Chương 27 / 1.455

Nhận thân

Bản dịch · 1.728 chữ

Trình Bùi thị đỡ lấy lão phu nhân Vân đang lảo đảo sắp ngã. A hoàn lanh lợi bên cạnh đã mang ghế đẩu tới. Lão phu nhân Vân lật qua lật lại tấm mộc bài trong tay, cứ như đang nhìn báu vật tuyệt thế. Từ lúc trông thấy mộc bài, vẻ khô héo trong mắt bà, người vốn đã nguội lạnh như tro tàn, lập tức tan biến. Chỉ cần nhà họ Vân còn một nam đinh sống sót, hương hỏa không dứt, thì bà, Vân Hà thị, đã có thể ngẩng mặt với liệt tổ liệt tông nhà họ Vân; hai đứa cháu gái cũng có chỗ nương tựa. Dù có chết ngay lúc này, bà cũng mỉm cười nơi chín suối.

“Trình phu nhân, chủ nhân tấm mộc bài đang ở đâu? Sao cậu ấy không tự mình đến?” Sau cơn mừng rỡ, trong lòng Vân Hà thị lại dấy lên nghi vấn.

“Diệp ca nhi hiện đang ở trong đại quân Tả Vũ Vệ Lũng Hữu, không có quân lệnh thì sao dám tự tiện về kinh. Chúc mừng lão phu nhân, cháu trai bà quả thật là bậc nhân kiệt. Mới mười lăm tuổi đã được phong Bình An huyện nam, làm Hành quân tham sự thư ký ở Chiết Xung phủ Lan Châu, là quan thất phẩm đấy. Chuyện này được phát hiện khi triều đình tra xét quan viên, ghé thăm quê quán; lúc ấy mới biết bà và Diệp ca nhi có quan hệ thân thích. Diệp ca nhi vốn tưởng mình là cô nhi, từ nhỏ được ân sư nuôi lớn, hoàn toàn không biết trên đời còn có người thân. Quan phủ báo tin bà vẫn còn sống, cậu ấy vui mừng đến nỗi thổ huyết. Tỉnh lại liền sai người phi ngựa về kinh, nhờ thiếp tìm tung tích của mọi người. Thiếp nghe ngóng khắp nơi, mãi mới tìm được lão phu nhân. Đây còn có thư của Diệp ca nhi.” Nói rồi, bà lại lấy thư của Vân Diệp ra. Lão phu nhân Vân nhận thư, mở ra, thấy cả trang chữ thanh mảnh, chẳng biết viết bằng loại bút nào, nhìn thì lạ mắt nhưng không khó coi, thậm chí còn có vài phần mỹ cảm. Chữ viết ngang từ trái sang phải, khác với lối viết dọc từ phải sang trái của mọi người. Lão phu nhân cố nén cảm giác không quen, chậm rãi đọc. Trong thư, Vân Diệp kể rõ lai lịch của mình — dĩ nhiên là lai lịch bịa ra. Để câu chuyện đáng tin hơn, hắn nhấn mạnh rằng mình được ân sư nhặt thấy giữa Trường An loạn lạc; lúc ấy mộc bài đã đeo trên người, là bằng chứng duy nhất về thân thế. Sau khi nhặt được hắn, ân sư tìm khắp nơi mà không thấy người trong tộc họ Vân. Nghĩ loạn thế sắp đến, ông đành đưa hắn còn nằm trong tã rời khỏi Trường An, ẩn cư giữa vùng hoang nguyên Lũng Hữu. Mãi đến khi ân sư qua đời, hắn mới trở lại nhân gian vào đầu tháng năm, mong tộc nhân giúp tìm cha mẹ mình.

Đọc đến đây, lão phu nhân Vân lệ già tuôn rơi, miệng không ngừng nói: “Con có thể là ai chứ? Con là con của thằng cả. Người mẹ bạc mệnh của con vì cứu mạng con, ngày thứ ba sau khi sinh đã bế con trốn khỏi phủ họ Vân. Cha con vì cứu con mà bị chém chết. Chính ta ôm lấy cha con, tận mắt nhìn nó chết trong lòng mình. Lão thân vốn tưởng mẹ yếu con thơ không thể sống sót giữa cuộc truy sát, nào ngờ ông trời có mắt, cuối cùng con vẫn để lại cho nhà họ Vân một mầm non.” Bà cúi xuống bế Nhị Nha bên chân, hôn nó hết lần này đến lần khác, khiến cô bé ngơ ngác, đôi mắt đen láy chớp chớp, đờ đẫn nhìn bà nội.

“Đây là tiểu thư nhà mình phải không? Dung mạo thật xinh xắn, vài năm nữa chẳng biết sẽ có bao nhiêu tài tuấn tranh nhau đến dạm hỏi.” Trình Bùi thị véo má cô bé, tiện tay đeo một chiếc khóa ngọc xanh biếc lên cổ nó, rồi bế Đại Nha lên. Ông lão hầu cận đứng bên mở một chiếc hộp gấm, bên trong có một chiếc vòng màu trắng sữa. Trình Bùi thị lấy vòng ngọc, đeo vào cổ tay Đại Nha. Vòng hơi rộng, bà cười nói: “Bây giờ thì hơi rộng, hai năm nữa sẽ vừa. Lão phu nhân có cháu trai, cháu gái thế này, thật có phúc quá.” Lão phu nhân Vân xuất thân nhà giàu, cũng từng thấy không ít báu vật. Quà gặp mặt Trình Bùi thị tặng hai đứa bé đều là ngọc quý hiếm có. Bà vốn định từ chối, nhưng trong thư Vân Diệp đã dặn rõ, không cần khước từ thiện ý của nhà họ Trình, nên bà thuận thế nhận lấy. Món ân tình này, chắc hẳn Diệp nhi có cách đáp đền. Lúc này lão phu nhân Vân chỉ cảm khái, có con cháu là đủ đầy mọi sự. Nhà họ Vân mình đã nghèo túng đến thế này, còn có gì đáng để người ta mưu đồ? Nếu Diệp nhi không phải con cháu họ Vân, với tước vị của nó, muốn chiếm nhà họ Vân cũng chẳng tốn chút sức lực nào. Hơn nữa, trong thư Diệp nhi nói, cho dù mình không phải người nhà họ Vân, nó cũng sẽ nuôi dưỡng những người cô quả họ Vân suốt đời, bảo người trong tộc cứ yên tâm dọn đến đất phong của nó. Nó đã nhờ nhà họ Trình giúp xây nhà cho họ, sau này sẽ không còn người họ Vân nào phải chịu tổn thương. Nghĩ đến đây, lòng lão phu nhân ấm áp hẳn lên. Bà nói với Trình Bùi thị: “Nhà cửa đơn sơ, nhưng khách đã đến đây, xin mời uống chén nước lọc.”

Vào trong nhà, Trình Bùi thị không khỏi cảm khái. Bốn bức vách đổ nát, mái nhà thủng lỗ chỗ nhìn thấy cả trời; trong căn nhà tranh chật hẹp chỉ có một chiếc giường và một khung cửi. Trên bệ đất đặt ba chiếc bát sành thô, bên trong là cháo loãng đến mức soi được bóng người. Bà thầm xót xa: “Lão phu nhân khốn khó đến mức này sao?” Ngẩng đầu nhìn lên bức tường chính diện, bà thấy treo sáu bức chân dung, bên dưới bày sáu bài vị. Bèn cúi người vái lạy, lão phu nhân Vân đứng bên cạnh đáp lễ. “Mấy vị này là nam đinh nhà họ Vân đã khuất ư?” Lão phu nhân đáp phải. “Không biết vị nào là tổ tiên của Diệp ca nhi?” Lão phu nhân chỉ cười, không đáp, rồi nói với Trình phu nhân: “Không biết trong số các vị có ai từng gặp Diệp ca nhi chưa? Lão phụ cho rằng tám phần nó là trưởng tôn đích tôn của lão phụ.” Trình phu nhân vỗ tay khen hay, quay sang dặn quản gia gọi mấy người Trình Đông vào. Chẳng bao lâu, mấy gã đàn ông vạm vỡ bước vào nhà tranh, khom người hành lễ với Trình phu nhân. “Trình Đông, mấy người các ngươi từng gặp Vân tước gia, còn nhớ dung mạo ngài ấy chứ?” Trình Đông chắp tay đáp: “Bẩm phu nhân, tước gia đối đãi với kẻ sĩ hiền tài rất mực khiêm nhường, chung sống với bọn tiểu nhân rất vui vẻ. Tiểu nhân vẫn nhớ dung mạo tước gia.”

“Nếu vậy, các ngươi xem những bức chân dung trên tường, có bức nào giống dung mạo tước gia không?”

Chỉ thấy bốn gã đàn ông cùng chỉ vào bức chân dung thứ năm, đồng thanh bẩm: “Phu nhân, bức này gần như chẳng khác gì tước gia, chỉ là tuổi tác không khớp.”

“Đúng vậy, đúng vậy. Đây là dáng vẻ của con trai cả lão phụ lúc hai mươi lăm tuổi. Diệp ca nhi năm nay mới mười lăm, cách nhau mười tuổi, dĩ nhiên có đôi chút khác biệt. Thương thay con dâu ta, đêm gió lạnh ôm con yêu bỏ trốn. Đứa bé được ân nhân cứu đi, còn nàng thì bặt vô âm tín, e rằng lành ít dữ nhiều.” Thấy lão phu nhân lại rơi lệ, hai cô bé cũng ôm lấy bà khóc òa. Trình phu nhân cùng rơi nước mắt một lúc, rồi nhớ ra nhiệm vụ lần này đến đây, bèn lau nước mắt nói với lão phu nhân: “Lão phu nhân xin nén bi thương, người chết không thể sống lại. Nay tìm được Diệp ca nhi là chuyện vui lớn. Thiếp nghe nói bệ hạ đã hạ chỉ, người họ Vân mang nô tịch được giải trừ nô tịch, người mang tiện tịch được nâng thân phận, cho phép ở trong phủ của Bình An huyện nam. Tin rằng chẳng bao lâu nữa, lớp hậu bối của bà sẽ tụ họp đông đủ. Đợi Diệp ca nhi từ Lũng Hữu trở về, cả nhà đoàn tụ thì vui biết bao! Từ nay về sau chỉ còn ngày lành, lão phu nhân nên vui mừng mới phải. Nếu đến lúc Diệp ca nhi về kinh mà sức khỏe bà suy sụp, thiếp biết phải đối mặt với cậu ấy thế nào đây?”

Sau khi mấy người Trình Đông chỉ vào bức chân dung người con trai cả, chút băn khoăn cuối cùng của Vân Hà thị cũng tan biến. Cả người bà như được niềm hạnh phúc lớn lao bao phủ, mềm nhũn mà mỉm cười gật đầu với Trình phu nhân. Đích thực là trưởng tôn của bà, nó đã trở về trong vinh quang tột bậc. Nó đã chạm đến đỉnh cao mà tổ tiên, cha ông chưa từng đạt tới. Mười lăm năm khổ cực của nhà họ Vân không uổng phí. Những kẻ từng bắt nạt, nhục mạ, phản bội, khinh rẻ nhà họ Vân, hãy nhìn xem: cháu trai lão phụ đã trở về. Các ngươi sẽ phải chịu trừng phạt, nhất định sẽ phải chịu trừng phạt.