“Trưởng Tôn Cửu, nếu các anh đều cho rằng quan viên ở Nhạc Châu cần thay một loạt, sao không nghĩ cách giải quyết? Đuổi họ đi là được. Quan phu tử rất được bệ hạ trọng dụng, lại là bạn thân của Tiêu Vũ. Phòng Huyền Linh, Đỗ Như Hối và những đại thần kia đều biết rõ bệ hạ phái Quan phu tử đến Nhạc Châu để làm gì. Theo lý mà nói, đuổi đám người đó đi đâu có khó.”
Trưởng Tôn Cửu chắp tay nói: “Không dám giấu tiên sinh, học trò cũng đã dùng vài thủ đoạn chẳng vẻ vang gì, nhưng quan viên Nhạc Châu đoàn kết lắm, cứ như cùng tiến cùng lui, một người gặp nạn thì tám phương kéo đến giúp. Hơn nữa, tiếng tăm của họ quả thực không tệ, rất được lòng dân địa phương. Tấu sớ đàn hặc của Quan phu tử lại bị chặn mất. Lần này học trò đến đây là mong nhờ tiên sinh đưa bản đàn hặc lên trên.”
Vân Diệp cười đến mức thở không ra hơi, cầm sách gõ mạnh lên đầu Trưởng Tôn Cửu. Đám học trò này, kể cả Quan Đình Lung, đều nặng chất thư sinh quá. Triều đình đã quy định từ lâu, tấu chương của các châu bên ngoài chỉ được trình lên qua Trung Thư tỉnh. Một khi vượt cấp, sức nặng của tấu sớ sẽ giảm đi nhiều; dù có lý mười phần cũng chỉ còn nói được ba phần. Gặp vị tể tướng trực ban nào cứng rắn, có khi ông ta lập tức ném tấu sớ vào lò đốt, chẳng thèm để tâm. Hoàng đế cũng chẳng làm gì được ông ta, bởi ngay từ đầu tấu sớ ấy đã không đúng trình tự, phép tắc.
Xem ra Quan Đình Lung đã bị dồn đến chân tường. Là biệt giá mà không trị nổi trưởng sử, tư mã, bản thân điều đó đã cho thấy bản lĩnh chốn quan trường của ông ta chưa đủ, không ứng phó nổi tình thế phức tạp.
Hỏi rõ tên tuổi và lai lịch của trưởng sử, tư mã Nhạc Châu xong, Vân Diệp lấy một tờ giấy, bắt đầu giúp Quan Đình Lung viết tấu chương ghi công. Tự ý trình bản đàn hặc lên trên là hành vi tiểu nhân, nhưng tự ý dâng tấu chương ghi công lại là nâng đỡ người trẻ tiến thân. Đây vốn đã là một quy tắc bất thành văn trong chốn quan trường. Cứ xem như mình đã tận lực, còn bệ hạ phê chuẩn hay không thì tùy ý bệ hạ. Thành hay không, người được ghi công cũng chỉ có thể cảm kích rơi nước mắt.
Còn tể tướng, thượng thư, chỉ cần chuyện ấy không ảnh hưởng quá lớn đến lợi ích của mình, thường họ sẽ cười xòa cho qua. Giúp người thành việc tốt, loại tấu chương này chưa từng bị bác lại. Dù sao người có thể đưa tấu chương đến trước mặt hoàng đế hẳn là cận thần, chẳng ai vô duyên vô cớ làm người ta mất mặt.
“Tiên sinh, bọn họ làm hỏng việc khắp nơi, vậy mà ngài còn tiến cử họ thăng quan, thật vô lý hết sức!” Trưởng Tôn Cửu rất bất mãn với cách làm của Vân Diệp, nhảy dựng lên định ngăn cản.
“Quan phu tử phái ngươi về đây đúng lúc thiếu người nhất, chẳng phải để ngươi giải quyết chuyện này sao? Ngươi bận tâm họ thăng quan hay bị giáng chức làm gì? Chỉ cần họ rời khỏi Nhạc Châu là được. Một người tòng lục phẩm, một người chính thất phẩm, ngươi đem chuyện này đến làm ta nhức đầu, chẳng phải đang sỉ nhục ta sao? Chỉ biết cúi đầu cắm mặt làm việc, không biết ngẩng lên nhìn đường. Xem ra nếu ta không đến Nhạc Châu làm thứ sử, các ngươi sẽ chẳng có ngày lành.”
“Thật sao, tiên sinh? Ngài sẽ đến Nhạc Châu làm thứ sử ư? Ha ha ha, hay quá! Chỉ cần ngài ngồi một chỗ trên công đường, ta muốn xem tên khốn nào dám lên tiếng.”
“Hỗn láo, ta mà lên tiếng thì chẳng phải cũng thành tên khốn sao? Đừng mừng quá sớm. Ta có đến Nhạc Châu được hay không còn phải xem các ngươi đã chuẩn bị nền tảng đến đâu. Nếu trước khi ta tới mà các ngươi vẫn chưa sắp xếp ổn thỏa mọi việc, các ngươi biết tính ta rồi đấy. Trước kia ở thư viện, cùng lắm các ngươi chỉ đắp hòn non bộ giả. Lần này có ta giúp mà vẫn không hoàn thành công việc như dự kiến, ta sẽ bắt các ngươi đắp hẳn một hòn đảo giữa hồ Động Đình. Nhân lực các ngươi không đủ, vậy nơi thực tập của học sinh năm cuối năm nay sẽ là Nhạc Châu. Đó là giới hạn lớn nhất ta có thể giúp các ngươi. Tự lo liệu cho tốt đi.”
Trưởng Tôn Cửu tươi cười cáo từ, đi đến cửa lại quay trở vào, ngập ngừng nói: “Tiên sinh, hai tên khốn đó gây khó dễ cho chúng ta đủ điều, thậm chí còn làm sập nhà, khiến chúng ta phải dầm mưa suốt một tháng trong lều cỏ. Để họ dễ dàng thăng quan như vậy, trong lòng học trò thật không vui.”
“Ai bảo thăng quan nhất định là chuyện tốt? Triều đình hiện đang mở rộng Mục Mã Giám rầm rộ, ở Mạc Bắc và thảo nguyên đều có. Ta nghe nói bãi chăn nuôi dưới chân Âm Sơn đang thiếu một mục giám và một giám thừa. Vừa khéo, một người chính lục phẩm, một người tòng lục phẩm, thăng đúng một cấp rồi dẫn cả trăm tên râu ria đi chăn ngựa cho triều đình. Nghe nói việc đó béo bở lắm.”
Đánh chết Trưởng Tôn Cửu cũng không tin chăn thả trên thảo nguyên cùng cả trăm tên râu ria lại béo bở gì. Triều đình đã kiểm soát số lượng chiến mã nghiêm ngặt đến cực độ, thiếu một con cũng phải báo cáo hết tầng này đến tầng khác. Nghĩ đến cảnh hai lão thư sinh bị trói trên lưng ngựa, khoác áo da cừu cũ kỹ mà chăn thả ngoài thảo nguyên, cậu thấy lạnh buốt từ đầu xuống tận lòng bàn chân, không khỏi thương hại hai ông già mập mạp ấy. Nhưng làm thế thật quá tuyệt. Đã xong việc của mình thì tất nhiên phải đến những chỗ như lầu Yến Lai ăn mừng một phen. Chỉ không biết với bộ dạng hiện giờ, cậu còn có thể khiến hoa khôi để mắt đến mình không.
Xem kế hoạch của họ xong, thiện cảm của Vân Diệp dành cho Quan Đình Lung lại tăng thêm một bậc. Lão già này đúng là đang liều cả mạng già. Đám học sinh trẻ của thư viện đã đen thui, lão già hẳn còn thảm hơn nhiều. Bản kế hoạch trình bày theo đúng mẫu của thư viện: mục đích, kỳ vọng, điểm đột phá, cơ chế ứng phó khẩn cấp khi xảy ra sự việc bất ngờ, phương án dự phòng. Vân Diệp thậm chí còn thấy cả bản phối cảnh thành phố trong tương lai. Bên hồ lớn là một thành trì vuông vức sừng sững, lầu chuông trống cao vút tận mây, nhà dân rộng rãi ngay ngắn, đường phố thẳng tắp, công đường nguy nga, chợ búa náo nhiệt, vườn tược xinh đẹp. Chỉ cần thêm hoàng cung vào là thành bản sao y hệt Trường An. Trí tưởng tượng của đám người này đi đâu mất rồi?
Dời Trường An đến vùng Lưỡng Hồ, chỉ có kẻ đầu óc mọc dưới mông mới nghĩ ra chuyện ấy. Muốn thành trì quy mô lớn, khí thế, muốn kiếm thêm kinh phí thì chẳng có gì đáng trách. Nhưng dời Trường An đến Lưỡng Hồ là có ý gì? Định chia đôi thiên hạ, lấy Trường Giang làm ranh giới à? Trường An chỉ có một, nhất định phải là duy nhất. Với tính tự phụ của Lý Nhị, ngươi dựng thêm một Trường An thứ hai thì thể diện đế kinh của ông ấy biết để vào đâu? Huống hồ thành trì của ngươi còn đẹp hơn Trường An, lại mới hơn Trường An.
Quá đáng nhất là trên bản phối cảnh còn đề thơ. Thơ của lão đã chép trộm bao nhiêu bài, chọn bài hay hay một chút không được sao, cớ gì lại viết bài này: “Cắn chặt núi xanh chẳng buông lơi, / Rễ cắm vách đá vốn từ nơi. / Trăm nghìn mài giũa vẫn bền bỉ, / Mặc gió đông tây nam bắc thổi.” Bài thơ chí khí viết thật khí phách, nhưng đặt ở đây thì có vẻ như đang quyết chí đào chân tường nhà họ Lý. Lão phu tử vẫn chẳng biết cách làm người.
Kẻ khổ mệnh chỉ đành tự mình ra tay. Thành trì vuông vức biến thành đại thành dựa núi dựng xây. Muốn xây thành, tốt nhất phải tựa núi kề sông; vị trí Nhạc Châu cũ vốn rất đẹp. “Hơi nước phủ Vân Mộng trạch, sóng lay thành Nhạc Dương.” Cảnh ý tuyệt biết bao, phải viết hai câu ấy lên trên mới đúng, chứ không phải bài thơ đào chân tường nhà người ta kia.
Tường thành vuông vức vừa tốn công vừa hao vật liệu, xét từ góc độ quân sự lại chẳng có chút ưu điểm nào. Thế là một nửa thành phố được xây lên sườn núi, cả thành có hình bậc thang. Cách này sau này cũng có lợi cho việc mua bán nhà cửa: nhà ở thấp thì có thể quảng cáo là nằm giữa phố phường sầm uất; nhà ở cao thì nói đường nhỏ quanh co, vắng vẻ thanh nhã, có khí thế “đứng trên đỉnh cao nhìn muôn núi nhỏ”, là lựa chọn hàng đầu của các hào môn đại hộ. Xây thành trên đất bằng, những căn nhà sát tường thành sau này bán cho ai? Ai thích bị đá của máy bắn đá nện vào đầu chứ?
Suốt ba ngày liền, Vân Diệp đóng cửa không ra, chẳng gặp ai, cứ theo bản đồ mà vẽ bản phối cảnh. Bản phối cảnh không cần quá tỉ mỉ, cứ thêm vào những gì hợp mắt là được. Còn thành phố tương lai sẽ xây thành ra sao thì chỉ trời mới biết. Vân Diệp đâu phải kiến trúc sư. Đại Đường có những người chuyên môn về việc này, nhưng dù đánh chết họ cũng chẳng vẽ nổi một bản phối cảnh đẹp đến thế.
Vẽ xong toàn bộ, Vân Diệp thấy bức tranh này có sức lừa người cực mạnh. Nhìn hai tòa lầu chuông trống một đông một tây kia xem, cao gần chạm mây. Nhìn hồ Động Đình xanh biếc mênh mang bên cạnh đẹp biết bao. Thật đúng cảnh cá bơi dưới đáy nước, chim ưng vút giữa trời cao. Đáng quý hơn là trên mặt hồ có những cánh buồm trắng lấm tấm, nom như tiếng hát chài đáp lại nhau. Hồ Động Đình quả thực là một hồ Khúc Giang được phóng lớn.
Còn chuyện năm nào cũng lũ lụt, đê hồ vỡ, bao nhiêu người hóa thành cá rùa thì đương nhiên không thể đưa lên bản phối cảnh, mất hết vẻ đẹp. Chỉ cần lướt qua một nét là xong, bút pháp Xuân Thu lão cũng biết dùng.
Vân Diệp chỉ thiếu điều vẽ thêm cửa sổ cho nhà dân. Một góc mái cong thấp thoáng giữa lùm cây trên cao cũng đủ khiến đám quý tộc huân công ở Trường An đang phát cuồng vì muốn mua nhà, mua đất cho con cháu nảy ý giết người cướp của. Nhìn xem, trên bản vẽ còn đặc biệt đánh dấu vị trí cống ngầm. Hệ thống cống rãnh khổng lồ bảo đảm thành phố chẳng thấy chút bẩn thỉu nào. Còn Trường An bẩn thỉu, lộn xộn thì hoàn toàn không thể đem ra so với thành phố này.
Mời tiên sinh Lý Cương phóng bút, cầm cây bút lớn nhất viết mười chữ: “Hơi nước phủ Vân Mộng trạch, sóng lay thành Nhạc Dương.” Mười chữ ấy toát lên khí chất quân lâm thiên hạ. Trưởng Tôn Cửu vừa thấy bức tranh đã gần như phát cuồng. Cậu túm Địch Nhân Kiệt đang nằm bò trên tấm bản vẽ lớn để tô màu, tiện tay nhấc lên rồi ném sang một bên. Cậu còn định ném cả Tiểu Vũ, nhưng bắt gặp đôi mắt phượng kia thì lúng túng rút lui, xoa tay mời Tiểu Vũ xuống trước để cậu ngắm bức tranh cho kỹ. Thật là, thật là, quá đã!”
“Sao lại bảo quá đã mà không phải quá đẹp, quá hùng vĩ?”
“Tiên sinh, không thể xây như thế được. Ngài không biết đâu, nền đất ở đó mềm quá, không dựng được nhà cao tầng. Với lại, cả vùng đất cao rộng lớn kia toàn đá cứng, đục xuống là tóe lửa, chẳng trồng nổi cây lớn. Còn nữa…”
“Có quan trọng lắm không? Chỗ nào không xây được nhà cao tầng thì làm thành chợ. Chỗ nào cây lớn không sống nổi thì biến thành thao trường, doanh trại. Ai bảo doanh trại cần trồng cây? Có trồng thì các tướng quân cũng nhổ cả gốc lên. Còn xây doanh trại thế nào là việc của Binh bộ, liên quan quái gì đến chúng ta. Dù có xây thành chuồng heo thì người mất mặt cũng là Binh bộ. Bớt lo mấy chuyện chẳng đáng một xu đi, nghĩ cách kiếm thêm người về mới là việc chính.”
Trưởng Tôn Cửu ngưỡng mộ nhìn tiên sinh, tự gõ lên đầu mình hai cái, tỏ ý mình ngu dốt. Cậu ngoan ngoãn cầm bút lông, cùng Tiểu Vũ và Địch Nhân Kiệt tô màu lên bản vẽ lớn. Thấy cậu tỉ mỉ thêm vô số cây quế đang nở hoa dọc hai bên đường, Vân Diệp mỉm cười gật đầu rồi ra khỏi cửa. (Còn tiếp……)
ps: Tiết thứ ba