Một chiếc bình dẹt bằng bạc nguyên chất được nhét vào tay. Trước ánh mắt nháy nhó của Trình Xử Mặc, tôi rút nút ra ngửi, hóa ra là rượu. Rượu không nặng lắm. Nhấp một ngụm nhỏ, thấy rượu khá gắt, độ chừng ba mươi độ; chưa pha trộn hay thêm hương liệu. Thứ rượu mạnh nhất thời Đường cũng chỉ là tam lặc tương, lên men ba lần, nồng độ cồn đạt hơn ba mươi độ đã là khá lắm rồi. Rượu cũng hơi đục. Kệ đi, hôm nay có rượu thì hôm nay say. Tôi nhấc bình lên, “gụp gụp” hai ngụm cạn sạch. Với Vân Diệp, người đã quen uống rượu lúa mạch cao nguyên nặng đô, chút này chẳng đáng gì. Mặt Trình Xử Mặc giật giật.
“Tam lặc tương?”
“Vì sao?”
“Vì sao cái gì?”
“Vân huynh đệ mới mười bốn, mười lăm tuổi thôi nhỉ,”
“Mười lăm tuổi rồi,”
“Vì sao huynh uống rượu mạnh như uống nước lã, lại còn vừa nhìn đã gọi đúng tên rượu? Rõ là tri kỷ trong tửu quốc, hẳn ngày thường vẫn thường uống thứ này. Tam Lặc tương sản xuất từ Tây Vực, tiếng tăm lừng lẫy ở Trường An, giá cả lại chẳng hề rẻ. Người thường muốn một ngụm cũng không có. Đệ lén lấy thứ rượu quý cha cất giữ, vốn định khoe với Vân huynh đệ, nào ngờ huynh uống xong mặt vẫn không đổi sắc, lại còn gọi đúng tên rượu ngay một câu, thật khiến đệ kinh ngạc. E rằng huynh cũng xuất thân từ danh môn vọng tộc, cớ sao lại lưu lạc đến chốn hoang vu hẻo lánh này?”
“Trình huynh quá lời rồi. Chuyện của tiểu đệ nói ra thì dài lắm. Từ nhỏ tiểu đệ đã được ân sư nhận nuôi. Nghe ân sư nói, tiểu đệ có lẽ là người Trường An; lúc người nhặt được tiểu đệ, tiểu đệ vẫn còn nằm trong tã.”
…Trong tã có viết chữ Vân, ân sư bèn đặt tên cho tiểu đệ là Vân Diệp. Bấy giờ loạn lạc, không thể tìm được cha mẹ tiểu đệ, người liền đưa tiểu đệ ngao du khắp nam bắc, hai bờ đại giang. Năm tiểu đệ mười tuổi, sức khỏe ân sư không tốt, người bèn cùng tiểu đệ dựng lều bên sông, tránh xa chốn nhân gian. Đầu xuân năm nay, gia sư qua đời. Tiểu đệ làm theo di nguyện của người, hỏa táng thi thể rồi rải tro xuống dòng sông lớn. Tiểu đệ dựng lều bên sông, chịu tang ân sư. Nào ngờ một trận lũ mùa xuân ập đến, cuốn phăng lều cỏ tiểu đệ ở ngay trong đêm. Tiểu đệ liều chết bò được lên bờ, lang thang nơi hoang nguyên suốt một tháng, lúc ấy mới gặp đoàn người của Trương đại thúc, nhờ vậy mới có chuyện lấy muối này.” Hết cách rồi, đành phải bịa ra một thân thế hoàn chỉnh. Dù sao một nhánh họ Vân nhà ta đã sống ở Lam Quan từ thời Tùy; sau này biết đâu còn phải đi bái kiến tổ tiên. Nói vậy cũng chẳng tính là lừa huynh ấy. Lai lịch của ta kỳ quái đến khó tin, nói thật ra, huynh ấy lại tưởng ta đang lừa mình, mà còn là kiểu lừa chẳng có chút kỹ thuật nào.
“Chuyện của tiểu đệ không nhắc thì hơn. Chuyện cũ như khói, rốt cuộc cũng chẳng thể truy cứu. Có thể sống được trên cõi đời này đã là nhờ trời cao phù hộ. Hôm nay được gặp gỡ Trình huynh, đúng là có duyên, chi bằng cùng nhau uống cho thỏa thích.” Nói rồi, Vân Diệp lại tu một ngụm lớn.
“Nói vậy, giờ đây Vân huynh đệ chỉ còn một thân một mình, chẳng vướng bận điều gì sao?”
“Đúng vậy. Đại trượng phu không vướng bận gì, đương nhiên phải tung hoành giữa đời.” Vờ như không nhìn thấy ánh mắt đầy mong đợi của Trình Xử Mặc.
“Đệ thấy các huynh đệ trong doanh trại của ta thế nào?”
“Ai nấy đều nhiệt tình trượng nghĩa, là những người dũng mãnh thiện chiến.”
“Kết giao với bọn ta, không làm Vân huynh đệ thấy bị hạ thấp thân phận chứ?”
“Tiểu đệ vừa mới đến nhân gian, được kết giao với các huynh, cầu còn không được. Chỉ e tiểu đệ thân phận bạch thân, lai lịch lại không rõ, sẽ gây phiền phức cho huynh Trình.”
“Phiền phức gì chứ, Vân huynh đệ không biết đấy thôi, nhà họ Trình ta xưa nay chẳng sợ phiền phức.” Nghĩ cũng phải, ma vương cõi đời như ông ta thì biết sợ phiền phức là gì chứ?
－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－
Từ khi tối qua gật đầu theo lão Trình lăn lộn, trong lòng Vân Diệp chẳng lúc nào yên. Thật sự là cậu lo cho nhân phẩm của Trình Xử Mặc, cứ như đã bước nhầm lên thuyền giặc. Lịch sử do con người viết ra, lỡ tay bút của kẻ viết sử chệch đi, dùng lối viết Xuân Thu để tô vẽ, Vân Diệp nghĩ mình sẽ chết oan mất. Người ta thường nói con trai giống cha; nếu lão Trình cũng có cái nết ấy thì cậu biết kêu ai đây? Đây là di chứng từ lúc Vân Diệp nhận lời làm thư ký hành quân cho Trình Xử Mặc: bầu rượu bị Trình Xử Mặc cướp mất. Vân Diệp cảm thấy dường như mình sinh ra đã hợp làm người Đại Đường; mới hòa nhập với mọi người một ngày, đã có đại ca, tiểu đệ, còn có cả một đám người theo mình kiếm cơm. Sống thế này thật là phơi phới. Chuyện cũ quả thực đang nhạt dần như mây khói. Chỉ thấp thoáng đâu đó một nỗi nhói lòng. Cuộc sống vẫn phải tiếp tục; đã mở đầu thì phải có kết thúc. Đây là thời khắc tồi tệ nhất, cũng là thời khắc tốt đẹp nhất.
Đầu những năm Trinh Quán, đế quốc Đại Đường non trẻ đón thời khắc hiểm nghèo nhất. Hai lần Đột Quyết xâm lấn Trung Nguyên, Kính Châu, Vũ Công cấp báo; Cát Lợi tiến thẳng đến bờ sông Vị Thủy. Bệ hạ Lý Nhị dựa vào uy thế Uất Trì Cung chém đầu hai nghìn kỵ binh sắt Đột Quyết trong trận ở Kính Châu, rồi đi xe nhẹ, giản lược tùy tùng, cùng sáu kỵ binh rời Trường An, hội kiến Cát Lợi bên sông Vị Thủy. Hôm sau, hai bên hội minh trên cầu phao ở Vị Thủy, giết ngựa trắng thề ước, Đột Quyết lui binh. Vân Diệp biết đây là kế hoãn binh của bệ hạ Lý Nhị. Hiện giờ trong Đại Đường, các phiên vương còn chưa bình định, đời sống dân chúng khốn khó, lương thực triều Tùy để lại đã cạn kiệt. Mười tám lộ phản vương, bảy mươi hai nhóm khói lửa chinh chiến, chém giết lẫn nhau; cứ mười trai tráng thì chẳng còn nổi một, dân số từ hơn mười bảy triệu hộ giảm mạnh xuống còn sáu triệu bốn trăm nghìn hộ. Dân tộc Hán vẫn còn đó, nhưng chẳng giữ được uy thế ngày trước. Các tộc ngoại bang xung quanh rục rịch, Đột Quyết không ngừng cướp phá biên quan, Thổ Cốc Hồn cũng muốn đục nước béo cò; Tán Phổ Tùng Tán Cán Bố của Thổ Phiên đã trưởng thành, bắt đầu con đường chinh phục của mình. Tân La, Cao Ly lại càng thèm thuồng bình nguyên Đông Bắc. Nhìn khắp dòng sông lịch sử, những vị quân vương vĩ đại được muôn đời chiếu rọi, chẳng ai không mở đường máu qua gai góc. Giờ đây, bệ hạ Lý Nhị thu lại nanh vuốt, co mình nằm phục, liếm sạch máu trên vết thương, chờ thời khắc vút lên chín tầng trời. Vân Diệp biết ánh hào quang triều Đường ắt sẽ chiếu rọi muôn đời. Nghĩ đến những điều ấy, Vân Diệp kích động đến run bần bật. Cứ lạnh lùng đứng xem màn diễn cuối cùng của đám hề này. Trong mắt Trình Xử Mặc, bệ hạ Đại Đường là ông chủ tuyệt vời nhất, vừa sáng suốt, rộng rãi, dũng mãnh lại cởi mở; còn Lý Nhị trong mắt Vân Diệp là một gã bụng dạ đen tối, được bao phủ bởi vô số vòng hào quang. Trình Xử Mặc sống hạnh phúc và đầy kiêu hãnh, còn Vân Diệp thì đau khổ: lãnh đạo càng thông minh, càng khó qua mặt. Nghĩ đến chuyện phải sống cùng bao nhiêu nhân vật ghê gớm như thế, Vân Diệp chỉ thấy tiền đồ mịt mờ, giơ tay không thấy được năm ngón.
Cả doanh trại giờ đều nằm trong tay Vân Diệp. Chàng là thư ký hành quân, trong doanh hậu cần chàng có quyền lớn nhất. Chàng cố sức đẩy cái chân to tướng đang đè lên cổ mình ra. Thảo nào đêm qua gặp ác mộng suốt đêm, Trình Xử Mặc vẫn ngủ say, ngáy vang như sấm.
Dân tộc Trung Hoa vốn cần cù, lương thiện, điều này Vân Diệp chưa bao giờ nghi ngờ. Nhìn đám người kia mà xem, trời vừa sáng đã làm việc đến tận bây giờ. Hai cánh tay cuồn cuộn cơ bắp săn chắc bị nắng nhuộm thành màu đồng cổ, trông chẳng khác nào những bức tượng đồng, đẹp hơn gấp trăm lần kiểu cố tình phơi nắng ở đời sau. Khiến Vân Diệp chẳng dám cởi áo; so với họ, trên người chàng chỉ có tứ chi là có vết rám nắng, những chỗ khác vẫn trắng trẻo, y như gấu trúc. Chàng xắn tay định giúp làm, lại bị cả đám khuyên quay về, miệng liên hồi: “Xin đại nhân cứ yên vị, những việc nặng nhọc này sao dám phiền đại nhân ra tay? Bọn ta nhất định thu xếp đâu ra đấy.” Được khuyên về thì thôi. Đã là thư ký, dù chức lớn hay nhỏ, vốn chẳng phải người làm việc chân tay. Dù sao ở đời sau cũng chẳng có mấy thư ký chịu động tay. Huống hồ bọn họ làm việc hăng hái vô cùng, cách làm theo dây chuyền hôm qua chàng dặn cũng rất trôi chảy, chẳng có gì để chê.
Trình Xử Mặc tỉnh dậy, vừa xoa lưng vừa bước ra khỏi lều, hỏi Vân Diệp uống rượu sao lại đau lưng. Tất nhiên Vân Diệp không đời nào nói cho hắn biết là mình đạp hắn; nói thừa, ai bị người ta nhét chân vào miệng cũng phát cáu.
Gọi Trương Thành lấy cho mình một bộ cung tên, chàng định ra ngoài săn bắn. Từ tối qua được tận mắt thấy cung tên, chàng đã mê mẩn thứ binh khí chủ lực của thời đại vũ khí lạnh này. Chẳng phải nghe tiên sinh kể chuyện nói rằng, giương cung như trăng tròn, tay phải ôm trẻ nhỏ, hai ngón vừa buông, chỉ nghe tướng địch hét thảm một tiếng…
Vân Diệp thèm thuồng cây cung quý của Trình Xử Mặc đến chảy nước miếng, khổ nỗi kéo tới kéo lui vẫn chẳng thể giương nổi. Nghe nói đó là cây cung ba thạch, người thợ giỏi nhất phải mất ba năm mới làm xong, trị giá ba trăm quan, quy ra tiền Việt Nam đời sau là sáu trăm nghìn nhân dân tệ. Trời đất, số tiền ấy mua được cả một chiếc BMW rồi. Ở thời này, nó chỉ đáng giá bằng một cây cung rách. Nói thêm một câu, thứ Vân Diệp thích chính là giá trị của cây cung này. Lúc bấy giờ, chàng hoàn toàn chìm đắm trong giấc mộng cầm AK-47 quét ngang thiên hạ; nghĩ đến cảnh AK trong tay, thiên hạ là của ta, chàng không khỏi nhe răng cười. Trình Xử Mặc và Trương Thành đứng bên cạnh bất giác bước ngang một bước, tránh xa Vân Diệp; còn hai phụ nhân thì mặt mày hiền từ, cứ ngỡ chàng lên cơn nói mê. Chẳng buồn để ý đám người kém hiểu biết ấy, chàng đuổi Trương Thành đi, rồi dẫn Vượng Tài cùng hai phụ nhân vào rừng hái hành dại. Còn Trình Xử Mặc ư? Thấy Vân Diệp đến cây cung mềm nhất cũng kéo chẳng nổi, hắn khinh khỉnh dẫn mấy thân vệ vào rừng săn bắn, bảo không đưa trẻ con với phụ nhân theo vì sợ xúi quẩy.
Vùng đất còn hoang sơ là một kho báu khổng lồ. Hành dại mọc mập mạp, non mướt, giật một cái là được cả nắm; món này ngon lắm! Phết lên bột bánh rồi đem chiên dầu, nghĩ đến những chiếc bánh hành thơm phức thôi cũng khiến người ta ứa nước miếng. Vận may thật tốt, còn gặp được cả cây hoa tiêu. Tuy quả vẫn còn xanh nhưng dùng làm gia vị thì chẳng vấn đề gì. Hai phụ nhân hái mãi nửa buổi mới được một nắm, thứ này gai mọc kín mít. Vượng Tài ăn một miếng, nước dãi đã chảy ròng ròng, chắc là tê cả miệng. Phiền phức quá, chàng nổi cáu, chặt phăng cả cây rồi kéo về. Hái thêm được hai sọt rau dại lớn, lúc ấy họ mới trở về doanh trại.
Đang dạy phụ nhân trụng bột, định tráng bánh bột mì, thì Trình Xử Mặc trở về. Ba con dê rừng đã bị hắn hạ sát; nhìn một con trong số đó, thấy cặp sừng đầy những mấu sần, cong queo cuộn vòng, là biết con đầu đàn không thoát khỏi kiếp nạn. Chuyện người xưa kể về Bào Đinh mổ trâu thì chàng chưa từng tận mắt thấy, nhưng Trương Thành chỉ dùng một con dao xẻ thịt dài nửa thước, trong chớp mắt đã xẻ ba con dê thành từng miếng lớn nhỏ có thể cho vào nồi. Vân Diệp nhìn mà trợn mắt há mồm.
Vân Diệp quyết định làm món thịt cầm tay. Thịt dê không rửa, cứ để nguyên máu mà thả vào nồi luộc. Nước sôi thì đổ hết đi, thêm nước mới vào nấu tiếp; một nắm hành dại, một nắm hoa tiêu, thế là xong. Múc ra rồi rắc thêm một nắm muối, đúng là mỹ vị nhân gian.
Hai phụ nhân tận tình chăm nom suốt hai ngày, không thể để họ chịu thiệt. Chàng gọi họ lại hỏi han cặn kẽ, mới biết một người là Trương Vương thị, người kia là Lưu Hà thị; cả hai đều không có tên riêng. Thời loạn lạc, họ phải phiêu bạt khắp nơi, rồi bị quan phủ phân phối làm vợ cho hai quân sĩ họ Trương và họ Lưu. Vì là hôn phối do quan phủ sắp đặt nên họ chẳng có quyền lựa chọn. Lần này họ đang trên đường đến Hắc Phong Khẩu để đoàn tụ với chồng. Trong quân, binh sĩ tình nghĩa như anh em ruột thịt; một khi quan phủ đã phân phối vợ cho ai thì nàng là vợ của huynh đệ, không ai khác được phép nhòm ngó. Nếu có chuyện ngoài ý muốn xảy ra, đó tuyệt đối là đại kỵ trong quân; từ trên xuống dưới sẽ không một ai tha cho kẻ có ý đồ xấu. Xem ra, để tăng dân số, bệ hạ Lý Nhị đã bất chấp mọi thủ đoạn. Muốn hai phụ nhân có được một nghề trong tay, chàng quyết định dạy họ cách làm bánh mỡ dê nhân hành: “Hai vị đại tẩu, hai ngày nay vất vả cho hai vị rồi. Vân Diệp được hai vị chăm sóc, vô cùng cảm kích. Nay ta có một nghề nhỏ, tuy không thể giúp hai vị giàu sang phú quý, nhưng cũng đủ để cơm no áo ấm. Sau này mở một cửa tiệm nhỏ cũng là kế sinh nhai. Không biết hai vị đại tẩu có bằng lòng học không?”