“Lão Tào à, chúng ta cứ nói chuyện thẳng thắn thế này mới phải. Tiệm Cẩm Phong của ông mọi thứ đều ổn, chỉ thiếu tiền mặt. Có tiền mặt thì lập tức làm ăn phát đạt ngay. Hai nghìn quan chỉ đủ để ông thu mua nguyên liệu gai, những khoản chi khác định tính sao? Chi bằng cho ông vay một lần ba nghìn quan, lãi suất mười lăm phần trăm một năm, ông thấy thế nào? Ba nghìn quan này không cần ông lấy nhà cửa ra thế chấp, cửa tiệm là đủ rồi.” Hoàng Chí Ân nhìn số liệu do phòng kế toán đưa tới, nói với chưởng quầy Tào.
“Thật sao? Hoàng huynh, đa tạ huynh. Lãi tháng mười lăm phần trăm, mức lãi này hậu hĩnh quá, tiểu đệ xin cảm tạ.” Nghe Hoàng Chí Ân nói vậy, nước mắt chưởng quầy Tào trào ra. Trước kia, mức lãi tốt nhất ở các ngôi chùa cũng là mười lăm phần trăm mỗi tháng. Không ngờ tiền trang lại chẳng nhân lúc người ta khốn khó mà chèn ép, còn cho ông mức ưu đãi tốt nhất.
“Lão Tào, ông nghe nhầm rồi. Là lãi suất mười lăm phần trăm một năm, không phải thứ lãi cắt cổ vay một lãi mười. Mỗi năm ông chỉ phải trả mười lăm phần trăm tiền lãi. Nếu đến hạn mà chưa trả nổi tiền gốc, sau khi thanh toán tiền lãi, ông có thể xin gia hạn. Ông có hai lần gia hạn. Lần này nghe rõ rồi chứ?”
Cổ họng chưởng quầy Tào cứ phát ra tiếng khục khặc không ngừng, chỉ cảm thấy trời đất đổi màu. Trong đầu chỉ có hai chữ “lãi năm” lởn vởn. Ông trời mở mắt rồi sao? Không thể ngất, nhất định phải cố ký hợp đồng xong rồi mới ngất. Nhỡ lão Hoàng lú lẫn thì sao? Phải bình tĩnh, bình tĩnh lại.
Thói quen giữ bình tĩnh được rèn giũa qua bao năm lăn lộn thương trường khiến lão Tào cầm lấy hợp đồng, đọc từng chữ một. Không sai: lấy tiệm Cẩm Phong làm tài sản thế chấp, vay ba nghìn quan tiền đồng, lãi suất mười lăm phần trăm một năm, có hai lần xin gia hạn. Đây đâu phải làm ăn, đúng là Bồ Tát hạ phàm.
Đóng dấu, điểm chỉ, ký tên. Lão Tào ấn liền bốn năm dấu ngón tay, hận không thể lăn cả người lên mực son rồi nằm đè lên giấy. Xong rồi, ký xong rồi. Chỉ còn chờ lấy tiền, chỉ còn chờ lấy tiền thôi. Liệt tổ liệt tông phù hộ, hãy để con lấy được tiền.
“Lão Tào, ông ấn tay lên đó làm gì? Hợp đồng đã lập xong, bên kia có thư lại của quan phủ. Hai chúng ta lưu một bản ở quan phủ để sau này còn có bằng chứng.” Hoàng Chí Ân nhìn hai bản hợp đồng bị làm cho nhòe nhoẹt, cảm thấy lão Tào sắp phát điên rồi.
Thư lại thì lão Tào quen, chính là thư lại già của huyện Trường An, người quen cả mà. Xem hợp đồng xong, thư lại già hỏi: “Hai bên đều đồng ý chứ?” Hoàng Chí Ân gật đầu, còn lão Tào thì gật lia lịa như gà mổ thóc.
Quan phủ đã lưu một bản, lão Tào yên tâm hơn hẳn. Ông còn chưa kịp hỏi chuyện tiền nong, Hoàng Chí Ân đã hỏi: “Lão Tào, ông phải về quê thu mua vải gai. Đương nhiên tiền đồng sẽ tiện hơn. Ông thấy thế này được không: đưa ông một nghìn quan vàng, một nghìn quan bạc nén, một nghìn quan tiền đồng?”
“Hoàng huynh thật chu đáo, tiểu đệ còn biết nói gì nữa? Thế này là tốt nhất rồi. Tiền đồng giao dịch với dân quê, bạc giao dịch với quan phủ, vàng giao dịch với thương gia khác. Tiền trang suy tính chu toàn quá, tiểu đệ khâm phục vô cùng.”
Để tạo tiếng vang, Hoàng Chí Ân đích thân dẫn lão Tào tới kho bạc. Cửa sắt vừa mở, lão Tào đã có cảm giác sắp són ra quần. Những thỏi vàng chất đầy trong rương, bạc nén xếp kín các giá, tiền đồng chất cao như núi khiến ông gần như không thở nổi.
Vàng được cân thử, bạc nén được cắn từng miếng, chất lượng tiền đồng cũng được kiểm tra từng đồng. Xe ngựa bọc sắt chở tiền sắp đưa tới nhà lão Tào. Tiền vừa vào tay, thói quen làm ăn rèn luyện bao năm của ông liền trỗi dậy.
“Hoàng huynh, đây là một khoản tiền lớn. Tiểu đệ mà mang theo từng này tiền của, biết đâu lại rước họa về nhà. Không biết chỗ huynh có thể tiếp tục giữ hộ số tiền này không? Tiểu đệ trả phí bảo quản, huynh thấy thế nào?”
“Lão Tào, ông là khách hàng đầu tiên. Tiểu đệ chỉ nghĩ làm sao để ông lấy được tiền, quên mất còn một cách gọi là gửi tiền. Ba nghìn quan này, nhất thời chắc chắn ông chưa dùng hết, chi bằng cứ để trong tiền trang. Ông không phải trả phí bảo quản, mỗi tháng tiền trang còn trả lãi cho ông, lãi suất một phần trăm một năm. Chúng tôi sẽ cấp cho ông một tờ chứng nhận, cần dùng thì rút bất cứ lúc nào. Như vậy ông không phải lo rước họa nữa.”
Chưởng quầy Tào cảm thấy hôm nay đầu óc mình không đủ dùng. Tiền trang khiến ông choáng váng hết đợt này tới đợt khác. Chuyện tốt lớn bằng trời rơi trúng đầu, giờ gửi tiền cho người ta giữ, không những không mất phí mà còn được trả tiền. Đạo lý gì vậy?
Ông kéo Hoàng Chí Ân sang một bên, chắp tay vái rồi mới lên tiếng: “Hoàng huynh, đây đâu phải cách làm ăn bình thường! Giờ tiểu đệ cũng đã vay tiền, huynh nói thật cho tiểu đệ biết đi, nhà nào đứng ra làm vụ này? Nhà họ Vân, nhà họ Trình, nhà họ Ngưu, hay cả ba nhà hùn vốn? Không biết rõ ngọn ngành, trong lòng tiểu đệ không yên.”
“Ông nghĩ gì thế? Ba nhà Vân, Trình, Ngưu dám làm chuyện mua chuộc lòng người này sao? Ông nhìn xem đám lính canh kho là những ai, vẫn chưa hiểu à? Bao năm kinh nghiệm buôn bán của ông chẳng lẽ đều học vào bụng chó hết rồi?”
Mắt lão Tào trợn tròn xoe. Ông đã chẳng dám nghĩ tiếp nữa, quay đầu nhìn đám hộ vệ khoác chiến giáp, đao tuốt khỏi vỏ, nỏ đã lên dây. Người Trường An mà còn không nhận ra nội vệ thì còn mặt mũi nào tự xưng là người Trường An?
Lão Tào khó nhọc chỉ lên trời, liền bị Hoàng Chí Ân vỗ tay ông xuống: “Đừng nói bậy. Đây là tiền của nương nương và Thái tử. Một thời gian trước, giới thương nhân làm ăn khó khăn, vô số nhà tan cửa nát, phá sản. Nương nương không đành lòng nhìn cảnh ấy nên gom tiền lại, định giúp các thương gia một tay. Nương nương còn đem cả tiền mua phấn son ra, váy giờ ngắn đến mức chẳng che nổi mu bàn chân. Thái tử điện hạ không nỡ để nương nương chịu khổ, bèn lấy cả tiền mình dành để thành thân ra, nghe theo kế của Vân hầu mà mở tiền trang này. Không phải để kiếm lời, chỉ là không muốn nhà các ông tan cửa nát.”
Nếu vừa rồi lão Tào còn nghĩ mình được món hời, thì giờ đây ngoài lòng biết ơn, ông chẳng còn ý nghĩ nào khác. Chỉnh lại y phục, ông nằm rạp xuống đất, hướng về phía hoàng cung mà lạy thật ngay ngắn.
Lão Tào nghiêm trang bước ra khỏi tiền trang, nói với đám thương gia vây quanh: “Chúng ta được sống trong thời thái bình thịnh thế này, thật may mắn biết bao! Chư vị cần tiền thì cứ vào trong, không cần tiền thì đừng chen vào. Ta, lão Tào, xin lấy tính mạng và gia sản ra bảo đảm: ai cần tiền sẽ nhận được số tiền mình cần; ai không cần tiền cũng phải đội ơn sâu nặng. Kẻ nào còn dám nói một câu không hay về hoàng gia, lão Tào ta sẽ liều mạng với hắn.”
Nói xong, ông dẫn xe ngựa chở tiền đồng trở về tiệm, chuẩn bị ra sức làm ăn. Chưa bao giờ ông tràn đầy tự tin, đầy hy vọng vào tương lai như lúc này. Nhà họ Đái rút vốn, giờ khiến lão Tào có cảm giác như vừa trút được một ngọn núi đè trên vai.
Sau lưng có người khổng lồ chống đỡ, chỉ cần mình chăm lo làm ăn, nộp thuế theo luật thì chẳng có trở ngại nào không vượt qua được. Trong vốn góp của ta có tiền hoàng gia, có tiền mua phấn son của Hoàng hậu nương nương. Ai còn muốn chen vào cắn một miếng, ta sẽ liều mạng với hắn.
Trong tiền trang, tiếng khóc vang lên khắp nơi. Nghe thấy những tiếng ấy, Vân Diệp nằm trên ghế tre ở hậu viện chợt thấy buồn bã. Tất cả thật ra đều là nghiệp do chính mình gây ra, khiến lòng những thương nhân này chao đảo giữa địa ngục và mây xanh. Muốn đẩy thế lực các đại thế gia ra khỏi giới thương nhân, ắt sẽ có một phen đau đớn; chỉ là có người gắng gượng vượt qua được, có người thì không. Số người treo cổ, nhảy sông đã không dưới trăm, thậm chí có cả một nhà già trẻ lớn bé uống thuốc độc tự vẫn. Từ lúc nào mình cũng bắt đầu xem nhẹ mạng người thế này?
Kiếm tiền đến mức hóa Bồ Tát. Lãi suất mười lăm phần trăm một năm quả thực chẳng thể gọi là thấp, nhưng trong thời buổi vay mượn bình thường đều phải chịu lãi ba mươi phần trăm, đúng là xứng đáng với danh Bồ Tát. Chỉ là chẳng ai tính đến chuyện khi tiền gửi tăng lên, phần vốn góp của hoàng gia sẽ dần rút ra, cuối cùng tiền trang sẽ biến thành một con quái thú dùng tiền của họ để kiếm tiền. Hiện giờ nó mới chỉ hoạt động ở Trường An; đợi có đủ vốn, khỏi cần nghĩ cũng biết Hoàng hậu và Thái tử sẽ mở tiền trang khắp Đại Đường. Đến lúc ấy, nó sẽ chẳng khác thời hậu thế là bao.
Hoàng Chí Ân đã chuẩn bị cho tiền trang suốt hơn ba năm. Được Vân Diệp nhắc nhở đôi chút, ông ta tự mình mày mò ra một cách làm trông có vẻ non nớt nhưng thực sự hiệu quả, lại còn thuyết phục được Hoàng đế cho phép thử nghiệm ở Trường An.
Sáng sớm hôm nay, ông ta kéo Vân Diệp từ Ngọc Sơn xuống Trường An, nói rằng không có Vân Diệp trấn giữ thì trong lòng không yên. Mười vạn quan tiền của Hoàng hậu và Thái tử không phải con số quá lớn, chỉ mong ông ta có thể chống đỡ qua đợt này. Chỉ cần đám thương gia không đồng loạt rút sạch tiền thì sẽ chẳng có vấn đề gì.
Từ lúc tiễn lão Tào đi vào buổi sáng, tiền trang đã luôn bận rộn. Các thương gia nghe được tin tức ùn ùn kéo tới, hàng người chuẩn bị vay tiền từ trong tiệm nối dài ra tận phố Chu Tước.
“Vân hầu, chưởng quầy nhờ báo với ngài: hiện đã cho vay ba vạn bốn nghìn ba trăm năm mươi quan, số tiền đã rút là một vạn hai nghìn ba trăm bảy mươi quan. Cứ thế này, tiền của chúng ta sẽ không đủ dùng. Chưởng quầy hỏi có nên giới hạn số tiền cho vay không.”
“Không sao, ngươi nói với chưởng quầy, bất kể là ai, chỉ cần tài sản thế chấp phù hợp thì cứ cho vay, bao nhiêu cũng được. Bây giờ là lúc thương nhân cần tiền nhất, nhất định phải cho họ vay. Tiền ở đây phải nhiều đến mức không bao giờ cạn mới được.”
Ở Trường An có bao nhiêu cửa hiệu cần vay tiền? Vân Diệp từng tính qua, không quá một nghìn nhà. Dù tất cả đều vay thì cũng chỉ năm mươi vạn quan mà thôi. Huống hồ, nhờ có uy tín hoàng gia bảo đảm, chẳng ai lại đồng loạt rút sạch tiền. Để tiền trong kho hoàng gia thì có khác gì quốc khố? Nếu đổi người khác làm chuyện này, thương nhân sẽ chẳng yên tâm như vậy, tiền chỉ có thể bị rút sạch. Chỉ Hoàng hậu và Thái tử mới có sức hiệu triệu như thế.
Danh tiếng của Trưởng Tôn đáng giá quá. Có danh tiếng của bà, có thể tiết kiệm một nửa số tiền. Sau này Hoàng hậu biết mình đem danh tiếng của bà ra kiếm tiền, liệu có xử lý mình không?
Khi tiếng trống giới nghiêm vang lên, người làm chuẩn bị đóng cửa. Trước lời khẩn cầu của những thương gia đang xếp hàng, tiền trang phát số thứ tự cho họ, ngày mai vẫn giao dịch theo số thứ tự ấy, bảo họ cứ yên tâm. Nếu không có lệnh giới nghiêm thì trên phố Chu Tước đã có rất nhiều người ngủ lại.
Thái tử không được nhàn nhã như Vân Diệp. Từ sáng sớm, chàng đã ngồi trong phòng khách trên lầu hai, theo dõi tình hình giao dịch. Nghe lời cảm kích của lão Tào, chàng đã nhận ra làm vụ này chỉ có trăm lợi mà không có hại cho nhà họ Lý. Dù số tiền ấy đã cho vay hết, cũng không sao; một năm sau, Vân Diệp nói tiền sẽ quay về, ba năm sau sẽ thành một trăm vạn quan, mười năm sau, tiền trong tiền trang sẽ còn nhiều hơn Bộ Hộ.
Chàng không dám tưởng tượng có ngày số tiền trong tay mình còn nhiều hơn quốc khố thì sẽ là cảnh tượng thế nào. Chàng không dám nghĩ tiếp. Lời Vân Diệp căn dặn cũng vang lên trong đầu: số tiền này không phải của ngươi, mà là của bách tính. Nếu nhà họ Lý không muốn ngai vàng nữa thì cứ tham ô tiền trong tiền trang. Ngươi có thể điều phối dòng tiền ấy, nhưng tuyệt đối không được lấy dù chỉ một đồng tiền không thuộc về mình. Một khi xảy ra chuyện, nói cho ngươi biết, còn đáng sợ hơn binh tai nhiều. Lý Thừa Càn vô cùng tán thành, quyết định một khi tiền trang ổn định sẽ dùng luật pháp phân định rõ ranh giới giữa tiền trang và quốc gia, lập một điều cấm nghiêm ngặt cho con cháu đời sau.
∷