Một khi nắm quyền trong tay thì lập tức ra lệnh thi hành. Vân Diệp hiểu quyền lực như vậy đấy: thứ này thường xuyên chuyền qua chuyền lại giữa tay rất nhiều người, muốn giữ mãi trong tay là chuyện không thể. Đã rơi vào tay lão tử lúc này, chẳng lẽ không dùng chút quyền hạn của khâm sai đại nhân thì được sao?
Mấy ngày nay Công Thâu Mộc rảnh rỗi chẳng có việc gì làm. Là một nhân vật nổi tiếng nhàn tản của Đại Đường, lão già rất hứng thú với chuyện Vân Diệp định xây một khu nhà ở công nhân quy mô lớn trên đất cao khô cằn. Nếu Vân Diệp đã chẳng để tâm đến chi phí xây khu mới này, thì với tư cách một kiến trúc sư tài ba, Công Thâu Mộc càng không bận tâm.
Ở thượng nguồn sông Kính, cách nhà máy hẳn ba dặm là một lựa chọn rất tốt. Địa thế bằng phẳng, quan trọng nhất là nằm ở đầu hướng gió. Phía thượng lưu khu nhà ở công nhân, vì sát rừng núi nên không thể xây thêm nhà máy nào nữa. Chọn nơi này là vì không muốn những người thợ bị khí độc thải ra từ nhà máy của mình làm tổn hại.
Đến khi đưa bản kế hoạch cho các quản sự nhà máy xem, Vân Diệp mới biết hóa ra những tay nhà giàu thật sự đều ở trong số họ. Họ khinh bỉ số tiền được tính toán dè sẻn của Vân Diệp, khinh bỉ cả mấy tòa nhà hai tầng sơ sài; thậm chí cùng nhau bày tỏ sự phẫn nộ trước việc Vân Diệp coi thường tiềm lực tài chính của khu công nghiệp.
Làm quan trong khu công nghiệp, con đường thăng tiến của họ đã định là chỉ quanh quẩn trong hệ thống này; lên đến chức cao nhất cũng chỉ là đại tượng của Tướng Tác Giám. Họ đều xuất thân từ các thế gia Tướng Tác, không mấy khinh miệt thợ thủ công. Tổ tiên của vài quản sự cũng từng là thợ thủ công, nên chuyện xây nhà họ rất thành thạo. Trước kia họ không dám làm chẳng qua vì thân phận thấp kém, không dám đề xuất; dù có tiền cũng chẳng dám hé lời.
Nay đã có một kẻ chịu bỏ tiền ra nói sẽ xây nhà cho thợ thủ công, lại chỉ thu giá vốn, ai nấy đều vui vẻ. Tấu chương Vân Diệp xin xây nhà cho thợ thủ công còn đang trên đường về Trường An, vậy mà các quản sự trong khu công nghiệp đã tụ họp bàn xem khi xây khu nhà mới có vườn tược, dùng bạch ngọc có trái quy chế hay không.
Thứ như xi măng, xưởng nào cũng có sẵn; đá thì trong núi nhiều vô kể. Làm thợ thủ công, chẳng lẽ lại không lấy được đá từ núi? Rừng núi gần đây không được đốn, nhưng vào núi sâu tìm cây thích hợp, chặt xuống rồi thả trôi sông cũng chẳng thành vấn đề. Việc này thậm chí chẳng cần hỏi Hoàng đế bệ hạ. Họ không thiếu tiền, không thiếu nhân lực, chỉ thiếu một văn thư cho phép xây dựng.
Các quan viên Tướng Tác Giám và Bộ Công vô cùng phẫn nộ trước việc Vân Diệp bao biện làm thay. Từ xưa đến nay, thợ thủ công vẫn là đối tượng bị bóc lột; địa vị của họ gần như ngang với tiện dân. Kẻ không yên phận với ruộng đất chính là phạm tội lớn nhất.
Tấu chương của Vân Diệp vừa đến Tam Tỉnh đã bị người ta bác bỏ đến mức chẳng còn gì ra hồn. Quan viên nào mở miệng được cũng chỉ trích hành động ngu xuẩn nói gió thành mưa của hắn. Thợ thủ công phải đi khắp nơi làm việc, không có chỗ ở cố định, phiêu bạt như cánh bèo; hôm nay làm ở Trường An, ngày mai có khi đã phải đến Lạc Dương. Nếu chiến sự Cao Ly nổ ra, họ còn phải theo quân chinh chiến. Cho họ một mái nhà viển vông như vậy hoàn toàn chẳng cần thiết.
Trong thể chế này, đề nghị như thế căn bản chẳng thể thông qua. Nếu việc đó có thể dễ dàng hoàn thành, các quản sự khu công nghiệp cũng muốn sống tốt hơn, đã tự làm từ lâu rồi.
Chính là như vậy, có tiền cũng không được, có vật liệu cũng không xong. Lý do bác bỏ vừa lạnh lùng vừa nực cười: chuyện hoang đường!
Vân Diệp lật xem tấu chương của mình, thấy người ta phê bình đến mức thảm hại; ngay cả lỗi ngữ pháp cũng bị bới ra giễu cợt một phen. Cuối cùng chẳng biết tên nào đầu óc chập mạch lại viết to bốn chữ “chuyện hoang đường” lên đó. Thế là Vân Diệp tức đến bốc khói cả bảy khiếu.
Các quản sự lớn nhỏ trong khu công nghiệp buồn rầu như cha mẹ vừa mất, cúi đầu im lặng, có người còn lấy tay che mặt khóc. Dù lập được bao nhiêu công lao, trong mắt những quan viên kia, họ vẫn là tiện dân. Ngay từ lúc xác định khu công nghiệp, Vân Diệp đã gieo hạt giống thù hận: khi giúp Lý Thái chọn người quản lý khu công nghiệp, hắn và Lý Thái đã cười hì hì, dùng chân đá văng đám người Tướng Tác Giám chẳng làm việc và Bộ Công chẳng quản sự ra ngoài.
Cho nên, giờ người ta không nể mặt cũng là chuyện phải lẽ. Nét chữ của bốn chữ kia không giống Phòng Huyền Linh; Đỗ Như Hối xưa nay chỉ lo việc quân, đương nhiên cũng không thể là ông. Khi viết bốn chữ này, người đó rõ ràng đầy bụng tức giận; nét bút như móc sắt vạch bạc, xuyên thấu mặt giấy. Ngoài Diêm Lập Đức, chẳng ai viết được như thế.
Nhìn bốn chữ ấy, Vân Diệp rất muốn cắt chúng ra rồi đóng khung lại. Hắn do dự hồi lâu mới gạt bỏ ý nghĩ chẳng có tiền đồ ấy.
Bốn Tư Mã Ngũ Lỵ vây quanh Vân Diệp cũng tức giận bất bình. Mấy ngày nay, theo Vân Diệp xem qua mười bảy xưởng ở đây, họ đã hiểu thêm về những người thợ thủ công này: chính những người thợ thấp hèn như cỏ dại ấy đã dùng đôi tay mình tạo nên đội quân vô địch của Đại Đường. Những người như vậy mà không được đối xử tử tế thì thật trái lẽ trời.
Chẳng cần nói chuyện khác, chỉ nhìn những người thợ kéo dây sắt, chế tạo giáp vàng và giáp xích là biết trang bị trên người mình kiếm được chẳng dễ dàng gì. Đôi tay thợ thủ công vốn đã thô ráp, lại còn biến dạng từ lâu; ngón cái và ngón trỏ to khác thường. Sợi dây sắt nóng bỏng nằm trong tay họ mà họ chẳng biết nóng, tranh thủ lúc dây còn ấm, họ nhanh chóng gõ lên thanh sắt thành từng chiếc vòng nhỏ. Nếu người làm những việc ấy là một lão thợ già thì cũng thôi, đằng này lại là một thanh niên mười bảy, mười tám tuổi. Còn trẻ thế mà đã có đôi tay như vậy, chẳng biết cậu ta phải chịu bao nhiêu khổ cực.
“Cúi đầu cái gì, khóc lóc cái gì? Ban đầu ta định xây đại cho thợ thủ công một chỗ ở là xong. Giờ thì ta không xây qua loa nữa. Trước kia các nhà máy này đều có phần của Vân gia, bao năm nay ta chưa từng dùng đến, cũng chẳng lấy ra. Giờ trả lại cho ta, lão tử sẽ xây một hầu phủ trên đất cao khô cằn, phải thật rộng, thật xa hoa. Bên trong chỉ cần chừa cho ta một gian phòng là được, còn lại cứ xây tiếp. Lão tử muốn xây hầu phủ thì chẳng cần xin phép lũ khốn kia đâu nhỉ?”
“Xây xong, ta bán cho các ngươi mỗi căn nhà một đồng. Ta thích phá của thì sao nào? Dù gì ta cũng là tay phá gia chi tử nổi tiếng ở Trường An.”
Lời Vân Diệp khiến các quản sự lập tức phấn chấn, ai nấy lập tức đi tìm khế ước ban đầu. Khi ký kết đã nói rõ Vân gia có cổ phần, nhưng Vân Diệp không dám đồng ý. Đến lúc Lý Nhị lập khế ước, ông lại thêm điều khoản ấy vào. Kẻ ngốc cũng biết ông lấy Vân gia làm bình phong để thực hiện ý định độc quyền kiểm soát các xưởng này; dù sao hoàng gia cũng không thể ăn phần quá lộ liễu, phải không?
Rất nhanh, Vân Diệp ký khế ước, bán hết cổ phần của mình cho hoàng gia, lấy tiền xây nhà. Đó mới là kết quả hắn muốn: dần rút khỏi những sản nghiệp do hoàng gia kiểm soát. Tình nghĩa là thứ rất kỳ lạ, một khi dính đến lợi ích thì sẽ trở nên vụ lợi. Lúc các xưởng mới bắt đầu, sự hiện diện của Vân gia còn có ích; nhưng giờ tất cả các xưởng đều đã được hoàng gia giao cho Tướng Tác Giám, Vân gia nhà ngươi có tài đức gì mà tranh lợi với Đại Đường? Vì vậy, người của Tướng Tác Giám biết rõ Vân gia có cổ phần nhưng đều chọn cách làm ngơ, cho rằng mình không vin vào chuyện này để công kích Vân gia đã là tích đức hành thiện rồi.
Tự dưng rút lui sẽ làm tổn hại uy tín của Hoàng đế; mọi người sẽ nói khi ấy bệ hạ lấy Vân gia làm bình phong để mưu lợi riêng. Giờ thì không sao nữa. Hầu gia Vân đang cực kỳ tức giận, giận lắm; tính khí ngang bướng nổi lên, thà không cần cổ phần cũng phải xây nhà cho thợ thủ công. Việc này chẳng liên quan đến chuyện mua chuộc lòng người, mà là hắn đang giận dỗi Tướng Tác Giám và Bộ Công.
Tấu chương thứ hai xin xây nhà trên đất cao khô cằn lại được dâng lên. Lần này không gửi Hoàng đế mà là công văn gửi Tướng Tác Giám. Không nhắc đến thợ thủ công, chỉ nói phong cảnh bên sông Kính tươi đẹp, hắn định xây một biệt phủ; đất đã tìm mua của huyện Tam Nguyên rồi. Chỉ cần Tướng Tác Giám trả lại cho ta phần tiền Vân gia đáng được nhận, ta sẽ bắt đầu xây nhà.
Diêm Lập Đức giận dữ ra sức bác bỏ công văn của Vân Diệp trên triều, còn cao giọng đọc nó trước mặt mọi người, xem đó là nỗi nhục của một đại thần. Lời lẽ và giọng điệu du côn của Vân Diệp được ông diễn tả sống động như thật.
Phòng Huyền Linh cười khổ. Bao năm qua, Vân Diệp vẫn là kẻ giảo hoạt như cáo ấy. Diêm Lập Đức đầy khí phách thư sinh, tưởng mình đang ngăn Vân Diệp chiếm đoạt trái phép; nào ai ngờ hắn đang tìm đường rút lui cho chính mình.
“Trẫm nhớ ban đầu các xưởng này quả thật có cổ phần của Vân gia, điểm đó không sai. Nếu người ta không muốn làm ăn với hoàng gia nữa thì cứ vui vẻ chia tay, đổi cổ phần của xưởng lấy một tòa nhà cho hắn là được. Khanh Diêm không cần chấp nhặt với hắn; trẫm sẽ bảo Hoàng hậu trách mắng hắn.”
“Trách mắng?” Diêm Lập Đức mới là người thật sự phẫn nộ. Đây là việc lớn của quốc gia, sao lại biến thành trò đùa? Hoàng hậu trách mắng ư? Một năm Hoàng hậu ban xuống không biết bao nhiêu đạo chỉ dụ trách phạt đám con em quyền quý ăn chơi; ai mà chẳng biết đó chỉ là làm cho có lệ? Hình phạt nặng nhất bọn họ phải chịu cũng chỉ là một trận gia pháp. Sao bây giờ lại dùng cách ấy với Vân Diệp?
Vừa định dâng tấu tiếp, Phòng Huyền Linh đã cầm hốt bước lên, bắt đầu bẩm báo một chuyện khác: việc nhà đất ở thành mới Nhạc Châu gần đây đang được đồn ầm ĩ. Những nhà giàu Trường An vốn chẳng có mấy kênh đầu tư đã bắt đầu tranh nhau mua bất động sản ở Nhạc Châu; giá đất nơi đó giờ thay đổi ba lần mỗi ngày.
Diêm Lập Đức phái rất nhiều người đi đốc thúc thợ thủ công xây hầu phủ. Ba vạn thợ thủ công, ông không tin một hầu phủ chiếm đất nhiều nhất không quá ba mươi mẫu lại chứa nổi. Ba vạn người cộng thêm gia quyến, dù mỗi người đều đứng thẳng cũng đủ đứng kín mảnh đất này. Không cho phép ngươi trái quy chế, dù chỉ một chút cũng không được. Nhà ngươi xây nhiều nhất chỉ đủ cho một bộ phận người ở; không lo thiếu mà lo không đều. Một khi thợ thủ công tự tranh chấp với nhau thì đừng trách Tướng Tác Giám san bằng nhà cửa.
Vân Diệp chẳng làm gì khác, chỉ dựng một cánh cổng lớn bằng gỗ trên bãi đất hoang. Hết cách, cổng hầu phủ cao bao nhiêu đã có quy định, trên cổng đóng bao nhiêu đinh đồng cũng có quy định. Tướng Tác Giám là cơ quan quản lý việc xây dựng cung điện, đạo quán nên rất rõ những quy định ấy. Khi người của Tướng Tác Giám thấy Vân Diệp đóng mấy đồng tiền đồng đã hết lưu hành lên cổng làm đinh đồng, trong lòng vẫn thấy khó chịu.
Hầu phủ được chia ba mươi mẫu đất, không nhiều cũng chẳng ít, vuông vức ngay ngắn, chẳng ai bắt bẻ được. Đó là điển chế; ngay cả Hoàng đế bệ hạ cũng không dễ dàng vi phạm. Đây là nền tảng cai trị của ông.
Diêm Lập Đức còn chưa vui được bao lâu thì phủ đệ của một thân vương, chiếm tới ba trăm mẫu đất, lại bắt đầu được xây dựng bên cạnh. Lý Thái xây nhà xưa nay chẳng cần hỏi ý kiến ai.
P/s: Xin nguyệt phiếu, xin nguyệt phiếu, đây đã là lời than van rồi. Đa tạ cúi lạy.