Hàn Triệt không tin Vân Diệp lại làm chuyện nực cười đến thế. Một vị hầu tước của thiên triều hiển hách lại tự hạ mình đi làm tên hải tặc khét tiếng ư? Trên đời sao có thể có người vô lý đến vậy? Việc một người đàn ông trưởng thành nên làm là nghiên cứu ngọc bội, tìm cho ra Bạch Ngọc Kinh ở đâu, chứ không phải mặc quần áo bốc mùi đi đánh chiếm thành bang của người bản địa, cướp đi mảnh vải che thân cuối cùng, hoặc miếng lương thực cuối cùng của họ.
Trước nay Hàn Triệt vẫn cho rằng gia tộc mình toàn kẻ điên. Giờ hắn đã có thể khẳng định: so với Vân Diệp, người nhà hắn còn chưa điên đến nơi đến chốn.
Trong lúc nghiên cứu ngọc bội, qua lớp kính lưu ly trên cửa sổ, hắn có thể nhìn rõ Vân Diệp đang bế đứa con nhỏ, đút cơm cho chúng. Đứa trẻ rất nghịch, đút một thì nhè ra một; trung bình đút ba miếng mới nuốt được một. Đến khi đứa trẻ nhất quyết không ăn nữa, Hàn Triệt nhìn thấy cảnh tượng kinh khủng: bát cơm chẳng biết đã dính bao nhiêu nước bọt của con, vậy mà Vân Diệp nhanh tay ăn sạch. Nhìn vẻ mặt tươi cười của hắn, có thể thấy hắn chẳng hề thấy khó chịu.
Hàn Triệt thấy hơi buồn nôn. Đây không phải chuyện bình thường. Vân Diệp cũng mắc chứng sạch sẽ nghiêm trọng như hắn, nhìn hắn một ngày rửa tay không biết bao nhiêu lần là đủ hiểu, tật ấy đã ăn sâu vào tận xương tủy. Thế mà sao hắn lại chẳng bận tâm chút nào đến nước bọt của con?
Hắn không biết rằng Vân Diệp đã bị thói quen vệ sinh cá nhân đáng sợ trong quân Lũng Hữu ép đến nông nỗi này. Trước kia hắn cũng đâu có khó tính đến thế. Dù có xuề xòa đến đâu, cùng lắm cũng chỉ mặc thêm quần lót vài ngày, tất một hai hôm không giặt—chỉ lôi thôi đến mức ấy thôi. So với đám rận bò qua bò lại trong râu tóc của quân sĩ thì chẳng đáng là gì. Để ngăn mình biến thành như họ, hắn bắt đầu dần dần thích sạch sẽ, rồi ngày càng quá đáng. Còn chuyện ăn cơm thừa của con trai thì với hắn hoàn toàn chẳng thành vấn đề.
Hàn Triệt nhận ra mình vẫn chưa hiểu Vân Diệp đủ nhiều. Trò làm hải tặc mà hôm qua hắn còn tưởng là nói đùa, hóa ra tên này thật sự đang tích cực chuẩn bị. Hắn thấy gia tướng nhà họ Vân tháo nỏ tám trâu thành một đống linh kiện rời, buộc chung với mấy khúc gỗ; dầu hỏa thì thu gom không ngừng, còn chuẩn bị vô số thanh gỗ nhỏ vừa thẳng vừa tròn. Chúng được bó thành từng bó, chất trên giá nơi góc tường. Bảo là củi đốt, quỷ mới tin; chỉ cần buộc lông vũ, gắn đầu tên vào là thành từng bó tên nhọn.
Chẳng lẽ hắn thật sự định đi làm hải tặc? Hàn Triệt phân vân nghĩ.
“Vân Diệp xin đi chu du Đại Đường ba năm. Quan Âm Tỳ, đây chẳng phải điềm lành. Tên nhóc này muốn thoát khỏi cái ổ thị phi Trường An rồi. Trẫm không hiểu, ba năm sau thì có gì khác bây giờ? Gặp khó khăn thì phải đối mặt mà tiến lên mới đúng, trốn tránh làm gì? Thật chẳng có chí khí, đã chạy một cái là chạy suốt ba năm.”
Lý Nhị nhìn thấy tờ đơn xin nghỉ của Vân Diệp. Biết hắn xin nghỉ hẳn ba năm, ngài vô cùng bất mãn; nhất là khi thấy Phòng Huyền Linh đã phê chuẩn, ngài càng nổi giận đùng đùng.
“Bệ hạ, nếu không làm vậy thì Vân Diệp còn có thể làm gì? Đại Đường hiện nay thái bình thịnh trị, cảnh tượng phồn vinh. Nếu hắn phản kích, thần thiếp tin hắn cũng có cách. Nhưng như thế, tranh chấp trong triều khó tránh khỏi lan đến địa phương, nền thịnh thế hiếm có này biết đâu sẽ sớm lụi tàn. Chi bằng hắn tự lui một bước. Dù sao cũng phải có người nhường nhịn; Vân Diệp chịu lùi như vậy còn cần nhiều dũng khí hơn là phản kích.”
Đã nhắc đến Vân Diệp, Trưởng Tôn hiếm hoi lên tiếng phân tích giúp hoàng đế. Hoàng hậu đã lâu không nói những lời như vậy. Lý Nhị chợt nghe bà đáp lời, bèn cười nói: “Nàng tin đệ tử của mình đến thế sao? Nàng còn chưa biết đâu, tên hẹp hòi ấy sắp dọn trống cả thành Trường An rồi. Hắn làm cho giá cả trong thành tăng vọt, ngoại trừ củi, gạo, dầu, muối chưa đổi giá. Nghe nói giá thịt lợn cũng tăng gấp đôi. Người trong phường đi cãi lý với đồ tể, ai ngờ lý lẽ của người ta còn đầy đủ hơn, lại dọa rằng muốn mua thì mua nhanh đi, biết đâu ngày mai còn tăng nữa.”
“Nếu bệ hạ đã lo lắng thì cứ hạ chiếu ngăn cản là được, hà tất phải lôi thần thiếp ra chế giễu? Thịt lợn đâu có được dọn lên bàn ăn của bệ hạ.”
“Mấy năm nay trẫm cũng ăn thịt lợn không ít, trẫm chẳng bận tâm chuyện hắn chở hết đồ đạc đến Nhạc Châu. Chỉ cần còn trong bờ cõi Đại Đường thì đều là của trẫm. Trẫm chỉ thuận miệng nói vậy thôi. Nói cho cùng, chính sự chẳng qua chỉ là hai chữ tiến lui. Chỉ là trẫm thấy Vân Diệp lùi quá sâu, đừng lùi đến mức mất sạch tự tin. Quan Âm Tỳ, nàng nói xem trong lòng tên nhóc ấy nghĩ gì? Trẫm cứ cảm thấy lần này hắn lùi một bước dài như vậy e là có ẩn tình.”
Người nhà họ Vân kín miệng lắm, chuyện cả nhà đi chơi vẫn chưa ai bên ngoài hay biết. Việc tá điền chia gia đình rồi chuyển đến Nhạc Châu, ai nấy đều hiểu được. Nhà cửa cơ nghiệp lớn, thế nào cũng phải chia nhánh sinh sôi; nhà lớn nhà nhỏ rồi cuối cùng cũng phải đi đến bước này.
Phong địa của nhà họ Vân chỉ có hai nghìn ba trăm mẫu, đã là giới hạn của một quốc hầu, thậm chí còn hơi nhiều. Nhưng trong triều chưa từng có ai vin vào chuyện này mà công kích Vân Diệp dữ dội, bởi việc ấy không chịu nổi điều tra. Chỉ cần đưa số ruộng đất ra trước bàn dân thiên hạ thì mông ai nấy đều chẳng sạch. Lệnh Hồ Đức Phấn, kẻ căm ghét Vân Diệp nhất, cũng không dám bới cái đuôi nhỏ này.
Người nhà họ Vân không ngừng đổ về Nhạc Châu. Chẳng có gì lạ, nhiều nhà trong kinh thành cũng làm vậy: nhà họ Trình, nhà họ Tần, nhà họ Uất Trì đều thế. Chỉ nhà họ Ngưu là không nhúc nhích, trái lại còn dùng tài sản ở Nhạc Châu đổi lấy tài sản tại Trường An của bốn nhà kia. Lão Ngưu nói nhà ông ít người, không quán xuyến xuể.
Chợ Trường An vắng vẻ tiêu điều. Người thì đông, hàng hóa thì ít mà giá lại đắt. Xe ngựa của Ngụy Trưng đi qua Tây Thị, bên tai ông toàn là tiếng chửi rủa. Các chủ hàng cứ cười hề hề mặc cho người ta mắng, nhưng hễ nói đến giá thì họ một mực cắn chặt, không bớt một xu.
“Thời buổi này muốn ăn miếng đậu phụ thôi mà cũng thành chuyện xa xỉ. Chỉ có mỗi nhà họ Trương bán, giá cao hơn trước ba phần. Nếu nhà họ Kỷ với nhà họ Lư bán bánh nếp, đậu phụ không chuyển đến Nhạc Châu, thì ai thèm để mắt đến nhà họ Trương?”
“Chẳng còn cách nào, Trường An không phải nơi thích hợp làm ăn. Đến Nhạc Châu cũng là phải thôi. Xưởng thuộc da nhà ta mà không phải ở sát thảo nguyên thì ta cũng đi Nhạc Châu rồi. Nghe nói ở đó buôn bán, chỉ cần người chịu nổi thì đóng cửa suốt một năm cũng chẳng ai hỏi. Còn ở Trường An, trống hỏng vừa gõ một tiếng là ta phải đóng cửa; chậm một chút thôi, đám Võ Hầu chó má kia sẽ quất roi vào người.”
“Người giàu đều đến Nhạc Châu cả rồi. Những người còn ở lại Trường An hoặc là giàu nhất, hoặc là nghèo rớt mồng tơi. Đồ ta bán thì người sang chẳng thèm nhìn, nhà nghèo lại mua không nổi, làm ăn chẳng còn đường nào. Đợi thành Nhạc Châu xây xong hẳn, chúng ta cũng đến đó thôi. Chúng ta là phường kiếm miếng ăn, khách hàng đi đâu thì phải theo đến đó.”
Cổ thành Trường An lần đầu tiên chịu sức ép từ một thành phố ngoài địa phương. Điều này khiến người Trường An vốn luôn kiêu hãnh không thể chấp nhận. Nhưng họ có chấp nhận hay không, sự thật vẫn bày ra trước mắt. Không cưỡng lại được thời thế thì chỉ có thể thuận theo dòng nước.
Trước kia người ta vẫn tranh luận nên đặt đô thành ở Trường An thì tốt hay ở Lạc Dương thì tiện. Mấy năm nay cuộc bàn luận chưa từng dứt, giờ xem ra lại có thêm một lựa chọn, đó là Nhạc Châu. Chỉ có điều lời đồn ấy chỉ lan trong dân chúng; quan lại chỉ cười cho qua. Đây đúng là chuyện hoang đường hết sức. Lúc Vân Diệp thiết kế Nhạc Châu, hắn căn bản chưa từng nghĩ nơi này sẽ trở thành kinh đô. Đây là một thành phố thương mại thuần túy, so với Trường An thì thiếu đi đôi phần uy nghiêm và bề thế.
Ngụy Trưng định băng qua phường Chiêu Quốc để về nhà. Trước đây nơi này ngày nào cũng vang tiếng búa đập sắt leng keng. Hôm nay bước vào, những âm thanh quen thuộc ấy đã biến mất; cả khu phường yên tĩnh đến rợn người. Rác rưởi phủ đầy mặt đất, gió lùa qua cổng vòm, đồ vụn rách bay phất phơ, chẳng khác nào cõi quỷ.
Một ông lão lưng còng đang bới rác tìm những thứ bỏ đi còn dùng được. Thấy xe quan đi tới, ông vội lùi sang bên. Xe dừng cạnh ông lão, Ngụy Trưng vén rèm hỏi: “Lão huynh, người trong phường Chiêu Quốc đi đâu cả rồi? Sao các lò rèn đều biến mất? Sao toàn là nhà trống thế này?”
“Bẩm quan nhân, đi hết rồi, đều đến Nhạc Châu làm giàu cả. Phường chính cũng đi rồi, nghe nói đến Nhạc Châu. Ở đó sẽ có cả một con phố làm xưởng đồ sắt, mọi người tụ lại một chỗ thì tiện làm ăn, giúp đỡ lẫn nhau, có mối lớn cũng nhận được, nên ai cũng đi. Họ bán nhà đất ở đây cho nhà họ Độc Cô, nghe nói định phá đi xây vườn. Hôm qua đã có người đến xem rồi. Giờ trong phường chỉ còn lão hán ở lại mở cửa, đóng cửa thôi.”
Ngụy Trưng cảm ơn ông lão, hai nắm tay siết chặt. Ông biết lần suy thoái lớn này của Trường An sẽ phải mất năm bảy năm mới hồi phục được. Vân Diệp đang rút tinh túy của Trường An để bồi đắp sức sống cho Nhạc Châu. Nhạc Châu được hưởng sẵn mọi thứ; những cửa tiệm kia chỉ cần chuyển đến là có thể lập tức mở cửa làm ăn. Nếu thương nhân muốn mua vật tư với số lượng lớn, ngoài Nhạc Châu ra thì chẳng nơi nào khác có thể cung cấp.
Hắn đang trừng phạt toàn thể người dân Trường An chỉ vì những lời đồn đại kia. Hắn đã làm đến mức này thật độc địa. Kế hoạch ban đầu dành cho Nhạc Châu đâu phải như vậy. Họ định dốc sức phát triển nghề cá, nghề nuôi tằm dệt lụa và trà, mục đích chính là tránh xung đột với các ngành nghề của Trường An, tạo nên sự bổ trợ mạnh mẽ cho nhau.
Nam bắc bổ trợ, nương tựa lẫn nhau, cuối cùng cùng nhau phồn vinh. Ban đầu, ông vô cùng khâm phục kế hoạch phát triển mà Vân Diệp đề ra. Cùng nhau thịnh vượng mới là phương thuốc giúp quốc lực Đại Đường tăng vọt.
Thế bây giờ là thế nào? Trường An bù đắp cho Nhạc Châu ư? Hai bên đã bàn bạc từ trước, dù có rút một phần ngành nghề khỏi Trường An thì cũng phải tiến hành từng bước, chứ đâu thể chỉ sau một đêm đã nhà trống người đi. Chỉ vì muốn trừng phạt những kẻ lén lút xì xào sau lưng vài câu mà ngươi lật đổ toàn bộ kế hoạch đã bàn bạc trước đó, vin vào mong muốn Nhạc Châu sớm phồn vinh của hoàng đế để làm ra chuyện điên rồ đến thế.
Làm người đâu thể như vậy. Ngươi không thể trút giận lên đầu dân chúng. Đó là lòng dạ và khí độ một vị quan phải có, cũng là giới hạn để một con người giữ vững bản tâm và tiết tháo. Vân Diệp, sao ngươi có thể làm vậy?
Ngụy Trưng hiểu rất rõ điều mà người khác không rõ: thương nhân rời đi chỉ là bước đầu. Hậu quả tai hại sẽ dần lộ ra. Không còn xưởng, rất nhiều người trước kia sống nhờ vào các xưởng sẽ mất kế sinh nhai, chỉ còn cách đến ruộng đất nhà quyền quý làm thuê. Thuế thu ở Trường An sẽ giảm mạnh, không thể có nhiều tiền để cải thiện môi trường thành Trường An. Hậu quả là Trường An sẽ suy tàn. Nếu quốc khố không cấp tiền, Trường An suy tàn sẽ không còn đủ sức gánh trọng trách kinh đô, biết đâu Lạc Dương sẽ trở thành kinh đô tiếp theo.
Còn Trường An không phải kinh đô nữa, Ngụy Trưng không dám hình dung nó sẽ suy tàn đến mức nào. (Còn tiếp……)
PS: Chương trả nợ, xin mời nhận! Tiện thể xin phiếu tháng, cúi đầu cầu xin.