Yêu cầu làm thơ của Vương Khuê chẳng đi đến đâu. Các võ tướng uống rượu càng lúc càng hăng, Vân Diệp và Lý Thừa Càn phải ôm vò rượu chạy khắp nơi. Rõ ràng tửu lâu có người hầu, vậy mà Lý Nhị cứ nhất định bắt mấy người trẻ làm việc này.
Tiết Vạn Nhận nhân cơ hội kéo Vân Diệp lại, nói: “Đệ đệ, làm cho ta một bài thơ đi. Bệ hạ gả muội muội cho ta, nghe nói nàng thích thơ, phải làm một bài hay ho. Cuối cùng nếu bảo là do ca ca ta làm thì ta vô cùng cảm kích.”
Trưởng Tôn Vô Kỵ nghe yêu cầu của Tiết Vạn Nhận, liền ngồi xổm bên cạnh xem rốt cuộc Vân Diệp xoay xở thế nào mà làm ra được một bài thơ hay. Ông vẫn không tin làm như vậy mà có thể viết nên thơ được truyền tụng rộng rãi. Mấy nghìn năm nay cũng chẳng lưu truyền được bao nhiêu tuyệt tác; nếu cứ chắp vá là xong thì còn học hành làm gì? Thợ xếp chữ trong thư viện đã thành thi nhân cả rồi.
Đảo mắt nhìn quanh, thấy Lý Nhị đang thì thầm với Lý Tĩnh, lão Trình thì dạy dỗ con trai, Lý Hoài Nhân chán chường tựa cột ngoáy mũi. Vân Diệp trơ mắt nhìn hắn búng cục gỉ mũi đi đâu mất. Tiệc tối nay, đánh chết Vân Diệp cũng không ăn thêm miếng nào nữa.
“Lão Tiết, chúng ta là huynh đệ, chút chuyện nhỏ này nhất định phải giúp. Trước đây huynh đóng giữ ở đâu? Chúng ta làm thơ về biên ải, như vậy công chúa Đan Dương biết đâu sẽ để mắt tới huynh. Có điều làm thơ xong thì tiệc rượu trên thuyền hoa ở Khúc Giang không thể thiếu đâu.”
“Đương nhiên rồi. Nếu đệ chịu làm phù rể cho ca ca, tiệc rượu cả năm ca ca bao hết.” Tên khốn này rõ ràng chẳng ngốc. Đám phụ nữ Trường An bây giờ ra tay với đàn ông vừa dữ vừa độc, ai làm phù rể cũng bị đánh đến mặt mũi bầm dập. Tưởng lừa được kẻ ngốc chắc? Phù rể của Lý Thừa Càn mà hắn còn chẳng nhận làm. Hắn đã đắc tội với mấy vị công chúa, nếu dám đi thì cái mạng nhỏ cũng chẳng giữ nổi.
“Huynh cứ mơ đi. Tìm kẻ da dày thịt béo mà chịu đòn ấy. Đệ không đi, giúp huynh làm thơ đã là giới hạn rồi.”
Thấy Vân Diệp không mắc lừa, Tiết Vạn Triệt đành hậm hực nói: “Thôi được. Chẳng biết ai khởi xướng, chứ trước kia người ta cưới vợ đâu có phải chịu khổ thế này. Chúng ta làm mấy câu về Lương Châu đi.”
“Huynh từng đến Lương Châu, đệ thì chưa trải qua. Nói nhanh xem ở đó có những gì, làm xong thơ cho huynh sớm, đệ còn nghỉ.”
“Lương Châu ngoài cát ra thì còn gì nữa? Gió thổi lên là cát bay tới tận mây. Chỉ có một tòa thành trơ trọi, bốn phía toàn núi đen sì, ngựa cũng chẳng leo nổi. Đệ cứ liệu mà viết.”
“Vậy thì: Cát vàng xa tít giữa mây trắng, một tòa thành lẻ bóng bốn bề núi. Huynh thấy thế nào?” Vân Diệp thấy Trưởng Tôn Vô Kỵ đang lén nhìn, Vương Khuê cũng vểnh tai nghe trộm, bèn cố ý viết sai mấy chữ.
“Hay, hay! Nghe là biết thơ hay rồi.” Nghe Tiết Vạn Triệt, một kẻ thô lỗ, khen bài thơ như văn nói, Trưởng Tôn Vô Kỵ thật sự không chịu nổi, chen vào: “Lão phu thấy đổi ‘một tòa’ thành ‘một dải’ thì hay hơn, ‘bốn bề núi’ đổi thành ‘núi cao nghìn nhẫn’ nghe khí thế hơn.”
Tiết Vạn Triệt cười lớn: “Núi cao nghìn nhẫn quả nhiên hay hơn bốn bề núi. Sao ta không viết luôn núi cao vạn nhẫn? Vạn nhẫn nhiều gấp mười nghìn nhẫn mà.”
Vân Diệp giơ ngón cái khen một câu, nhanh chóng sửa thành “một dải thành lẻ bóng, núi cao vạn nhẫn”. Trưởng Tôn Vô Kỵ cũng đành thừa nhận lời bịa bừa của Tiết Vạn Triệt quả nhiên rất hùng tráng. Có điều khí thế đã đẩy lên đến cực điểm, xem hai kẻ nho nhã giả hiệu này xoay xở thế nào để viết tiếp.
“Lão Tiết, khí thế đủ rồi, nhưng chúng ta cũng chẳng biết viết tiếp thế nào. Viết thêm thành mười vạn nhẫn thì hỏng mất bài thơ. Thôi viết chuyện khác đi, trong quân các huynh thường làm gì?”
“Ta thường luyện võ, uống rượu. Binh lính thỉnh thoảng thổi sáo nghe u oa u oa, chọc giận ta thì ta lấy cành liễu quất. Quất vài roi là yên ngay. Đệ không biết đâu, cành liễu ở Lương Châu vừa cứng vừa dai, dân chúng dùng đan gùi, quất người thì sướng tay lắm. Cây liễu ở đó nảy mầm muộn, cành dùng được nửa năm; đến lúc nảy mầm thì nó giòn, không dùng được nữa.”
“Binh lính bị đánh không oán huynh à?”
“Oán cái quái gì, oán nữa lão tử còn đánh tiếp.” Tiết Vạn Triệt hào sảng uống cạn một bát rượu, kéo Vân Diệp kể đạo dùng binh. Làm tướng nói cho cùng cũng đơn giản, một chữ “uy” là đủ. Trong quân toàn lũ giết người, ngươi mềm thì chúng cứng. Tóm lại, dẫn quân chỉ có một chữ: “đánh”, hai chữ: “đánh dữ”, đánh đến khi chúng ngoan ngoãn phục tùng là được. Như thế chúng sẽ trút giận lên đầu quân địch, lúc đánh trận mới có thể xông lên dũng mãnh.
Vân Diệp cho rằng làm thế thì dễ bị bắn lén hơn là khích lệ sĩ khí, nhưng để góp câu thơ, hắn vẫn giơ ngón cái khen một tiếng, chắp tay nói xin thụ giáo, rồi viết lên giấy: Sáo Khương trách chi cành liễu, gió xuân chẳng tới ải Thiết Môn.
Vừa viết xong, sau gáy đã ăn một cái tát. Lão Trình giận dữ nói: “Nói nhăng gì thế? Ải Thiết Môn ở Yên Kỳ, phải là ải Ngọc Môn mới đúng. Thế mà cũng làm thống lĩnh, mất mặt quá!”
Vân Diệp vội sửa ải Thiết Môn thành ải Ngọc Môn, lúc ấy Trình Giảo Kim mới thôi. Trưởng Tôn Vô Kỵ mặt mày xám ngoét, ngồi về chỗ không nói lời nào, xem ra bị đả kích không nhẹ.
“Vân Diệp, các ngươi lại chắp vá ra thứ gì đấy? Đưa trẫm xem.” Thấy có chuyện tranh cãi, Lý Nhị ngừng trò chuyện với Lý Tĩnh. Thấy Vân Diệp, Tiết Vạn Triệt, Trình Giảo Kim và những người khác lại đang ghép câu, ông tò mò muốn qua xem.
Trên giấy bôi đầy những cục mực lộn xộn. Ông cau mày đọc: “Cát vàng xa tít giữa mây trắng, một dải thành lẻ bóng, núi cao vạn nhẫn. Thơ hay, khí phách lắm.”
Tiết Vạn Triệt vội sấn tới nói với Lý Nhị: “Bệ hạ, núi cao vạn nhẫn là do vi thần nghĩ ra, còn hai chữ ‘một dải’ ở trước là của Trưởng Tôn, ha ha ha!”
Trình Giảo Kim cũng bưng bát rượu nói: “Ba chữ ‘ải Ngọc Môn’ là lão thần góp vào.” Nói xong, ông cạn một bát với Uất Trì Cung.
Lý Nhị nghiến răng đọc tiếp: “Sáo Khương trách chi cành liễu? Gió xuân chẳng tới ải Ngọc Môn? Tiết Vạn Triệt, ngươi cũng biết khúc ‘Chiết Dương Liễu’ à?”
“Biết chứ. Vi thần bẻ cành liễu đánh đám quân sĩ thổi sáo, đánh đến khi chúng không dám oán nữa.”
“Sáo Khương trách chi cành liễu, câu thơ này có nghĩa như vậy sao?” Giọng Lý Nhị cao vút thêm tám quãng.
Vân Diệp, Tiết Vạn Triệt và Trình Giảo Kim cùng gật đầu. Ngay cả Trưởng Tôn Vô Kỵ đang cười khổ cũng gật đầu xác nhận, thưa với hoàng đế: “Bệ hạ, bài thơ này có nghĩa là cát bay lên trời, tòa thành trơ trọi bị núi cao vây quanh bốn phía. Đám binh sĩ thổi sáo làm người ta mất ngủ, nên bị cành liễu quất đến nỗi không dám oán than. Gió xuân không tới ải Ngọc Môn, còn cành liễu vừa cứng vừa dai thì có thể dùng làm roi quất người mãi. Bệ hạ, xin đừng nghĩ nhiều, ý nghĩa của nó chính là như vậy, chẳng liên quan gì đến ý cảnh của khúc nhạc.”
Lão Vương Khuê uống cạn một bát rượu, che mặt khóc nức nở. Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối đờ ra như khúc gỗ. Lý Nhị xé nát tờ giấy, giẫm thêm hai cái, rồi đá lật bàn, nói với Đoạn Hồng: “Hồi cung.”
Các võ tướng tiễn hoàng đế và các quan văn ra ngoài, sau đó quay lại tửu lâu, chuẩn bị bút mực, bắt đầu làm thơ của riêng mình…
Trở về cung rồi, Lý Nhị vẫn bực bội không thôi. Tài thơ văn mà ông luôn lấy làm tự hào lại chẳng bằng mấy kẻ vũ phu, lòng tự tôn cực kỳ cao ngạo của Lý Nhị làm sao chịu nổi chuyện đó.
Thơ hay biết bao! “Lương Châu từ”: Cát vàng xa tít giữa mây trắng, một dải thành lẻ bóng, núi cao vạn nhẫn. Sáo Khương trách chi cành liễu, gió xuân chẳng tới ải Ngọc Môn.
Hai câu đầu tả tòa thành được núi cao giữa sa mạc bao quanh, hùng vĩ tráng lệ nhường nào, khiến người ta bỗng dâng hào khí trong lòng. Hai câu sau lại ai oán triền miên, kể chuyện các tướng sĩ thổi khúc “Chiết Dương Liễu”, nhớ về quê nhà. Hoang vu và hùng tráng, ai oán và nhung nhớ đan xen quấn quýt, cảnh tình hòa quyện, tuyệt đối là kiệt tác hiếm có. Dù sau này nó trở thành tuyệt phẩm muôn đời, ông cũng chẳng thấy lạ. Nhưng cứ nghĩ đến lời giải thích của Trưởng Tôn Vô Kỵ, ông lại có cảm giác buồn nôn.
Ông dùng chặn giấy là phẳng mặt giấy, chấm đầy mực đặc rồi chép lại bài thơ. Ông viết thể phi bạch rất đẹp; thơ hay, chữ đẹp, hai thứ tôn nhau lên. Chỉ là mỗi lần nhìn, trong lòng ông lại thêm một phần hụt hẫng.
“Ồ, bài thơ này là bệ hạ làm ư? Khí thế hùng hồn, lại quanh co uyển chuyển, thơ hay quá, thơ hay quá! Bệ hạ quả là bậc tông sư thi văn. Thiếp sẽ cho bồi bức chữ này, cất vào bảo khố.”
Trưởng Tôn mặc áo sa mỏng, áo yếm màu xanh sẫm thấp thoáng ẩn hiện. Bình thường chỉ cần Trưởng Tôn mặc thế này, hai người sẽ nhanh chóng vào hậu cung nghỉ ngơi.
Hôm nay, Lý Nhị chẳng có chút ham muốn nào, ngồi sau bàn nhìn Trưởng Tôn rồi nói: “Nếu trẫm bảo bài thơ này thật ra chẳng ra gì, chỉ là kết quả của việc chắp vá, hoàng hậu có tin không?”
Trưởng Tôn đang định cất bức chữ thì khựng lại, rồi mỉm cười, che miệng nói với Lý Nhị: “Bệ hạ lại lừa thiếp rồi. Ai có bản lĩnh chắp vá ra được những câu thơ thế này? Có giỏi thì viết thêm một bài cho thiếp xem.”
Lý Nhị thở dài, cầm bút viết lên giấy: “Rượu ngon Lan Lăng thoảng hương uất kim, chén ngọc rót đầy ánh hổ phách. Chỉ mong chủ nhà làm khách say, chẳng biết nơi nào là cố hương.” Viết xong, ông đẩy tờ giấy cho Trưởng Tôn, rồi ngồi trên ghế giận dỗi.
“Ai làm vậy?” Giọng Trưởng Tôn lập tức cao vút, bà giận dữ hỏi Lý Nhị.
“Vân Diệp cầm bút, Trình Giảo Kim, Tiết Vạn Triệt và Vô Kỵ cũng góp mấy chữ, rồi thành ra thế này. Sau này ai còn dám khoe thơ văn trước mặt trẫm thì cứ đánh đuổi ra ngoài bằng gậy. Bây giờ trẫm nghi những áng văn hay thời thượng cổ có phải cũng được làm ra như vậy không. Nếu đúng thế, nền văn hóa nghìn năm đúng là một trò cười lớn.”
Nghe Lý Nhị kể xong đầu đuôi sự việc, Trưởng Tôn nhận ra bóng dáng Vân Diệp cứ lảng vảng ở giữa mọi chuyện, bèn gật đầu như có điều suy nghĩ. Bà bưng một bát cháo đặt trước mặt Lý Nhị rồi nói: “Bệ hạ cứ yên tâm, những bài thơ này tuyệt đối là thơ hay, không phải thứ chắp vá mà thành, đều là tác phẩm thượng thừa thật sự. Thiếp dám chắc đây là trò của Vân Diệp.”
“Người quên mất chàng có một môn học chuyên nghiên cứu cách nói chuyện với người khác sao? Trình Giảo Kim và Tiết Vạn Triệt có đọc sách ba mươi năm cũng không thể làm ra thơ như vậy. Đương thời chỉ có một người làm được, đó là vị sư phụ thần tiên của Vân Diệp. Bệ hạ quên trong tay mình còn có bài ‘A Bàng cung phú’ à? Có áng văn kỳ lạ ấy làm nền, thiếp tin những bài thơ này đều là tác phẩm của vị sư phụ thần tiên đó.”
“Hừ hừ, chàng dùng cách dẫn dắt để Trình Giảo Kim và Tiết Vạn Triệt nói theo đường lối mình sắp đặt, rồi lại làm bộ làm tịch khiến bệ hạ bực mình. Nhất định là vậy. Hôm nay người lại phạt chàng ấy à?”
Lý Nhị vội vàng lấy một cuộn trục trong đống văn quyển, mở ra nhìn một cái rồi đặt xuống, nói với Trưởng Tôn: “Một nghìn roi của tên tiểu vương bát đản đó, trẫm nhất quyết đánh cho bằng được.”