Vân Diệp ngồi dậy, nhắm mắt nghĩ một lát rồi nói với Tân Nguyệt: “Bụng nàng càng ngày càng lớn, hai tháng nữa là sinh rồi. Mấy hôm nay đừng ra ngoài, nhà ai mời cũng không đi. Nhà ta định học theo Lý Tĩnh, đóng cửa từ chối khách, không gặp ai hết.”
Khi trận tuyết đầu mùa bay xuống, cửa chính nhà họ Vân vẫn mở rộng, nghênh đón thiên sứ đến. Đó là người bạn cũ Đường Kiệm.
Vân Diệp mặc áo xanh, đứng giữa sân chờ Đường Kiệm tuyên chỉ. Lão già này hai năm nay dường như càng sống càng trẻ. Áo choàng da gấu bóng mượt, tuyết rơi xuống liền trượt đi, chẳng đọng lại chút nào. Còn Vân Diệp mới đứng một lát mà đầu đã phủ đầy tuyết trắng, nom còn già hơn cả Đường Kiệm.
“Đường công chẳng quản đường xa vạn dặm, tung hoành ngang dọc trên thảo nguyên, chỉ trong chớp mắt đã khiến sứ giả Tiết Duyên Đà tan thành mây khói. Quả là thủ đoạn cao minh! Xin chúc mừng Đại Đường, xin chúc mừng Đường công!”
Đường Kiệm dường như không nghe Vân Diệp lên tiếng, cởi áo choàng ném cho thiếu niên phía sau. Thiếu niên nhe hàm răng trắng cười với Vân Diệp. Nhìn kỹ hồi lâu, Vân Diệp mới nhận ra đó lại là Khúc Trác, tiểu đồng của thư viện. Ba tháng trước, thư viện có một nhóm học sinh được đưa vào các nha môn trung ương của Đại Đường làm việc sai phái; Khúc Trác không thể nằm trong số đó. Cậu ta đâu phải học sinh, còn chưa đủ tư cách.
“Thấy học trò đắc ý của mình lập công trên thảo nguyên, trong lòng khó chịu à? Bắt ngươi đi vạn dặm đường, chẳng khác gì lấy mạng ngươi, nên chuyện lập công dựng nghiệp thì đừng mơ nữa. Bọn ta đến đây là theo lệnh đặc biệt của bệ hạ, định cho ngươi biết đầu đuôi sự việc, kẻo sau này ngươi chỉ biết phóng hỏa mà chẳng lo chuyện về sau.”
Khúc Trác là học trò của ta? Còn lập công lớn trên thảo nguyên nữa? Vân Diệp mở to mắt nhìn Khúc Trác cao ráo, phong thái đường hoàng. Quả nhiên, gã này ôm áo choàng da gấu đứng dưới hành lang, cúi mắt cười nhạt, dáng vẻ như muốn nói: ta đắc ý lắm, tự hào lắm, nhưng ta sẽ khiêm tốn đến mức khiến người ta phát ghét.
Giờ chưa phải lúc vạch trần cậu ta. Cậu ta đã đến đó dưới danh nghĩa thư viện, dù sao chuyện cũng đã thành sự thật. Lúc này bóc mẽ chỉ có hại, chẳng có ích gì.
“Đường công, lát nữa để lại tên học trò khốn kiếp này cho ta. Ta phải hỏi cho kỹ chuyện học hành của nó trên thảo nguyên.”
Vân Diệp liếc Khúc Trác, chẳng buồn để ý nụ cười nịnh nọt của cậu ta, rồi cùng Đường Kiệm đi thẳng vào nhà trong.
“Ta rét cóng suốt dọc đường đây. Vùng đất Hồ mọi rợ, tháng tám đã có tuyết rơi. Suốt ba tháng chỉ được ăn thịt, chẳng thấy nổi chút rau xanh. Mau dọn cho ta ít món chay trước, rượu ngon nhà ngươi cũng mang ra một vò. Ta với ngươi vừa ăn vừa trò chuyện. Dạy dỗ học trò lúc nào chẳng được. Cứ đợi lão phu ăn no uống đủ rồi hãy dạy bảo nó.”
Mỗi lần thiên sứ giá lâm, thế nào cũng phải dùng một bữa ở nhà họ Vân. Chuyện này gần như đã thành lệ. Nhìn dáng vẻ phong trần mệt mỏi của Đường Kiệm là biết lão vừa về kinh, còn chưa kịp về nhà đã bị Lý Nhị sai đến nhà họ Vân.
Rượu và thức ăn chẳng mấy chốc đã bày xong. Chính giữa là một đĩa sủi cảo lớn khiến Đường Kiệm chẳng hiểu ra sao.
“Vân hầu, chẳng phải ngày lễ ngày tết, sao lại có hoành thánh? Chẳng lẽ trong đó có điển cố nào mà lão phu chưa biết?”
“Đương nhiên là có. ‘Sủi cảo lúc về nhà, mì khi tiễn người đi’ là câu cửa miệng. Nhà họ Vân là nhà quê, Đường công đi xa vạn dặm mới về, đương nhiên phải dùng sủi cảo đãi khách. Hoành thánh gì chứ, đó là cách gọi của người thành thị. Nhà ta gọi là sủi cảo.”
“Ha ha ha, hóa ra lão phu kiến thức nông cạn. Vân hầu có lòng, lão phu xin nhận.”
Ăn như gió cuốn mây tan, rồi lại gió cuốn mây tan. Xem ra lão già này quả thật đói lắm rồi. Đĩa sủi cảo đường kính một thước rưỡi, chớp mắt đã vơi mất một nửa. Sủi cảo nhân hẹ trứng có vẻ rất hợp khẩu vị lão. Khi đĩa còn lại một ít, Đường Kiệm dừng đũa, đưa đĩa cho Khúc Trác đang quỳ ngồi bên cạnh.
“Bậc trưởng bối ban cho, vãn bối không dám từ chối. Vãn bối thất lễ.” Khúc Trác chẳng khách sáo, nhận đĩa rồi xúc sủi cảo vào miệng, tốc độ còn nhanh hơn Đường Kiệm ba phần.
Đường Kiệm rõ ràng rất quý Khúc Trác, có vẻ thương yêu cậu như bậc trưởng bối dành cho con cháu. Đến cả một đĩa sủi cảo cũng phải chia cho cậu một phần.
Qua ba tuần rượu, Đường Kiệm thoải mái ngồi dựa trên giường sưởi, đắp trên đùi một tấm chăn mỏng. Lão nhìn tuyết lớn bay mù mịt ngoài trời, hơi ngẩn ngơ. Người có tuổi đôi khi nhớ tiếc chuyện xưa, cũng chẳng có gì lạ.
“Vân hầu, chuyến đi vạn dặm lần này e là lần cuối lão phu ra ngoài làm sứ thần Đại Đường. Ta đã cảm thấy mình già yếu, chẳng còn gánh nổi việc đi sứ; chuyện đó chắc chỉ trong vòng một năm nữa thôi. Lão phu có một thỉnh cầu không phải, mong Vân hầu chấp thuận.”
Chẳng cần nghĩ nhiều, chỉ nhìn việc lão đặc biệt dẫn Khúc Trác đến, rồi nói mình đã già, là biết lão muốn nói gì.
“Không được. Khúc Trác là nhân tài chăn lợn. Thư viện mỗi năm phải nuôi thêm hàng trăm con lợn, đang thiếu một người chăn lợn phù hợp; Khúc Trác rất thích hợp. Ngày mai nó sẽ đến chuồng lợn nhận việc, trách nhiệm nặng nề, không thể tự ý rời đi.”
Mặt Đường Kiệm xanh mét, đập bàn chỉ vào Vân Diệp mắng xối xả: “Phung phí nhân tài! Phung phí nhân tài! Một người ứng biến vô song, đối đáp khéo léo như thế mà ngươi lại bắt làm việc hèn mọn. Không sợ trời phạt hay sao?”
“Việc hèn mọn ư? Thư viện ta khi nào có việc hèn mọn? Ông tưởng ta chưa từng cho lợn ăn, hay tiên sinh Lý Cương chưa từng cho lợn ăn? Ngay cả Thục vương vốn nổi tiếng sạch sẽ, đi ngang chuồng lợn còn biết ném vào một nắm cỏ. Hứa Kính Tông là bậc sĩ phu thanh quý hiếm có, giờ gần như sắp ôm lợn ngủ rồi. Ông lại bảo đó là việc hèn mọn, đúng là ếch ngồi đáy giếng chẳng thể bàn chuyện băng tuyết.”
“Đường sư chớ giận. Tiểu tử ở thư viện từ người gánh nước chuyển sang chăn lợn, quả thật là được trọng dụng chứ không phải bị sỉ nhục. Người không biết đấy thôi, thư viện có một hệ thống chăn nuôi đang được thử nghiệm, lấy lợn làm gốc. Phân lợn có thể dùng nuôi cá, ao cá có thể nuôi vịt, bùn ao là loại phân bón tốt nhất. Có phân bón thì mùa màng tăng thêm ba phần sản lượng. Ngụy vương thiên tuế còn tích trữ phân lợn dưới hầm, nối ống vào là có thể sinh lửa, dùng để nấu ăn, thắp sáng, sưởi ấm đều tốt. Đây là một đề tài nghiên cứu; một khi thành công sẽ đem lại phúc lợi cho nông hộ khắp thiên hạ. Tuy trước mắt có bẩn thỉu đôi chút, nhưng đó là công nghiệp lưu danh muôn thuở. Nếu tiên sinh sai tiểu tử đi chăn lợn, tiểu tử nhất định vui vẻ nhận lệnh.”
Đường Kiệm gãi đầu. Mọi chuyện trên đời, hễ qua tay thư viện một phen là hoàn toàn biến vị. Việc hèn mọn cũng có thể biến thành chuyện tốt khiến người ta tranh nhau sứt đầu mẻ trán. Ban đầu lão định truyền hết những gì mình học được cho Khúc Trác, nhưng nghe họ nói vậy, quả thật sức hấp dẫn của việc chăn lợn chưa chắc đã kém hơn.
Lập thân, lập công, lập đức, lập ngôn là con đường mà mỗi kẻ sĩ đều phải đi. Nếu chăn lợn cũng có thể giúp lập thân, lập công, lập đức, vậy những học vấn tung hoành gia mà mình dày công nghiên cứu chẳng phải đã thành trò cười lớn hay sao?
“Đường công, thuật tung hoành của ông quả thực tinh diệu tuyệt luân. Nhìn xuyên qua bề ngoài để thấy bản chất sự vật, phân tích căn nguyên của nó lại càng sâu sắc thấu đáo. Đây là một môn học vấn phi thường. Chỉ tiếc rằng các ông truyền thừa qua từng đời mà chẳng bao giờ tiết lộ; những điển tịch được cất giấu trong núi Nam, bao năm bị sâu mọt chuột bọ gặm nhấm, hẳn chẳng còn lại bao nhiêu. Ông không sợ mạch truyền thừa bị đứt đoạn sao?”
Lão cáo già trên chốn ngoại giao mà còn không nghe ra hàm ý trong lời Vân Diệp thì bao năm học thuật tung hoành cũng uổng phí.
“Vân hầu có cao kiến gì chỉ giáo?”
“Không có gì phức tạp. Mỗi tháng ông chỉ cần đến thư viện giảng một ngày về thuật tung hoành. Nếu đồng ý, Khúc Trác sẽ thuộc về ông. Nếu không đồng ý, ta sẽ bắt nó hốt phân lợn cả đời.”
Đường Kiệm bật cười, lắc đầu nói: “Lão phu săn nhạn cả đời, giờ mới biết bị nhạn mổ đến mù mắt. Kế giả ngây giả dại này thật hay. Lẽ ra lão phu phải nghĩ ra từ sớm, nếu người trong thư viện toàn hạng đố kỵ nhân tài thì sao thư viện có thể đứng đầu các học phủ Đại Đường chỉ trong vài năm ngắn ngủi? Ngươi làm thầy cũng đã hết lòng vì học trò rồi. Sợ lão phu giữ lại một chiêu, nâng giá trị của học trò, khiến lão phu bất giác càng coi trọng nó hơn; tiện tay dắt luôn con dê của lão phu đi. Mỗi tháng còn bắt lão phu giảng một ngày ở thư viện. Tính toán hay lắm! Ha ha ha, lão phu đồng ý.”
Vân Diệp đứng dậy, chắp tay cúi mình kính cẩn. Khúc Trác phủ phục dưới đất, nghẹn ngào dập đầu hành đại lễ với hai vị thầy. Một kẻ áo vải nghèo hèn như mình mà được bậc hiền giả đương thời bận lòng tính toán cho, quả thật là may mắn ba đời.
Những lời tiếp theo diễn ra vui vẻ hơn nhiều. Vân Diệp và Đường Kiệm trò chuyện rôm rả, kể những chuyện kỳ thú giữa các đại thần, đặc biệt là chuyện Vân hầu háo sắc mê hoa càng được nhắc đến nhiều nhất.
Bị lôi ra làm trò cười, Vân Diệp đã quen từ lâu. Ngay cả Đường Kiệm cũng chẳng thể làm thần kinh hắn lay động.
Người trong cuộc chẳng hề bận tâm thì câu chuyện cười tự nhiên mất đi chỗ buồn cười. Chẳng biết từ lúc nào, cuộc trò chuyện từ chuyện lạ ở Trường An chuyển sang cục diện trên thảo nguyên.
“Ngày thứ ba sau khi buổi đấu giá của ngươi kết thúc, lão phu nhận được công văn, lệnh lên đường ngay trong đêm đến Tây Đột Quyết, thi hành sách lược kết giao với nước xa, đánh nước gần cùng kẻ nắm quyền ở đó. Từ sau khi Thống Diệp Hộ bị chú mình giết, Tây Đột Quyết tranh chấp không ngừng. Tuy vẫn còn hùng mạnh, nhưng thế lực đã như mặt trời sắp lặn. Ban đầu lão phu định đến Thiên Tuyền gặp Hề Diệp Hộ bàn bạc, tặng hắn một con sói lưu ly khổng lồ của ngươi để hắn đồng ý không nhúng tay vào chuyện Tiết Duyên Đà, rồi tặng mấy con sói khổng lồ khác cho một số đại tộc, gieo mầm loạn lạc. Chúng ta chỉ cần chờ hạt giống nảy mầm là được.”
“Nào ngờ Hề Diệp Hộ đã bị người ta giết từ năm ngoái. Đổ Lục, kẻ hiện giờ trên danh nghĩa nắm quyền, chỉ kiểm soát được một vùng Thiên Tuyền, đến cả Thạch Quốc cũng rục rịch. Lão phu đoán không đầy một năm nữa, Đổ Lục nhất định sẽ thất bại. Vì không muốn lãng phí, ta đem một con sói tặng cho Điệt Lợi Thất. Người này rất nhiều mưu tính, lại quen nhẫn nhịn, thực lực hùng hậu, ở Thiên Tuyền cũng có tiếng nói.”
“Tiểu tử, ngươi đoán chuẩn lắm. Chỉ một con mồi nhử đã khiến Điệt Lợi Thất lập tức mất lý trí, đồng ý không can dự vào tranh chấp giữa Đại Đường và Tiết Duyên Đà, miễn là lợi ích của chúng không bị tổn hại. Kẻ thiển cận như thế mà ở Tây Đột Quyết cũng được gọi là ‘mưu hổ’. Lão phu lo xảy ra chuyện ngoài ý muốn, định phái người đi khắp nơi dò la tin tức. Khổ nỗi những người bên cạnh đều bị Điệt Lợi Thất giám sát chặt chẽ, không cho tùy tiện ra vào, chỉ cho phép gia nhân đi khắp nơi mua sắm.”
“Vân hầu, ngươi không ngờ phải không? Đến lão phu cũng chẳng ngờ Khúc Trác lại thông qua chuyện mua đồ mà làm quen với con trai út của Sa Bát La. Sau khi biết lão phu là sứ thần Đại Đường, Sa Bát La lập tức điều binh đưa hết người của lão phu vào nhà mình. Dĩ nhiên, một con sói làm quà là không thể thiếu. Chuyện rắc rối lần này đã vén hẳn tấm màn che trên Tây Đột Quyết trước mắt lão phu. Một tập đoàn thống trị rối ren, kìm hãm lẫn nhau thì chẳng có hy vọng gì; chỉ cần lôi kéo, chia rẽ là dễ dàng đạt được mục đích.”
Người Tiết Duyên Đà và Thổ Dục Hồn cũng mang con sói ngươi bán cho họ đến Thiên Tuyền. Đáng tiếc, trong bữa tiệc náo nhiệt, con sói ấy bị con trai út của Sa Bát La vô ý chạm xuống đất, vỡ tan tành.
Người Tiết Duyên Đà và Thổ Dục Hồn lập tức nổi giận, thậm chí đã rút dao. Sa Bát La thấy chuyện không thể cứu vãn, bèn ra lệnh chém đầu ngay các sứ giả Tiết Duyên Đà và Thổ Dục Hồn. Trong buổi tiệc, máu thịt văng tung tóe. Vân hầu, chỉ vài con sói khổng lồ bằng thủy tinh đã khiến hai nước vốn thân thiết như anh em chớp mắt biến thành kẻ thù. Lão phu đoán, trước khi Đại Đường ta hành động, Tiết Duyên Đà và Thổ Dục Hồn sẽ liên quân đánh Tây Đột Quyết một trận.”