuyển đã tuyển đủ, ông cũng ký thỏa thuận thu mua cỏ ô lạp vào mùa thu với rất nhiều nông dân. Chỉ cần đợi đến mùa thu, mọi việc sẽ xuôi chèo mát mái, cửa tiệm đầu tiên của Vân gia ở Liêu Đông cũng sẽ bén rễ. Cứ từ từ làm ăn, nếu tiến vào Liêu Đông với quy mô lớn, sẽ dọa đám thương nhân địa phương sợ chết khiếp.
Ngay lúc lão Thôi nhận được lô hàng đầu tiên và bắt đầu sản xuất rầm rộ, chiều gió lại đổi. Một trận hỏa hoạn ban đêm thiêu rụi sạch sẽ hơn mười vạn gánh cỏ khô Vân gia tích trữ ở bãi cỏ.
Đây rõ ràng là tai họa do con người gây ra. Lão Thôi vốn làm ăn thuận buồm xuôi gió bao nhiêu năm, rốt cuộc không kìm được cơn giận, bèn đến đô đốc phủ Cáp Vật Châu chất vấn, yêu cầu bắt hung thủ và bồi thường tổn thất cho Vân gia.
Đô đốc phủ Cáp Vật Châu quả thật làm việc nhanh gọn, chỉ mười ngày đã bắt được hung thủ — ba người Mạt Hạt. Sau khi nhận tội ngay trước mặt lão Thôi, họ bị đô đốc phủ Cáp Vật Châu chém đầu tại chỗ, coi như đã báo thù cho Vân gia. Nhưng khoản bồi thường mà quan phủ đưa ra là: nếu Vân gia bằng lòng, có thể tiếp nhận toàn bộ tài sản của ba người Mạt Hạt, kể cả vợ con họ.
Lão Thôi tức đến run cả người, nhưng chẳng thể bắt bẻ quan phủ. Hung thủ ông muốn bắt, quan phủ đã bắt được; khoản bồi thường ông muốn, quan phủ cũng đã đưa ra. Còn chuyện lão Thôi chê mấy người man di đen đúa kia, đó là việc của lão Thôi, chẳng liên quan gì đến quan phủ.
Lão Thôi từng trải đủ sóng gió nên biết chuyện gì đang xảy ra. Ông dứt khoát xé toạc lớp mặt nạ, cảnh cáo tất cả thương nhân cùng những thế lực công khai hay ngấm ngầm: chuyện này chỉ một lần, không có lần sau. Nếu tái diễn, đừng hòng lấy ba năm người man di ra nhận tội thay là dập tắt được cơn giận của Vân gia. Đến lúc ấy, dù họ muốn giảng hòa cũng chẳng còn cơ hội.
Chẳng bao lâu sau, đống cỏ khô của Vân gia lại chất cao như núi. Xưởng đập cỏ ô lạp đã vận hành đâu vào đấy. Lô cỏ ô lạp đầu tiên sau khi đập xong được ép thành kiện cứng, chất lên thuyền xuôi theo Liêu Thủy. Ra biển rồi, thuyền cập bờ ở Đăng Châu, chở đến Trác Châu, sau cùng tới Trường An. Qua lần gia công thứ hai tại Trường An, số cỏ ấy cuối cùng được chuyển đến Nhạc Châu.
Ban đầu, khi biết Vân gia định chở cỏ từ Liêu Đông đến tận Nhạc Châu, Vân Diệp kinh ngạc hết sức. Nhưng sau khi cân nhắc đi cân nhắc lại trí thông minh của con trai, chàng cho rằng mình không thể sinh ra một thằng ngốc, thế là không hỏi han gì thêm, mặc cho Vân Hoan tha hồ làm. Chàng chỉ muốn xem rốt cuộc con trai định làm gì.
Sau đó lại xảy ra chuyện còn khiến người ta kinh ngạc hơn: đội thuyền của Vân gia bị cướp trên Liêu Thủy. Lần này, chẳng những cỏ ô lạp mà cả thuyền bè cũng bị bọn cướp đốt sạch.
May duy nhất là đám thủy thủ trên thuyền không gặp chuyện gì. Sau khi bị người ta lục soát sạch trơn, họ bị đuổi lên bờ, trải bao gian khổ mới trở về tổng điếm ở Liêu Đông, báo lại toàn bộ sự việc với lão Thôi.
Lão Thôi nổi trận lôi đình rồi trở về hậu đường, tươi cười viết thư cho chủ nhân Vân Hoan, báo cáo mọi chuyện xảy ra ở đây. Vốn lão Thôi định tự tay phóng hỏa đốt kho cỏ cùng thuyền nhà mình, nay có người ngoài ra tay hộ, tình cảnh này thật quá tuyệt diệu.
Thế là nhị thiếu gia Vân gia mang cơn thịnh nộ sấm sét, định đích thân đi một chuyến đến Liêu Đông, hỏi quan viên địa phương xem vì sao họ lại trị an Liêu Đông đến nỗi nơi nơi đầy trộm cướp, khiến thương nhân an phận thủ thường chẳng còn đường sống.
Đi ngang Trường An, chàng đặc biệt ghé thăm tổ mẫu và cha mẹ. Hoa Hoa cũng theo về, chỉ là giờ nàng mang bụng bầu to tướng, đi đứng nặng nề vô cùng. Tân Nguyệt vốn đang tươi cười, trông thấy cảnh ấy liền chẳng đợi Vân Hoan dập đầu đã mắng chàng một trận té tát: người mang thai sáu tháng mà con cũng dám đưa đi đường Kim Ngưu à?
Vân Diệp vừa uống trà vừa nhìn con trai, thở dài nói: “Làm việc vẫn chưa đủ quyết đoán. Đáng lẽ con nên đốt luôn tổng điếm. Vân gia tuy không thích đem người nhà ra làm cớ, nhưng tổn thất chút tài sản thì vẫn có thể.”
Vân Hoan hơi ngượng ngùng, vừa bóp vai cho cha vừa nói: “Liêu Đông chỉ là điểm khởi đầu. Bây giờ con muốn vươn vòi của nhà mình sang Liêu Tây. Nơi đó tuy hoang vu, nhưng da thú và nhân sâm đều tốt nhất, lợi nhuận hai món ấy rất lớn, con không nỡ bỏ qua.”
Vân Diệp vừa hưởng thụ sự ân cần của con trai, vừa chỉ vào bản đồ Liêu Đông nói với chàng: “Đó chính là lý do con chưa đủ quyết đoán. Nhà ta không kinh doanh tiệm thuốc, cũng không buôn da thú. Hai thứ ấy quý giá là vì khan hiếm! Hàng hóa khan hiếm không thể làm nên chuyện lớn, cùng lắm chỉ kiếm được chút tiền, cũng chẳng tạo ra được quy mô nhất định. Không có quy mô thì ảnh hưởng ở địa phương sẽ yếu. Thương nhân giỏi hiện nay theo đuổi quyền phát ngôn, nghĩa là họ muốn có tiếng nói trong một vùng, một ngành nào đó, cố gắng trở thành người đặt ra luật chơi. Chỉ khi trở thành thương nhân như thế, con mới có thể thành một nhà buôn lợi hại; bằng không cũng chỉ kiếm được chút tiền mà thôi.”
“Cha vẫn luôn lấy làm lạ, mỏ sắt ở Liêu Đông bao nhiêu năm nay vẫn chẳng phát triển, rốt cuộc vì sao? Hoan nhi, lần này con đến Liêu Đông, ngoài việc ra mặt làm cho ra lẽ, hãy điều tra thực tế xem nguyên nhân nào khiến ngành khai mỏ sắt suy tàn. Những năm qua, khói lò luyện thép ở Trường An chưa từng tắt, thép vẫn cung không đủ cầu, giá cả cao mãi. Vậy mà Liêu Đông có cả một mỏ sắt lớn như thế lại chẳng làm được gì. Điểm quý nhất ở đó là còn có mỏ than. Chỉ cần có sắt, có than, xây một lò thép lớn ở đó chẳng thành vấn đề. Chỉ cần con có bản lĩnh dựng được một lò thép tại đó, chẳng cần dựa vào uy thế của cha vẫn có thể sống đàng hoàng. Danh tiếng tự mình giành được mới thuộc về mình. Còn con bây giờ, chẳng qua chỉ là một cậu ấm ăn chơi.”
Vân Hoan dừng tay đang xoa vai cha, nói: “Năm xưa Trưởng Tôn gia mở lò thép, nhà họ đã tiêu đời cả rồi, người khác còn mở nổi sao? Thứ đó đâu có kiếm ra tiền.”
Vân Diệp ngửa mặt cười lớn, cười một hồi lâu mới dừng. Tân Nguyệt và Hoa Hoa nghe tiếng, thò đầu ra khỏi hậu đường nhìn trộm. Thấy hai cha con trò chuyện vui vẻ, họ mới rụt đầu vào.
“Trưởng Tôn Vô Kỵ biết làm ăn gì chứ? Mở một lò thép, chỉ biết dùng thép chế tạo binh khí. Quân đội mà không cần nhiều binh khí đến thế, phần chế tạo quân khí còn bị Viện Nghiên Cứu Vũ Khí thầu trọn, lò thép nhà ông ta chỉ còn nước làm nông cụ, dao bếp, nồi sắt. Trông cậy vào mấy thứ mà lò rèn nào cũng làm được để kiếm tiền, đúng là đầu óc bị lừa đá. Lò thép đóng cửa cũng là chuyện tất yếu.”
“Làm ăn cần năng lực đổi mới rất mạnh. Cứ ôm khư khư cái cũ thì chỉ có chờ chết. Không tìm được đầu ra cho thép nhà mình, nhà họ đóng cửa nghỉ bán là đáng đời. Con trai, nhớ lấy, sắt thép lúc nào cũng là thứ tốt. Dần dà con sẽ phát hiện nó cũng như lương thực, muối, đều là vật phẩm thiết yếu không thể thiếu. Nhất là Đại Đường hiện nay, nhu cầu sắt thép căn bản không thể được đáp ứng chỉ bằng vài lò thép ở Trường An.”
“Người ta đều nói mười lò thép đã đủ sản xuất lượng thép cho thiên hạ dùng. Thật ra không phải vậy đâu, con trai. Đợi sau này xe cộ, thuyền bè đều làm bằng thép, con nghĩ chừng ấy lò còn cung ứng nổi không?”
Trước đây Vân Diệp từng kể với con trai vài ý tưởng của mình. Hai cha con cũng nghe Lý Thái nói về triển vọng của thuyền bè. Giờ nghe cha nhắc lại chuyện cũ, Vân Hoan nheo mắt suy nghĩ rồi nói: “Cha, cha cho rằng làm ngành thép thật sự có lời lớn sao? Lỡ lỗ vốn thì phải làm sao?”
Vân Diệp lại cười, vỗ vai con trai nói: “Nếu con định làm thì cứ làm. Vân gia bây giờ đau đầu vì tiền quá nhiều, chứ không phải quá ít. Trong kho của mẹ con, bao nhiêu đồng bạc lại bắt đầu xỉn đen rồi. Vân gia mà không có một đứa phá gia chi tử, chỉ toàn nhân tài xuất chúng, hoàng đế cũng chẳng yên tâm. Cho nên con trai, cứ yên tâm mà phá gia đi. Cha con là kẻ phá gia chi tử nổi tiếng khắp Trường An. Năm xưa tổ mẫu đã lo lắng cho thói phá của của cha không biết bao nhiêu lần, giờ thì ai dám bảo cha con là kẻ phá gia chi tử?”
“Con thấy bây giờ cha đúng là một kẻ phá gia chi tử lớn…”
“Ha ha ha ha…”
Cuộc trò chuyện giữa hai cha con thật ấm áp. Tân Nguyệt và Hoa Hoa nghiêng đầu lắng nghe. Nghe đến đoạn cha chồng muốn chồng mình thành kẻ phá gia chi tử, Hoa Hoa sốt ruột vô cùng, đứng dậy định đi tìm cha chồng tranh luận một phen. Người khác sợ cha chồng, chứ Hoa Hoa thì không. Nói sai cùng lắm bị mắng một trận. Cúi nhìn cái bụng nhô cao của mình, nàng càng thấy tự tin hơn.
Tân Nguyệt cưng chiều vỗ một cái lên sau đầu Hoa Hoa, nói: “Con ngốc này, cha chồng con có bao giờ làm sai chuyện gì đâu?”