P Thứ ba dâng chương, xin phiếu Tam Giang
Lễ khai giảng của Thư viện Ngọc Sơn khác hẳn những thư viện khác: ngày học đầu tiên của họ bắt đầu bằng mông sưng của năm mươi chín học sinh.
May mà là khóa học sinh đầu tiên, họ được nhà họ Vân tặng miễn phí mỗi người một bộ bàn ghế, lại được thêm một bộ dụng cụ học tập. Môn cách vật cần dùng compa, thước thẳng, ê-ke và thước đo góc. Vân Diệp định vừa dạy toán vừa mở vài khóa hình học đơn giản. Dù sao bọn họ cũng đã mười bảy, mười tám tuổi, nhỏ nhất cũng mười bốn, mười lăm, chắc có thể tiếp nhận cường độ học tập cao.
Thực ra Vân Diệp vẫn hơi lạc quan. Điều duy nhất hắn không tính đến là trí thông minh của học sinh. Tiết đầu tiên chỉ dạy chín chữ số toán học từ một đến chín, vậy mà vẫn có người học mãi không được, dù theo Vân Diệp, chữ số Ả Rập đơn giản đến không thể đơn giản hơn. Mười một học sinh dự thính kia đã bắt đầu dùng thành thạo, còn tên Uất Trì ngốc kia vẫn nghiến răng dò từng số xem có đúng không. Để các số đứng cạnh nhau thì không sao, nhận ra được; hễ tách riêng ra là cuống cả lên. Hắn lại không thể đánh mắng, chỉ cần hơi sa sầm mặt, gã đàn ông cao chín thước kia đã như sắp khóc. Vân Diệp chỉ muốn tự đâm mình một nhát cho xong nỗi khổ.
Bên dưới còn có bốn ông lão ngồi đó, nheo mắt cố nhìn chữ trên bảng đen, còn chăm chú hơn học sinh nhiều. Sau khi cho những học sinh khác ra khỏi lớp, Vân Diệp định ở lại phụ đạo riêng cho Uất Trì Bảo Lâm.
“Bảo Lâm, năm nay con bao nhiêu tuổi?”
“Mười tám.”
“Tốt, đáp rất chính xác. Con chọn hai chữ số trong mấy chữ số này ghép thành tuổi của mình nhé?”
Uất Trì Bảo Lâm nhanh chóng chọn ra hai chữ số, nhưng Vân Diệp có ghép kiểu gì cũng không ra được mười tám; trái lại, ghép thành tuổi của Lý Cương thì được. Lửa giận phừng lên trong mũi Vân Diệp, nhưng chợt hắn không giận nữa. Hắn phát hiện Uất Trì Bảo Lâm biết chữ, còn viết chữ tiểu khải rất đẹp, đẹp hơn cả chữ của Vân Diệp. Cậu ta không ngốc, chỉ là hắn chưa tìm được cách dạy phù hợp.
“Bảo Lâm, ai dạy con viết chữ vậy? Đẹp thật đấy.”
“Mẹ con dạy. Tiên sinh không chịu dạy con.” Uất Trì Bảo Lâm rất đỗi tự hào.
“Phu nhân dạy con nhận mặt chữ thế nào?”
“Mẹ con viết chữ lên tấm thẻ nhỏ rồi đeo lên cổ con, mỗi ngày dạy nhận vài chữ. Ba năm là con biết hết chữ.” Vân Diệp hiểu ra. Mẹ cậu đã bỏ ra nỗ lực không tưởng tượng nổi vì cậu, và sự thật chứng minh nỗ lực ấy có hiệu quả. Giờ bà lại đưa Uất Trì Bảo Lâm đến đây, chắc cũng mong con trai mình khai sáng. E rằng chỉ có Vân Diệp mới chịu tận tâm dạy đứa con trai ngốc của bà.
Vân Diệp xâu những bức tranh vẽ tay dùng để dạy học vào một sợi dây, đeo lên cổ Bảo Lâm, rồi gọi một học sinh dự thính thông minh nhất đến. Cậu tên Hỏa Trụ. Vân Diệp rất quý đứa trẻ này: có cốt khí, vì em gái mà chịu đủ khổ cực, hẳn là một đứa trẻ có nghị lực.
“Hỏa Trụ, từ nay con được miễn việc tạp dịch. Việc chính của con là giúp học trưởng Bảo Lâm vượt qua kỳ thi toán, hiểu chưa?”
“Tiểu nhân hiểu. Sau này hễ có thời gian, ngày nào tiểu nhân cũng sẽ dạy học trưởng Uất Trì.” Cậu đáp rất dứt khoát, chỉ đến lúc sắp ra cửa mới ngập ngừng nhìn Vân Diệp.
“Ta biết dạy cậu ấy không dễ. Con có điều kiện gì cứ nói.” Vân Diệp không ngại dành cho đứa trẻ này một chút ưu đãi.
“Tiên sinh, con có thể tiện thể dạy em gái con luôn không? Con đảm bảo không làm chậm trễ việc dạy học trưởng Uất Trì.” Vân Diệp không nói gì, chỉ lấy từ bục giảng ra một bộ dụng cụ vẽ, đưa cho Hỏa Trụ, vỗ nhẹ lên trán cậu rồi chắp tay sau lưng đi ra khỏi lớp.
Đồ dùng dạy học mới được mấy vị đại nho hoan nghênh. Bảng đen xuất hiện khiến việc giảng bài trở nên trực quan hơn, giảm bớt gánh nặng lao động, đặc biệt thích hợp với người lớn tuổi. Lý Cương rất thích thứ này, ngay trong đêm đã tiến cử nó cho Quốc Tử Giám và Sùng Văn Quán.
Vân Diệp thở dài. Xem ra lò vôi trong nhà lại sắp không đủ dùng rồi.
Lão Trình từ Trường An đến Ngọc Sơn, mang theo cày cong trục và xe gieo hạt do Vân Diệp thiết kế. Ông nói sau khi sử dụng, Lý Nhị long nhan đại duyệt, đặc biệt tăng thêm một bậc phẩm cáo mệnh cho lão thái thái nhà họ Vân, lại ban mười lăm con trâu. Lý Nhị biết Vân Diệp chẳng coi trọng tiền bạc, còn chức quan thì không thể thăng thêm cho hắn. Mới mười sáu tuổi đã là hầu tước, giờ thăng quan nữa chẳng phải ân sủng mà là nâng hắn lên để rồi hại hắn. Cứ như vậy là tốt nhất, vừa hay thỏa mãn chút hư vinh của bà nội.
Giờ ngày nào lão thái thái cũng ngồi xe đi một vòng quanh đất phong nhà họ Vân, như con hổ tuần tra lãnh địa. Nhà ai có phẩm cáo mệnh tam phẩm mà ngày nào cũng thích sờ cột mốc ruộng đất một lần chứ? Nói thì bà chẳng nghe; ngừng được hai hôm, bà lại lén lút chạy một vòng quanh trang viên.
Thôi vậy, Vân Diệp thật sự lười quản nữa. Người ta cười thì cứ cười, chỉ cần bà nội khỏe mạnh là được, cứ coi như rèn luyện thân thể. Chẳng phải ngày nào bà từ ngoài đồng về cũng cười tươi rói đó sao?
Thư viện cũng dần đi vào nề nếp. Vì có bốn vị đại nho giảng dạy ở đó, thỉnh thoảng có vài thư sinh nghèo đến nghe giảng. Mấy ông lão này ai đến cũng nhận, chỉ cần ngồi nghe thì họ tuyệt đối chẳng bận tâm, cứ tự mình giảng bài. Còn nghe được bao nhiêu, có hiểu hay không thì không nằm trong phạm vi họ cân nhắc.
Dưới sự quản thúc nghiêm khắc của lão Ngưu, cuộc sống xa hoa đã sớm biến mất khỏi Thư viện Ngọc Sơn.
Sáng sớm, chuông vừa vang, đám công tử bột ngày trước mỗi người xách một cái thùng sắt đến nhà bếp múc nước nóng đem về rửa mặt, hai vị vương gia cũng không ngoại lệ. Mỗi người xách chiếc thùng nhỏ của mình, vừa bàn kế hoạch hôm nay vừa nghĩ cách đến phủ Vân ăn một bữa thịnh soạn. Từ xưa đến nay, đồ ăn trong trường học chưa bao giờ ngon, Ngọc Sơn cũng chẳng ngoại lệ. Tuy món thịt kho tàu trong trường khá có tiếng, ít nhất đám học trò nghèo đến học ké chỉ cần bỏ hai văn tiền là mua được một phần thịt kho tàu béo ngậy, đỏ au; chỉ ngửi mùi thôi đã mê mẩn, tưởng như mỹ vị vô song. Có người còn không nỡ ăn, bèn cho vào hộp cơm bằng ống tre đem về để cả nhà cùng thưởng thức.
Vân Diệp không cố ý tăng giá chỉ vì họ không phải học sinh của thư viện. Thật ra hắn rất thích cảnh ấy: thịt kho tàu vào miệng học trò nghèo còn khiến hắn vui hơn là vào miệng Lý Nhị.
Uất Trì Bảo Lâm giờ đã khai sáng, chẳng biết Hỏa Trụ dạy bằng cách nào. Tuy không thể so với Lý Thái, Lý Khác, cũng chẳng bằng Trưởng Tôn Xung hay Lý Hoài Nhân, nhưng so với đám bại hoại như Mạnh Bất Đồng thì dư sức. Bảo Lâm thích ăn thịt kho tàu của thư viện nhất, lần nào cũng đem cho anh em Hỏa Trụ một phần. Cảnh thường thấy nhất là ba người trèo lên bàn đá, vui vẻ ăn cơm cùng nhau. Có lẽ đó là hạnh phúc riêng của họ, Vân Diệp không có thói quen bước đến quấy rầy.
Có phụ huynh của đám công tử bột đến thăm, không ai ngoại lệ đều bị lão Ngưu từ chối. Trước mặt lão Ngưu, quả thật chẳng có mấy người dám làm mình làm mẩy. Quản lý theo kiểu quân đội vốn là việc lão Ngưu vẫn làm. Ông cho rằng đã gần như toàn bộ học sinh trong thư viện là con cháu nhà tướng thì phải hiểu chút kiến thức quân sự thông thường. Ông già này nhàn rỗi cũng chẳng có việc gì, nên thỉnh thoảng nhồi nhét kiến thức quân sự cho học sinh. Không ngờ có khối người chịu nghe, khiến Lý Cương thường bĩu môi.
Cả thư viện mặc đồng phục màu thống nhất: áo gai xanh da trời. Vải gai rất rẻ, thuốc nhuộm xanh da trời lại đắt, đây vẫn luôn là điều Lý Cương chê trách. Ông nói chẳng cần thiết phải nhuộm áo xanh da trời, nhuộm xanh lam hoặc đen là đủ, ít nhất có thể tiết kiệm một nửa tiền. Ông nhìn không quen thói tiêu xài phung phí của Vân Diệp, thường lấy câu “Một giỏ cơm, một bầu nước, ở trong ngõ hẹp, người khác chẳng chịu nổi nỗi lo ấy, nhưng Nhan Hồi vẫn chẳng đổi niềm vui” để răn dạy hắn.
Trời đất ơi! Ngày nào ông cũng cần món ngon nhà họ Vân, cần rượu ngon nhà họ Vân, ăn đến bóng nhẫy miệng, uống đến nghiêng ngả, còn thường nói: “Lão phu đã ngoài bảy mươi, có thể tùy ý làm điều mình muốn mà không vượt khuôn phép.” Ông bảo ta để đám nhóc này mặc áo xanh quần đen như người hầu, chẳng lẽ họ không làm loạn mới lạ. Màu xanh da trời này giúp phân biệt họ với nông dân một cách rõ ràng; mặc lên người còn có thể nói là mình đang chạy theo mốt, chứ không phải nhà nghèo, không mua nổi quần áo đẹp.
Vân Diệp đang tính mua mảnh đất trước cổng thư viện để làm sân bóng. Luyện tập quân sự hằng ngày cũng buồn tẻ quá. Nhốt một đám thanh niên trong sân, hắn có thể ngửi thấy mùi hormone đang tiết ra. Không khơi thông một chút, sẽ xảy ra chuyện.
Hỏa Trụ hớt hải chạy tới: “Tiên sinh, tiên sinh, không xong rồi! Có dân làng chạy tới, còn cầm cuốc với đòn gánh, nói muốn tìm con súc sinh trong thư viện tính sổ.”
Hỏng rồi, điều Vân Diệp lo nhất đã xảy ra. Kẻ nào làm hỏng con gái nhà người ta để giờ người bị hại tìm đến cửa vậy?
Hắn vội vàng đến cổng thư viện, chỉ thấy bốn, năm mươi nông dân áo quần rách rưới đang vây quanh Lý Cương, nói gì đó. Mặt lão Lý xanh mét, xem ra tức giận không nhẹ!
“Ai là người có liên quan? Có gì cứ nói với ta, đừng vây quanh lão nhân gia. Lão nhân gia mà bị thương chút da thịt thôi, mạng các ngươi cũng không đền nổi.” Vừa dứt lời, đám đông lập tức im bặt.
Dân làng không dám lên tiếng, Lý Cương lại chỉ vào Vân Diệp nói: “Ngươi dạy học trò giỏi quá nhỉ.”
Vân Diệp làm ra vẻ khổ sở, trong bụng thầm nghĩ: “Học trò của ta chẳng phải cũng là học trò của ông sao? Ông còn là sơn trưởng nữa.”
“Con lừa lành lặn của dân làng bị học trò giỏi của ngươi giết mất rồi. Nếu lấy thịt thì cũng thôi, đằng này chỉ lấy đúng một cái móng lừa, là cớ làm sao?” Lão Lý căm phẫn nói.
Vân Diệp suýt ngã nhào khỏi bậc thềm. Hóa ra chỉ là một con lừa, không phải có chuyện gì với con gái nhà người ta.
Hắn cười bồi, nói với Lý Cương: “Lão đại nhân bớt giận, tiểu tử sẽ đền ngay một con lừa. Ngài tuyệt đối đừng tức đến hại thân.”
“Đây đâu phải chuyện một con lừa. Chỉ có thể nói trong đám học sinh này có kẻ suy đồi đạo đức đến cực độ, không thương sinh linh, chẳng xót bách tính, tùy tâm sở dục, làm càn làm quấy. Lão phu sẽ đứng đây xem ngươi xử trí thế nào.”
Lão Lý nói đúng. Đây quả thật không phải chuyện một con lừa; đúng là chuyện có liên quan đến đạo đức.
Hắn quay sang hỏi đám học sinh phía sau: “Trong các con, ai đã làm chuyện này thì tự bước ra. Ta sẽ xử nhẹ.”
Không ai lên tiếng. Vân Diệp thấy hơi lạ. Học sinh trong thư viện đều xuất thân từ các gia đình có công, chẳng ai để bụng một con lừa; cũng chẳng ai thèm để ý đến móng lừa. Xảy ra chuyện này, không ai coi một con lừa ra gì. Chỉ cần hỏi thì ai làm sẽ nhận; nếu sau đó bị tra ra, cả thể diện lẫn mặt mũi đều mất sạch. Đó mới là điều khiến đám công tử bột không thể tha thứ cho chính mình.