Hai tháng trôi qua, Trường An vẫn tiêu điều như cũ. Ngoài những cô gái Hồ vẫn cố sức rao hàng ở Tây Thị, chẳng còn nghe thấy những giọng nói đủ mọi vùng miền. Người đi chợ cũng ít đi nhiều. Nhìn hàng hóa chất cao như núi, đoàn lạc đà nối nhau kéo đến không dứt, trên mặt các thương nhân Hồ chẳng còn thấy nụ cười tươi tắn ngày trước. Áo quần của các cô gái Hồ ngày càng ít vải, eo cũng lắc lư thường xuyên hơn. Đáng tiếc, các nhà huân quý đều đang quản thúc con cháu, cấm chúng lui tới thanh lâu và chợ búa.
Siêu thị Tiện Nghi Phường giờ không còn phần của Vân Diệp, cũng chẳng còn phần của lão Hà. Xưa nay lão vẫn bước theo Vân Diệp. Vân Diệp vừa rút ba phần cổ phần của mình, lão Hà chẳng cần nghĩ ngợi đã đem hai phần cổ phần bán cho người khác. Trong giới huân quý Trường An, người cầm tiền chờ mua có khối. Năm phần cổ phần ấy được bán lẻ, mỗi lần nửa phần, vì vậy giá cũng đội lên cao hơn nhiều. Ai cũng muốn tìm cho con cháu một con đường kiếm tiền lâu dài, mà Tiện Nghi Phường hiển nhiên là lựa chọn tốt nhất.
Mua đồ mà không đến cửa hàng nhà mình thì đúng là phá gia chi tử. Tiện Nghi Phường có đủ mọi thứ, lại gần, hàng hóa cũng tốt, chẳng việc gì phải mua ở ngoài. Cổ đông mua đồ đều được giảm giá, rẻ hơn bên ngoài một khoản lớn; lấy hàng trước, cuối tháng thanh toán chung, khấu trừ vào phần lợi tức là xong. Cứ đến ngày cuối tháng, gia chủ hoặc phu nhân chủ nhà đều đợi quản sự Tiện Nghi Phường đến tận nhà. Trong tháng nhà mình ăn dùng hết bao nhiêu, tiêu tốn bao nhiêu, đều có sổ sách chi tiết để đối chiếu, triệt để chặn đứng khả năng quản sự trong nhà biển thủ. Mức sống trong nhà không những không giảm mà còn tăng, trong khi chi tiêu giảm được một phần mười.
Sau khi các gia chủ và phu nhân chủ nhà phát hiện ra tiện ích này, hễ món gì Tiện Nghi Phường bán thì tuyệt đối không được mua ở ngoài. Chưởng quầy Tiện Nghi Phường còn kịp thời đưa ra bảng kê chi tiết khoản tiêu dùng của các nhà giàu. Chỉ cần mua đến một mức nhất định, cuối tháng sẽ có hóa đơn gửi tới tận nhà. Sáng kiến này được các nhà giàu khen ngợi.
Đại cổ đông của Tiện Nghi Phường là một người phụ nữ tên Minh Nguyệt, xưa nay chẳng quản việc gì, chỉ mỗi tháng dành năm ngày ngồi xe ngựa đi một vòng quanh thành Trường An, xem hết tất cả cửa tiệm. Sau đó nàng lên xe ngựa chở bạc hoặc vàng cùng hồi cung. Chú ý nhé, là cùng hồi cung. Giờ mà các huân quý Trường An vẫn chưa biết Minh Nguyệt chính là cung nữ thân cận của hoàng hậu nương nương thì sẽ bị người ta chê cười.
Những cửa tiệm bên ngoài gắn liền với sinh hoạt thường ngày đều đang thu hẹp quy mô, giá lương thực đã tụt xuống mức nguy hiểm. Đúng lúc này, hoàng hậu nương nương từ bi độ lượng rút một khoản bạc lớn từ nội phủ, thu mua lương thực khắp Trường An để dành cho năm mất mùa. Lúa mì, đậu, kê gì cũng được, đều thu mua. Giá cao hơn thị trường một phần mười. Các lái buôn lương thực gào khóc thảm thiết, chẳng phải vì lý do gì khác, mà vì nương nương chỉ mua lương thực của nông hộ, không nhận hàng của thương nhân. Những nông hộ từng bị lái buôn ép giá đến cùng cực, giờ gánh thúng, đánh xe bò, chẳng thèm liếc mắt nhìn đám lái buôn, cứ thế đem hết lương thực dư trong nhà bán cho hoàng hậu nương nương.
Khi hoàng hậu nương nương ngồi chiếc xe ngựa nhỏ phủ màn sa mỏng đi quanh kho lương, hoàng đế bệ hạ cũng hạ chỉ, lệnh cho các châu phủ trong thiên hạ: ngoại trừ những nơi gặp thiên tai cần cứu trợ, các châu phủ không bị mất mùa đều phải thu mua lương thực dư của dân chúng với giá cao hơn thị trường một phần mười, không được để nông hộ chịu thiệt. Còn thương nhân thì thánh chỉ không nhắc tới, vậy nên họ cũng không nằm trong diện được quan phủ giúp đỡ.
“Nương nương, năm nay tổng cộng thu mua được một triệu bảy trăm ba mươi nghìn gánh lương thực. Ước tính lương thực dư ở Quan Trung đều nằm cả ở đây. Lúa mì, đậu hay kê gì cũng đều là loại thượng hạng.” Viên quan trông coi kho cầm một cây xiên dài, tiện tay chọc vào đống lương thực, rút ra rồi đưa cho cung nữ để nàng dâng lên hoàng hậu xem xét.
Cây xiên được cắm vào đống lương thực. Trưởng Tôn đổ số hạt trong xiên lên một chiếc đĩa bạc, dùng tay dàn phẳng để kiểm tra. Hạt lúa mì mẩy, khô ráo; nàng nhón mấy hạt bỏ vào miệng nhai thử. Tốt lắm, không mốc, cũng chẳng có mùi lạ, quả là lương thực tốt.
Trưởng Tôn đứng dậy vén màn sa, nhìn những kho lương san sát, lòng thoáng thẫn thờ. Trong mơ nàng cũng chưa từng nghĩ chỉ dựa vào nội phủ mà có thể thu mua hết lương thực dư của Quan Trung. Trong nhà có lương, mọi việc chẳng phải lo; bá tánh không chịu thiệt. Những kẻ khác sống chết thế nào trong cuộc biến động này thì ai thèm quản. Hút máu dân chúng bao năm rồi, cũng nên nhả ra chút gì chứ.
Đại Đường vẫn là một đại gia đình tự cung tự cấp. Vũ khí có Giám Quân Khí lo, cầu thuyền có Giám Tướng Tác lo. Chỉ cần tiền lương đầy đủ, thiên hạ chẳng có chuyện gì lớn.
Vân Diệp nói muốn xáo bài làm lại, nàng chẳng hiểu xáo bài là gì. Tóm lại là muốn chỉnh đốn thương nhân, đuổi thế lực các đại gia tộc khỏi giới buôn bán. Có thể thấy Vân Diệp cũng chán ghét các đại gia tộc giống nàng.
Đến cuối tháng Chín, rất nhiều thương nhân ở Trường An đang định treo cổ bỗng vui mừng trở lại. Mấy hôm trước, những đại gia tộc mà họ từng xem như chỗ dựa lần lượt rút vốn, rút rất dứt khoát. Có kẻ trơ tráo đến mức đòi tính cả cổ phần khống thành tiền để rút ra,
Một cao nhân tên Hoàng Chí Ân mở một cửa tiệm gọi là Tiền Trang. Nghe nói bối cảnh rất mạnh, tiền bạc nhiều vô kể. Thấy các thương nhân sống khốn đốn, ông ta không nỡ nhìn họ lần lượt nhà tan cửa nát, bèn quyết định cho họ vay tiền xoay vòng. Thương gia nào cần đều có thể đem đồ đến thế chấp, tiền mặt trao ngay, không dây dưa, không chậm trễ; nghe nói lãi suất cũng chẳng cao. Có chuyện tốt thế sao? Không phải lừa đảo đấy chứ?
Chưởng quầy Tào của hiệu Cẩm Phong thật sự không chống đỡ nổi nữa. Nhà họ Đới rút cổ phần, mặc kệ sống chết nhà họ Tào, vét sạch tiền vốn dùng để nhập hàng của hiệu Cẩm Phong, còn lục soát lấy hết khoản tích cóp nhiều năm của nhà họ Tào. Đến khi thấy nhà họ Tào chẳng còn gì để moi móc, bọn chúng mới chịu dừng tay.
Giờ sắp vào đông, cũng là mùa buôn bán vải gai của hiệu Cẩm Phong phát đạt nhất. Mắt thấy đã đến lúc thu mua vải gai, nhưng quầy hàng lại chẳng có tiền. Nếu năm nay không cầm cự qua được, hiệu Cẩm Phong sẽ phá sản, vợ con mình chưa biết chừng còn bị quan phủ phán làm nô lệ. Giờ chỉ cần có người rót vốn cho hiệu Cẩm Phong, dù là ác quỷ thì chưởng quầy Tào cũng nhận.
Ông nghiến răng, nói với các thương nhân đang vây xem xung quanh: “Các vị chưởng quầy, nhà họ Tào không chống đỡ nổi nữa rồi. Dù là cửa quỷ môn quan, lão Tào này cũng phải xông vào, coi như dò đường cho mọi người. Thời buổi này, chúng ta chẳng còn đường sống nữa.”
Các chưởng quầy khác còn đang đứng xem đều khom người hành lễ, dõi mắt nhìn chưởng quầy Tào với vẻ mặt đau buồn bước vào cánh cổng nguy nga tráng lệ kia. Ông đã chẳng mong hiệu Cẩm Phong có kết quả tốt đẹp gì, chỉ cầu vợ con già trẻ trong nhà thoát được một kiếp, như vậy đã là thành công rồi.
Vừa bước qua cổng, một tiểu nhị áo xanh đã tiến lên đón, dẫn ông vào một gian sảnh bên. Qua cửa sổ hoa, ông thấy trong đại sảnh có rất nhiều quầy. Sau mỗi quầy đều có một tiên sinh kế toán, trong đó mấy người còn là chỗ quen biết. Chỉ là giờ họ đều mặc áo xanh, ngồi sau quầy uống trà, chờ khách tới. Phía trên quầy giăng đầy dây sắt, trên đó có những chiếc kẹp tre kẹp từng mảnh giấy, không biết dùng để làm gì. Trên bàn còn có một vật kỳ lạ: trong khung vuông xếp từng chuỗi hạt, chia thành hai tầng trên dưới, cũng chẳng biết để làm gì. Sự im lặng quỷ dị khiến lão Tào suýt nữa quay đầu bỏ chạy.
Tiểu nhị mang trà xanh đến cho ông, khiến lòng ông lập tức bình tĩnh lại. Đây là thứ chỉ nhà họ Vân mới có, ông từng thấy rồi. Chưởng quầy hiệu Thụy Nguyên có qua lại với nhà họ Vân, được quản gia phủ Vân tặng một ống tre nhỏ, đường kính một tấc, dài nửa thước. Lão Mã nhận được liền khoe với mọi người một lần, chỉ cho ngửi mùi, chứ không mời ai uống.
Loại trà này chẳng bao giờ đem bán ra ngoài. Nghe nói chỉ biếu một ít cho hoàng cung, thư viện và vài bậc trưởng bối thân thiết; người khác thì đừng hòng. Hiệu Thụy Nguyên đúng là có phúc. Nhà họ Vân góp một phần vốn vào việc làm ăn của họ. Lần này nhà họ Vân cũng rút vốn, nhưng không lấy tiền lại, còn cho lão Mã hẳn ba năm. Tên khốn ấy đúng là có phúc lớn.
Tay lão Tào run lên vì kích động. Nếu việc làm ăn này là của nhà họ Vân thì mọi chuyện sẽ không đến nỗi tệ. Nhà họ Vân nổi tiếng là gia đình lương thiện ở Trường An. Tuy tính khí hầu gia hơi nóng nảy, nhưng quan trẻ tuổi thì phải có khí thế như vậy. Ngài có cái danh một trong ba mối họa Trường An, nhưng nào có thấy ngài bắt nạt ai, chỉ đánh hai kẻ không biết điều thôi, chuyện ấy chẳng đáng gì. Nhìn hoàn cảnh của hiệu Thụy Nguyên thì biết, tiếng lành của nhà họ Vân không phải giả.
Hoàng Chí Ân cười bước vào sảnh bên, nói với lão Tào: “Lão Tào à, tuy chúng ta chưa gặp nhau, nhưng ta từng nghe danh hiệu Cẩm Phong của ông. Ta là Hoàng Chí Ân, tự Bằng Dương. Ông cứ gọi ta là lão Hoàng.”
“Hoàng huynh, tiểu đệ thật sự đã cùng đường rồi. Cơn sóng gió lần này xem chừng sắp nhấn chìm tiểu đệ. Mong Hoàng huynh ra tay cứu giúp, tiểu đệ xin đội ơn sâu nặng, dù tám đời cũng không quên ân đức của huynh.”
“Tào huynh đã sốt ruột thì tiểu đệ cũng không nói lời khách sáo nữa. Ở Tiền Trang này, thân phận của tiểu đệ cũng như lão Tào ông, đều là chưởng quầy. Ông không chỉ là chưởng quầy mà còn là chủ cửa tiệm; tiểu đệ chỉ là chưởng quầy thôi. Ông đừng hỏi nơi này thuộc về nhà nào, ta chỉ có thể nói với ông rằng mỗi đồng tiền ở đây đều sạch sẽ, vậy nên cứ yên tâm. Muốn vay tiền thì phải có vật thế chấp. Không biết Tào huynh có gì để thế chấp không?”
Chưởng quầy Tào là người làm ăn, lẽ nào lại không hiểu đạo lý ấy. Trong tay nải ông đã chuẩn bị sẵn khế đất, khế nhà và khế ước cửa tiệm, hy vọng có thể dùng những thứ này vay được một khoản tiền đủ lớn.”
Một kế toán bước tới, mang các loại khế ước của lão Tào đi định giá. Lão Tào nôn nóng nhìn chút tài sản cuối cùng của mình, trong lòng cầu mong chúng được định giá cao hơn một chút. Khế đất và khế nhà của ông nhiều lắm chỉ đáng tám trăm quan. Ông đã biết từ trước, chuyện thành hay bại nằm ở chỗ cửa tiệm có thể thế chấp được bao nhiêu; tám trăm quan còn lâu mới đủ.
Trong lúc sốt ruột chờ đợi, lão Tào nhấp một ngụm trà, làm ướt đôi môi khô khốc. Ông chẳng nếm ra trà có vị gì, chỉ thấy các khế ước của mình trượt qua trượt lại trên dây sắt, trông thật náo nhiệt. Đợi đến khi một tràng tiếng lách cách liên hồi vang lên, giấy tờ của ông theo dây sắt trượt đến tay Hoàng Chí Ân. Hoàng Chí Ân tháo chúng khỏi kẹp, liếc qua rồi trả khế ước cho chưởng quầy Tào, hỏi: “Ta đều biết tình cảnh hiện giờ của Tào huynh. Không biết huynh định vay bao nhiêu?”
“Không giấu gì Hoàng huynh, tiểu đệ đang cần gấp tiền mặt để thu mua vải gai. Chỉ còn vài ngày nữa là đến kỳ thu mua. Nếu vay được hai nghìn quan để giải quyết tình thế cấp bách thì tốt quá.”
∷