Viên quan bộ Lễ tưởng mình nghe nhầm. Từ xưa, tiện dân không được bước vào chốn đường hoàng, đó là lệ cũ. Chẳng lẽ thư viện Ngọc Sơn muốn phá lệ này, tự ý mở cho những tiện dân ấy một con đường sống?
Thí sinh vừa rồi vì thân phận tiện dân mà buộc phải quỳ dưới đất ngẩng đầu lên, không sao tin nổi. Hắn không hiểu vì sao rõ ràng mình vừa chịu nhục, chớp mắt đã có bước ngoặt lớn đến vậy. Hắn đã chuẩn bị tâm lý bị sỉ nhục, chỉ ôm chút hy vọng nhỏ nhoi nhất mà đến dự thi. Trước lúc hắn lên đường, mẫu thân còn ôm hắn khóc, nói con mình học vấn đã đủ, ngặt nỗi thân phận là vực sâu không thể vượt qua; dù có đến cũng ắt bị nhục mạ, bị đối xử bất công. Vừa rồi hắn gần như đã chuẩn bị rời đi, sao thoắt cái lại được dự thi?
Vân Diệp vừa giục viên quan bộ Lễ làm việc, vừa cười hỏi thí sinh kia: “Không hiểu à?”
Thí sinh ngơ ngác lắc đầu. Vân Diệp lại nói: “Đại trượng phu làm việc gì cũng có thể nói rõ với người khác. Câu ta vừa hỏi ngươi chính là tình cảnh thực tế của ngươi, chỉ để xác nhận thân phận thôi. Chỉ cần là người Đại Đường thì chẳng có gì phải giấu. Thay vì che đậy, để rồi cuối cùng bị người ta biết được, khiến mình thân bại danh liệt, chi bằng đường đường chính chính bộc bạch lòng mình, dùng nỗ lực của bản thân đổi lấy sự tôn trọng của người khác. Ta thấy ngươi là người có nghị lực. Nếu thi đỗ vào thư viện, ngươi sẽ trở thành nhân tài hữu dụng cho quốc gia. Hãy thi cho tốt. Vào thư viện rồi, ngươi sẽ hiểu rằng dù có dốc sức vì nó đến đâu cũng chẳng hề quá đáng. Coi như đây là bài học đầu tiên ta giảng cho ngươi khi ngươi đến thư viện vậy.”
Nói với thiếu niên áo vải xong, Vân Diệp quay đầu, lạnh lùng nhìn những thí sinh khác vừa chế giễu cậu ta: “Các ngươi hiện giờ vẫn chưa phải học trò thư viện, nên thư viện không quản được các ngươi. Nhớ cho kỹ, một khi may mắn được vào thư viện, tốt nhất hãy thu lại cái thói hả hê trước nỗi đau của người khác, cười nhạo người ta. Bằng không, kỷ luật thư viện sẽ cho các ngươi biết thế nào là ăn năn.”
Lời lẽ lạnh như băng của Vân Diệp khiến đám thiếu niên cảm thấy ớn lạnh từ tận đáy lòng, nhớ đến những hình phạt truyền miệng từ các đàn anh tốt nghiệp thư viện. Từng người im thin thít như ve sầu mùa đông, chẳng dám lên tiếng.
“Đa tạ tiên sinh, học trò Trương Gián Chi suốt đời không quên ơn dạy bảo của tiên sinh.” Vân Diệp hơi khựng lại, nhưng vẫn đứng yên nhận trọn ba lạy của cậu ta, rồi kéo Tiểu Vũ đang bĩu môi về nhà.
Mỗi khi Vân Diệp bế con trai nhỏ hay con gái nhỏ, Tiểu Vũ đều lẽo đẽo theo bên cạnh. Vân Diệp sang phòng bà nội thỉnh an, Tiểu Vũ cũng đi theo. Tóm lại, Vân Diệp đi đâu, nàng theo đó, khiến chàng bực bội không chịu nổi. Cuối cùng, chàng nói: “Muốn đến thư viện thì không phải là không được, nhưng con phải nghĩ cách khác, đừng quấy ta, rồi đạt được mục đích. Ăn vạ thế này không tính.”
Khó khăn lắm Tiểu Vũ mới nghe được lời hứa, mừng rỡ chạy đi tìm Tiểu Nha bàn cách. Thì Thì thì thôi, nàng là người nghe lời sư phụ nhất; đã nói không cho sang thư viện thì nàng sẽ không sang, chủ ý rất vững vàng.
Tiểu Vũ có mấy người bạn thân thiết, còn Tiểu Nha thì giao du rộng rãi. Nàng ép Lý Ám, người vốn thích quấn quýt Thì Thì, dẫn mình cùng cả nhóm bạn đến hoàng cung. Danh nghĩa là vào thỉnh an hoàng hậu, đó là chính sự. Nhưng sau khi bàn bạc với Cao Dương và Lan Lăng, chuyến đi biến thành màn một đám cô nương khóc lóc kêu xin trước điện.
Trưởng Tôn cũng đau đầu. Ba bốn mươi cô nương yêu kiều quỳ trong điện Lưỡng Nghi của bà, khóc đến ruột gan đứt đoạn, bà cũng không nỡ lòng nào. Tất cả đều là con gái dòng chính trong các nhà huân quý. Nhìn tuổi thì từ mười đến mười bốn đều có. Khó khăn lắm mới dỗ dành được các nàng, bà liền nghe họ đề nghị muốn đến thư viện Ngọc Sơn học.
“Không được!” Trưởng Tôn dứt khoát từ chối. Thư viện Ngọc Sơn giờ đã là cơ quan trọng yếu của Đại Đường, nhân tài Đại Đường trông cậy vào nơi đó liên tục đào tạo, sao bà có thể đồng ý cho mấy cô nhóc đến đó quậy phá? Con gái chỉ cần đọc sách biết chữ là được; biết quán xuyến gia đình, tính toán sổ sách rõ ràng đã tốt lắm rồi. Nếu không thì học thêm thơ từ ca phú để bồi dưỡng tình cảm cũng hay. Còn những học vấn kinh thế trong thư viện, con gái biết ít thôi là tốt nhất; biết càng nhiều càng chẳng có lợi. Các nàng đều là con gái dòng chính, sau này phu quân ắt là người giàu sang quyền quý. Phụ nữ nhúng tay vào chính sự chẳng có lợi gì. Bà không đồng ý.
Cao Dương lại đeo đôi tai lừa Vân Diệp tặng nàng, vừa khóc vừa nói: “Người xưa nói, có học mới hiểu lễ nghĩa. Trong Tam Tự Kinh do Vân Diệp thuật lại cũng có câu: ‘Tằm nhả tơ, ong làm mật; người không học, chẳng bằng vật.’ Chính vì con không học giỏi nên mới bị Vân Diệp dùng đôi tai lừa này làm nhục. Con không thể sống trong cảnh ngu dốt như vậy nữa. Người đâu biết, Phòng Di Ái vốn xưa nay thô lỗ, vậy mà sau mấy năm học ở thư viện, kiến thức của hắn đã nhiều hơn con biết bao. Cứ thế này, con là con gái hoàng gia, còn mặt mũi nào nữa?”
Không chỉ nàng khóc, các cô nương kia cũng khóc. Ở tuổi mười mấy, gia đình đã sớm định hôn sự cho họ; phu quân tương lai tám phần là người xuất thân thư viện. Nghĩ đến sau này mình sẽ bị dỗ dành như kẻ ngốc, họ khóc đến chết đi sống lại.
Mày Trưởng Tôn nhíu lại thành một cục. Gà mái gáy sáng đương nhiên chẳng phải chuyện tốt, nhưng phụ nữ quá yếu đuối cũng không phải dấu hiệu hay. Thanh Tước hiện giờ đã chẳng có gì để nói với thê thiếp của mình; thê thiếp cũng không biết phu quân thực sự cần gì. Có khi lòng quan tâm xuất phát từ ý tốt lại khiến phu quân bất mãn, bởi sự quan tâm ấy đặt sai chỗ.
Sau khi cho các cô nhóc lui xuống, hoàng hậu triệu tập rất nhiều cáo mệnh phu nhân. Trong số đó có Tân Nguyệt vừa mới ở cữ xong. Những phụ nhân kia hỏi han chuyện riêng nhà họ Vân từ đầu đến cuối, nhất là những lời vợ chồng thủ thỉ trong phòng the.
Mặt Tân Nguyệt đỏ bừng như chiếc bánh bao vừa hấp chín, hơi nóng như bốc lên. Hết cách, những câu hỏi của các phụ nhân ấy không những táo bạo mà còn kỳ quặc.
Một lão phu nhân tóc bạc trắng chống gậy nói: “Ở đây toàn người từng trải, có gì mà ngượng ngùng? Chuyện này liên quan đến cả đời sau của mấy cô nương, chúng ta cẩn thận một chút là phải. Đừng nói các nàng thấy khó xử, đến lão thân đây còn thường chẳng hiểu tâm tư của hai đứa cháu trai đều học ở thư viện. Phải biết hai đứa trẻ ấy do chính tay lão thân nuôi lớn. Vợ chồng sau này ngay cả lời cũng chẳng nói được với nhau thì sao gọi là mỹ mãn?”
Tân Nguyệt cúi đầu nói: “Tướng công thiếp ở nhà chưa bao giờ nói những lời kỳ quặc ấy, cũng chẳng nói những chuyện lạ lùng mà thiếp không hiểu. Chuyện trong phòng the thì còn được…”
“Vân Diệp nổi tiếng là người đầu óc linh hoạt, tất nhiên sẽ không lạnh nhạt với muội. Trên đời có mấy người đàn ông được tâm ý tinh tế như vậy? Muội xem như gả được vào nhà tốt, tuy tỷ muội hơi nhiều, tốn của hồi môn…”
Tân Nguyệt chẳng biết mình rời hoàng cung bằng cách nào, chỉ nhớ hình như mình đã đồng ý lập một phân viện nữ sinh trong thư viện. Các quý phu nhân hiếm khi có dịp tham gia một việc lớn như vậy, đương nhiên ai nấy đều hăng hái: người góp mưu hiến kế, người rộng rãi quyên tiền, người cổ động tuyên truyền. Năng lực mạnh mẽ đến mức Trưởng Tôn cũng phải kinh ngạc.
Hứa Kính Tông cầm văn thư, mặt đen như đáy nồi. Trước mặt ông ta là một nữ quan trong cung xinh đẹp đứng thẳng thớm; sau lưng còn có một hàng dài các ma ma, ai nấy mặc áo xanh quần ngắn, trông lanh lợi tháo vát, chỉ là có phần e ngại nơi hội tụ văn chương như thư viện, cúi đầu chẳng dám nói năng.
“Thánh dụ của nương nương, hạ quan đã rõ. Xin hỏi vị nội quan này xưng hô thế nào?”
“Bản quan là Lai Anh, giữ chức lệnh của Cung Vi Cục. Lần này ta đến để khảo sát xem nên bố trí phân viện nữ sinh ở đâu. Đến ngày thư viện Ngọc Sơn khai giảng, các nương tử ấy cũng sẽ vào thư viện học. Chúng ta sẽ định chương trình học và yêu cầu về chỗ ở; cần những tiên sinh nào, chúng ta sẽ điều động từ thư viện. Bây giờ hãy sắp xếp chỗ ở cho ta và các ma ma này, không được chậm trễ.”
Cơn giận của Hứa Kính Tông lập tức xông lên tận đầu. Đường đường là viện giám tứ phẩm, vậy mà bị một nữ quan tòng thất phẩm sai khiến như vậy, còn ra thể thống gì? Đây là thư viện, là địa bàn của lão tử, đâu phải Dịch Đình Cục. Một nữ quan vừa mới kiếm được phẩm cấp như ngươi, cậy thế cáo mượn oai hùm như vậy là vì cớ gì?
“Thư viện vẫn chưa nhận được thánh chỉ của bệ hạ. Dù có nhận được thánh chỉ, thư viện cũng phải bàn bạc rồi mới quyết định có cần xin bệ hạ thu hồi mệnh lệnh hay không. Từ xưa, mệnh lệnh trái lẽ thì không nhận. Nữ tử cứ yên ổn giúp chồng dạy con là được, học vấn gì chứ, thật hoang đường.”
“Thư viện là thư viện hoàng gia, nương nương là mẹ của thiên hạ. Sắp xếp cho mấy nương tử vào học thì có gì ghê gớm? Hạng quan lại như ngươi ta gặp nhiều rồi. Có cần ta đi bẩm nương nương rằng thư viện không nhận dụ chỉ của người không?”
Hứa Kính Tông bỗng dưng hết giận. Ông ta cũng là nhân vật lớn, tranh cãi với một nữ tử mồm mép lanh lợi thì mất thể diện. Ông ta cẩn thận cuộn dụ chỉ lại, đặt vào tay Lai Anh, phủi tay áo rồi quay người đi thẳng khỏi văn phòng. Lão tử cứ không nhận đấy, ngươi làm gì được nào?
“Hì hì, Hứa viện giám, nghĩ cho kỹ đi. Nương nương có lẽ thật sự chẳng làm gì được ông, nhưng các nương tử sắp vào thư viện học thì ông đắc tội với người nào cũng không nổi đâu. Việc này là do các nàng khóc lóc cầu xin mới có được. Nếu ông phá hỏng chuyện tốt của họ, hậu quả chắc chắn còn thê thảm hơn bị đày đi. Nói cho ông biết, tổng cộng có sáu mươi hai nương tử; sau lưng mỗi người là một nhà huân quý. Chỉ cần một người nổi giận, ông cũng chịu không nổi đâu.”
Hứa Kính Tông suy nghĩ hồi lâu, thở dài một tiếng rồi lại ngồi xuống ghế, cầm bút chuyển tòa lầu nhỏ đóng kín trước đây của thư viện cho Lai Anh, dặn gia nhân quét dọn lại, chuẩn bị đón các cô nương ấy đến.
Lai Anh giành được thắng lợi cuối cùng, đắc ý uốn éo eo đi đến tòa viện kia, vô cùng hài lòng với nơi kín đáo này. Bắt chước cách làm của thư viện, nàng đánh số từng phòng. Xong xuôi, nàng cứng rắn yêu cầu thư viện chuẩn bị nhà ăn và chỗ tắm rửa cho các nữ sinh: thư viện Ngọc Sơn có gì cho nam sinh thì phân viện nữ sinh cũng phải có thứ đó.
Nhưng lần này người tiếp đón nàng đã đổi thành Vân Diệp. Chàng phá tan kế hoạch của nàng, ngoài chỗ ở ra thì bác bỏ toàn bộ những thứ còn lại.
Muốn ăn à? Xếp hàng ở nhà ăn. Muốn tắm à? Đến nhà tắm của nhà Hoàng Thử. Muốn chơi à? Xin lỗi, thư viện không cung cấp. Thứ có thể cung cấp chỉ là chạy vòng buổi sáng, luyện công buổi tối. Một khi đã vào thư viện thì là môn sinh của thư viện, không ai được ngoại lệ. Chương trình học do thư viện sắp xếp. Sau khi Hipatia trở về, nàng sẽ kiêm nhiệm chức viện trưởng phân viện nữ sinh. (Còn tiếp…)
P.S.: Tiết thứ hai