Hay lắm, lần đầu tiên bị cướp, Lý Thừa Càn hoàn toàn không biết phải làm sao, chỉ trợn tròn mắt, miệng phát ra tiếng gầm gừ kỳ quái như đang giữ đồ ăn. Vân Diệp đã sớm luyện được bản lĩnh tranh cơm cứng cáp ở trường. Cậu khẽ vuốt mông Lý Thừa Càn một cái, chùm nho ôm trong lòng lập tức rơi vào tay cậu. Thị vệ hoàng gia nắm chặt chuôi đao, chẳng biết có nên xử tên giặc cướp gan to bằng trời này ngay tại chỗ không. Trong lúc hỗn loạn, Vân Diệp xách một chùm nho lớn, giữa tiếng kêu thảm thiết của Lý Thừa Càn và ánh mắt kính ngưỡng của nội thị Cao Sơn Ngưỡng Chỉ, ra khỏi lều ngủ rồi được khiêng đi trốn mất dạng.
Không ai bị phạt, cũng chẳng ai đòi lại tang vật. Lý Thừa Càn đã quen với trò này rồi; hắn cướp thức ăn của Vân Diệp đâu phải chỉ một hai lần. Giờ hắn chỉ có thể nằm sấp trên giường, đấm ngực giậm chân, thề nhất định phải rửa mối nhục bị cướp nho.
Xe một bánh do Vân Diệp đơn giản hóa thiết kế được chế tạo hàng loạt. Thứ phương tiện vận chuyển chỉ cần một người điều khiển này khiến Ngưu Tiến Đạt phải trầm trồ. Nơi nào người đi được thì xe một bánh cũng đi được. Lão Ngưu sức mạnh vô song cho người chất lên xe năm trăm cân lương thực, gắn thêm buồm, rồi đẩy chạy vun vút quanh giáo trường, chẳng khác nào đứa trẻ vừa có được món đồ chơi mới nhất. Thực ra Vân Diệp chẳng sửa đổi nhiều; loại xe vận chuyển của đất Thục, lưu truyền từ thời Tam Quốc, vốn đã hoàn thiện khá tốt. Cậu chỉ thêm trục bánh bằng sắt, biến bánh xe xẻ từ thân gỗ tròn thành bánh nhẹ có nan hoa, rồi lắp thêm một cánh buồm có thể điều chỉnh, mượn sức gió để đi cho nhẹ nhàng đỡ tốn sức. Dù các tướng sĩ khác không có sức mạnh biến thái như lão Ngưu, chở hai thạch lương thực vẫn chẳng thành vấn đề. Trình Giảo Kim đã sớm chuẩn bị biến cả Tả Vũ Vệ thành một đoàn vận lương. Ngoài lực lượng canh phòng cần thiết, ông định nhân dịp đại quân hồi kinh, chở đi một lần mười vạn thạch lương thực.
Vân Diệp chẳng hay biết mình đã có khá nhiều tài sản. Sau khi lộ mặt ở buổi tuyên dương của Thái tử điện hạ, các đại tộc lớn nhỏ ở Lũng Hữu bắt đầu để mắt đến vị Hầu gia gì gì đó này. Chén dạ quang truyền từ Tửu Tuyền, mỗi lần biếu là hai đôi, khiến huynh đài Tam Hoa Tụ Đỉnh đau lòng đến run lẩy bẩy. Vân Diệp nhìn bốn chiếc chén đen sì, méo mó chẳng ra hình thù gì, chỉ muốn ném vào đống rác. Đời sau một đôi có ba mươi đồng, tinh xảo hơn nhiều; loại cực phẩm nhìn xuyên qua thành chén còn thấy bóng người, mặc cả một câu là lấy được với giá hai mươi tệ, cũng coi như giá hữu nghị. Các ông cứ đưa thẳng món ngon lên đi, vàng thật bạc thật ta đâu có chê. Cậu lạnh mặt khiến đám nhà giàu quê mùa thấp thỏm; vị Hầu gia từ kinh sư tới này đúng là khẩu vị khác thường, chén giá năm trăm quan mà cũng chẳng thèm để mắt. Thế là bình bạc Ba Tư tính theo bộ, ngọc Hòa Điền tính theo hòm. Sau khi nhận hai khối mã não to bằng đầu người, Hầu gia cuối cùng cũng nở nụ cười, làm mọi người Lũng Hữu thở phào nhẹ nhõm. Vân Diệp vừa ngân nga khúc hát nho nhỏ “Phát tài rồi, phát tài rồi” vừa về lều, nào ngờ lại thấy Lý Thừa Càn, Trình Xử Mặc, Trưởng Tôn Xung và Lý Hoài Nhân đang chia của, mỗi người một miếng. Cậu giận tím mặt, hét lớn một tiếng làm bốn con sói đói giật mình, nháo nhào chạy tứ tán. Cũng chẳng biết tên thiếu đức nào cố ý hay vô tình thúc đầu gối vào mông Vân Diệp. Trong tiếng kêu thảm thiết của cậu, bọn cướp chở đầy chiến lợi phẩm trở về, chỉ để lại Vân Diệp đau lòng muốn chết, âm thầm rơi lệ…
Đại quân nhổ trại hồi kinh, quan viên lớn nhỏ ở đạo Lũng Hữu kéo đến tiễn đưa. Uống cạn một chén rượu tiễn hành, Ngưu Tiến Đạt mặc áo vải đơn bạc đẩy xe một bánh, lớn tiếng hô: “Khởi hành!” Năm trăm kỵ binh võ trang đầy đủ rầm rập tiến lên phía trước. Trình Xử Mặc và Lý Hoài Nhân cưỡi ngựa sóng đôi đi sau áp trận, dẫn đầu bước lên con đường hồi kinh. Vân Diệp chỉ huy doanh hậu cần, cho hàng trăm xe ngựa và xe bò chở đầy lương thực, vật tư đi theo phía sau. Ngưu Tiến Đạt bỏ thân phận công hầu, dẫn năm nghìn chiếc xe một bánh bám sát đoàn quân. Lão Trình và Thái tử ở hậu doanh, áp tải chiến lợi phẩm thu được, sẵn sàng tiếp ứng đội xe của Ngưu Tiến Đạt; khi cần còn có thể thay nhau đẩy xe.
Năm mươi dặm, đó là chặng đường đại quân đã định trước khi xuất phát. Từ lúc mặt trời mọc đến giờ nghỉ trưa, tạm nghỉ một canh giờ rồi tiếp tục hành quân cho đến điểm dừng chân. Vì đi bằng xe nên doanh hậu cần đi nhanh hơn, đến nơi đóng trại thì chuẩn bị cơm nước, nước nóng, chờ đội xe của Ngưu Tiến Đạt đến. Theo đề nghị của Vân Diệp, Tả Vũ Vệ thống nhất nấu ăn để tiết kiệm thời gian dùng bữa. Hơn trăm chiếc nồi lớn đường kính một mét xếp thành hàng; một muôi thịt rau, một muôi canh thịt, thêm một chiếc bánh khô to tướng, thế là xong bữa tối của toàn quân.
Vân Diệp khập khiễng cầm một bầu rượu đến trước mặt Ngưu Tiến Đạt đang cúi đầu ăn. Cậu rót đầy chén trúc, hai tay dâng lên lão Ngưu. Lão Ngưu uống cạn một hơi. Biết lão thích rượu, Vân Diệp lại rót đầy một chén, nói: “Bác Ngưu, uống thêm chén nữa cho đỡ mệt ạ.” Lão Ngưu chẳng ngẩng đầu, giọng ôn hòa đáp: “Quân quy không cho phép. Mỗi tối một chén rượu đã là phạm lệnh rồi. Lão phu thân là quân pháp quan, sao có thể tự mình phá phép tắc? Các huynh đệ khác có ai được uống không?”
Lão Ngưu vẫn là người cứng nhắc, làm việc đâu ra đấy. Có lẽ đó là lý do ông phạt vô số tướng sĩ vi phạm kỷ luật mà chẳng ai oán hận.
“Mỗi người đều có một bát, còn chén này là phần của cháu, xin bác uống giúp.”
Lão Ngưu không nói gì, ngửa cổ uống cạn thêm một chén lớn rồi trả chén lại, phất tay với Vân Diệp, xoay người đi tuần tra doanh trại.
Hai nghìn ba trăm dặm, đó là khoảng cách từ Lan Châu đến Trường An vào thời Đường. Mỗi ngày hành quân năm mươi dặm, phải mất tròn một tháng rưỡi. Chưa đầy ba ngày sau khi rời Lan Châu, đoàn quân đã lao đầu vào núi non trùng điệp. Đường sá gập ghềnh, quanh co khúc khuỷu; đội đi đầu đã lên đến đỉnh núi, đội phía sau mới tới chân núi. Con đường miễn cưỡng đủ cho một chiếc xe ngựa đi qua, vào thời Đường đã được xem là giao thông thuận tiện. Trước kia đọc sử, biết nhà Đường mất Tây Vực, ta từng thất vọng, đau lòng vì sức kiểm soát của Đại Đường suy yếu. Giờ ta mới hiểu để Trường An kiểm soát vùng Tây Vực xa xôi phải trả giá đắt đến thế nào. Người Đường ngoan cường khai phá bờ cõi, hết thế hệ này đến thế hệ khác xông pha nối bước, khảng khái chịu chết. “Xương bên sông Vô Định đáng thương thay, vẫn là người trong mộng của thiếu phụ chốn khuê phòng.” Ta không đồng tình với ý thơ ấy. Thi nhân chỉ nhìn thấy xương trắng bên sông Vô Định, mà chẳng thấy sự phồn hoa trên con đường tơ lụa cổ. Không có một đội quân hùng mạnh bảo vệ thì lấy đâu ra thời thịnh thế Đại Đường? Những kẻ chăn cừu ngoài cõi kia man rợ, chẳng biết phải trái, chẳng màng lễ nghĩa liêm sỉ. Quy luật tự nhiên mạnh được yếu thua cho chúng thể phách cường tráng, nhưng không cho chúng bản năng sáng tạo và lao động. Chúng giành thức ăn từ trời xanh, giành thức ăn từ đất đai, giành thức ăn từ hàng xóm; nếu cần, chúng chẳng ngại giành cả thức ăn của cha mẹ mình. Chúng ăn đủ thứ, kể cả thịt người; chỉ cần giống nòi mình được truyền lại, nắm đấm và loan đao chính là nền tảng lợi ích của chúng.
Gân xanh trên cổ lão Ngưu nổi cuồn cuộn. Những bao tải chất cao như núi trên xe một bánh nặng trĩu. Rốt cuộc ông đã già, lương thực trên xe vừa nhiều vừa nặng, ông đã đánh giá quá cao sức mình. Vị mãnh tướng dữ dằn từng thề không để ai chết đói thêm lần nào đã ướt đẫm áo vì mồ hôi. Vân Diệp lặng lẽ kéo sợi dây trước xe, quàng lên vai rồi từng bước một kéo lên núi. “Ai mà ngờ được, một vị quốc công đẩy xe, còn một vị Hầu gia kéo xe?” Vân Diệp thở hổn hển hỏi lão Ngưu.
“Quốc công, Hầu gia cái con khỉ! Trên đời này quốc công, Hầu gia thiếu gì, có thấy ai mọc thêm cái chim nào đâu. Chẳng phải cũng ăn uống, ngủ nghỉ, bài tiết như người thường cả sao? Người ta không thể để mình sống quá an nhàn. Thân xác mà nhàn hạ thì lòng dạ cũng tê liệt, thế thì khác gì cá muối? Cả đời lão tử từng làm phản, từng giết người, nhiều lắm; đàn bà đã ngủ cùng thì đếm không xuể. Nhưng rồi sao? Nếu không có một ý niệm chống đỡ, chẳng biết ta sẽ biến thành thế nào. Bệ hạ có ơn lớn với lão Ngưu, đời này ta bán mạng cho ngài. Hồi nhỏ, cha mẹ và anh chị em ta lần lượt chết đói. Ta hận mình sao không chết theo. Đại ca đưa miếng bánh cám cuối cùng cho ta, ta chẳng nghĩ ngợi gì đã nuốt chửng. Ta sống, đại ca chết. Thứ huynh ấy đưa cho ta đâu phải bánh cám, mà là mạng sống! Mạng này của lão phu không chỉ thuộc về riêng ta, mà còn thuộc về cả mười ba người trong nhà. Sao lão phu dám sống không đàng hoàng cho được? Đến một ngày kia, khi lão phu sống hết đời mình và gặp đại ca dưới suối vàng, ta có thể nói với huynh ấy rằng: đời này ta đã sống thật rực rỡ, thật tự tại, thật ngay thẳng. Mạng huynh trao cho ta, ta không hề phí hoài, dù chỉ một ngày.”
Trời ơi, lão Ngưu thành thánh nhân mất rồi. Vân Diệp thề rằng cậu nhìn thấy trên người lão Ngưu phát ra ánh vàng, ánh sáng ấy làm mắt cậu đau nhức, lòng dạ cũng co rúm lại. Trước kia nghe kể về những bậc thánh nhân như Lôi Phong, ta cứ thấy hơi giả tạo. Giờ mới hiểu không phải họ giả tạo, mà cuộc sống của mình mới giả tạo. Kẻ tiểu nhân núp dưới lớp áo da chính là hạng người như ta.