Sau trận tuyết, trời vừa hửng nắng, ánh mặt trời chiếu lên mặt tuyết phản ra thứ ánh sáng trắng chói mắt. Cả thế giới sáng bừng, không chỉ những góc khuất không có nắng mà ngay cả bóng tối trong lòng cũng cảm thấy le lói chút ánh sáng. Vân Diệp cảm thấy hình như mình mắc bệnh tâm lý: người ta cười thì mình cũng cười, người ta khóc thì mình nhìn tình hình rồi mới khóc. Cứ thấy bản thân phải nhìn người khác phản ứng đủ kiểu rồi mới biết phản ứng theo, chẳng khác nào một thằng ngốc. Tiểu nha trèo lên lưng không chịu xuống, chẳng sao, cõng thì cõng, con bé có nặng mấy đâu. Chỉ khiến mấy đứa nhóc khác không vui, đứa nào cũng bĩu môi, kết quả bị lão phu nhân vỗ cho một cái liền ngoan ngoãn, chui tọt vào xe ngựa.
Cỗ xe ngựa độc nhất vô nhị mà Vân Diệp chiếm tiện nghi của công gia ở Lũng Hữu để chế tạo đã được thuộc hạ đưa về phủ từ đêm qua, khiến thợ mộc trong nhà phải xuýt xoa là kiệt tác. Trục xe làm bằng thép tôi trăm lần, phía trên tán đinh bốn lá thép mỏng có độ đàn hồi; một cặp bạc lót bằng đồng ôm lấy trục xe, chuyển động trơn tru. Bánh xe đan bằng dây mây vừa nhẹ vừa giảm xóc. Trong khoang xe còn lót thứ gì đó không rõ, vừa mềm vừa nhẹ. Nghe mấy quân gia đưa xe về kể, Hầu gia ngồi cỗ xe này đi từ Lũng Hữu về Trường An, hơn hai nghìn dặm đường mà xe hầu như chẳng hỏng hóc gì. Khắp Trường An, xe ngựa xa hoa hơn cỗ này thì nhiều, nhưng xe ngồi thoải mái hơn nó chẳng có mấy chiếc. Sau khi xin ý kiến Vân Diệp, cô cô quản gia quyết định dành riêng xe cho gia chủ Vân gia, còn cử một phu xe tay nghề cao chuyên chăm nom.
Lão phu nhân ôm Tiểu nha lên cỗ xe do hai ngựa kéo. Lễ chế của Hầu phủ quy định gia chủ ngồi xe phải dùng hai ngựa. Vân Diệp trèo lên con ngựa cái vẫn thường cưỡi, đi bên cạnh xe. Lưu Tiến Bảo và Trang Tam Đình đi trước mở đường; bốn gia nhân nam cầm cờ phướn, bốn nha hoàn bưng lư hương, mỗi bên tám hộ vệ, đoàn người rầm rộ tiến về chùa Từ Ân.
Thật ra chùa Đại Từ Ân chẳng xa, nằm ở phía nam thành Trường An. Đi qua đại lộ Chu Tước, vòng qua năm phường là tới. Khi ấy chùa Từ Ân còn lâu mới hùng vĩ như lời đồn. Mãi đến năm Trinh Quán thứ hai mươi hai, chùa mới được bệ hạ Lý Nhị hạ chỉ mở rộng, rồi Lý Trị trùng tu. Sau đó, hòa thượng Huyền Trang dựng Đại Nhạn Tháp, chùa mới trở thành một trong bốn nơi dịch kinh lớn. Tông Pháp tướng Duy thức của Phật gia cũng ra đời ở đây.
Khu vực quanh chùa Từ Ân là xóm nghèo. Tường phường cũ nát bị năm tháng bào mòn, loang lổ đến chẳng ra hình thù, đất vàng lộ ra ngoài, chỗ nào cũng đầy lỗ do chim sẻ khoét. Lúc này, sau những lỗ nhỏ phủ kín mặt tường, từng đôi mắt tò mò dõi theo đoàn xe sang trọng của Vân gia, khẽ bàn tán xem rốt cuộc là đại tộc nhà nào giá lâm chốn ô uế này.
Viên quan phường ăn mặc tinh tươm đã sớm mở cổng phường, bụi đất trên con phố bên trong được quét sạch, mấy cụ già đứng khom lưng ở một bên.
Lão phu nhân không ngồi yên được nữa, kéo Đại nha và Tiểu nha xuống xe. Mấy cụ già thấy bà thì vội bước lên mấy bước, rồi lại bị viên quan phường quát mắng, buộc phải lùi lại. Rõ ràng thời còn nghèo khó, lão phu nhân đã thân quen với các cụ. Nay nhà họ đã phú quý, viên quan phường cho rằng mấy ông lão nghèo bước tới trò chuyện như trước sẽ làm mất thể diện quan gia của Vân gia.
“Lưu ca, Hà ca, Đại Toàn, Nhân Trụ, sao không nhận ra muội muội nữa rồi?” Lão phu nhân chẳng để ý gì, vẫn gọi họ bằng cách xưng hô ngày trước, mặt mày tươi cười, đưa tay nắm lấy một ông lão râu tóc bạc phơ. “Lưu ca, năm xưa nếu không nhờ huynh cõng Đại nha vượt tường phường suốt đêm đi cầu y hỏi thuốc, thì con bé này đâu còn sống đến bây giờ. Sao nay lại khách sáo với muội thế?” Đại nha và Tiểu nha đã ôm chân ông lão, luôn miệng gọi ông nội. Lưu lão hán quệt tay lên đùi mấy cái rồi cẩn thận bế hai cô bé lên, mắt đỏ hoe, môi run run mà không nói nên lời. Đại nha lấy ra một gói thịt bò khô, nhặt một miếng đút vào miệng ông lão: “Anh mang từ Lũng Hữu xa thật xa về cho Đại nha đấy, ngon lắm. Đại nha vẫn để dành cho ông nội, ngon không ạ?”
Nước mắt ông lão lập tức trào ra. Ông cố nhai miếng thịt bò khô cứng bằng cái miệng chẳng còn chiếc răng nào, liên tục gật đầu.
Vân Diệp từng thấy cảnh này rồi, biết một khi cánh cửa cảm xúc mở ra thì khoảng cách thân phận sẽ tan biến. Quả nhiên, những người đàn bà trốn trong nhà lần lượt kéo ra, vây quanh lão phu nhân ríu rít không ngớt. Lão phu nhân rạng rỡ hẳn lên, cứ kéo Vân Diệp tới lui, khoe vài câu với người này, khoe thêm đôi lời với người kia. Giữa những ánh mắt ngưỡng mộ, kính nể của bà con lối xóm, bà tha hồ thỏa mãn lòng hư vinh.
Vân Diệp chỉnh lại áo, phủi tay áo rồi cung kính thi lễ với bà con lối xóm. Các cụ liên tục nói không dám nhận. Vân Diệp nghiêm sắc mặt: “Bạn bè lúc nghèo hèn mới thấy chân tình. Khi Vân gia gặp nạn, người già trẻ nhỏ trong nhà đều chịu ơn bà con lân cận cưu mang. Vân Diệp suốt đời không dám quên. Hôm nay chỉ chuẩn bị chút lễ mọn, khó đền đáp được một phần vạn ân nghĩa của chư vị, mong mọi người nhận cho.”
Đám gia nhân phía sau kéo tới mấy xe lễ vật. Lão phu nhân từng trải cảnh nghèo khó nên hiểu nhà nghèo cần thứ gì: mấy xe vải gai, một trăm gánh lương thực, sáu con lợn béo, thậm chí còn có cả than củi mà nhà nghèo ít dùng; muối và rượu thì khỏi phải nói, đều có đủ. Vân Diệp thưởng cho viên quan phường một lạng bạc. Chàng thật sự ngại phải vác cả người tiền đồng, khiến viên quan phường vui đến nỗi cười toe toét. Đã là báo ơn thì đương nhiên phải gạt quan phủ sang một bên, ngay cả người nửa quan nửa dân như viên quan phường cũng phải gạt đi. Cứ giao cho mấy cụ đứng đầu phân phát là được. Trẻ con vây kín quanh mấy cô bé, quần áo tuy cũ rách mà đứa nào cũng hớn hở; hóa ra Đại nha, Tiểu nha đang phát bánh trái cho chúng. Nhìn chúng nâng bánh trái mời cha mẹ nếm thử, lòng Vân Diệp chua xót vô cùng.
Lưu luyến từ biệt bà con lối xóm, đoàn người tiếp tục lên đường tới chùa Từ Ân. Nói cho cùng, Vân gia hiện giờ không còn thích hợp để thân thiết với dân nghèo như trước. Không phải Vân gia tự nâng giá mình, mà là giai cấp đã khác; lễ giáo nghiêm ngặt đâu phải người mới chân ướt chân ráo như Vân Diệp có thể phá vỡ.
Chùa Từ Ân ở ngay phía trước. Ngôi chùa đổ nát, các tăng nhân nghèo khổ đứng đợi ngoài cổng chùa giữa tiết trời lạnh giá. Lão phu nhân bảo phu xe đi nhanh hơn, sợ mấy vị đại sư bị cóng.
Hòa thượng thường tự xưng là bần tăng. Nhìn vị đại sư này mà xem, nghèo đến mức nào: chiếc áo cà sa xám rộng thùng thình khoác trên người, giữa ngày đông rét buốt, cái đầu trọc lạnh đến tái xanh. Sau lưng ông còn mấy vị cao tăng, ai nấy vừa gầy vừa cao, quần áo vá chằng vá đụp, hai tay chắp lại cung kính kính lễ Tam Bảo. Đợi Vân Diệp đỡ lão phu nhân xuống xe, chàng bước lên chào hỏi, vị đại sư đến một câu “Nam mô A Di Đà Phật” cũng nói chẳng trọn. Sau khi lão phu nhân hành lễ với vị trưởng lão, cả nhà theo ông dẫn đường, rầm rộ bước vào chùa Từ Ân.
Đại Hùng bảo điện cũng chẳng lớn, cao không quá hai trượng. Đức Phật đành chịu thiệt, đầu gần như chạm mái nhà, lớp sơn vàng trên thân loang lổ như mắc bệnh ngoài da. Một ngôi chùa đổ nát thế này, tăng nhân chẳng quá năm người, điện thờ chỉ có một, tượng Phật chỉ có ba, diện tích cũng chỉ mười mẫu. Dù thế nào Vân Diệp cũng không sao liên hệ nơi này với chùa Đại Từ Ân về sau. Huyền Trang sang Ấn Độ một chuyến quả thật thu về món lợi lớn. Chưa kể Đại Nhạn Tháp sau này trở thành biểu tượng của Tây An, ngay cả những kiến trúc còn sót lại sau bao cuộc chiến tranh và thiên tai cũng chẳng phải thứ mà chùa Từ Ân này có thể sánh được.
Lão phu nhân dâng lễ vật, Vân Diệp dường như trông thấy các hòa thượng đang chảy nước miếng, còn loáng thoáng nghe thấy bụng họ réo ùng ục. Trời đất ơi, ngôi chùa thế này mà lão phu nhân cũng kính như thần minh sao? Lừa người thì cũng phải bỏ chút vốn chứ, có ai chưa từng thấy chùa chiền đời sau đâu. Phật Tổ có linh nghiệm hay không thì chưa bàn, nhưng bước vào cửa là phải nộp tiền mãi lộ, không thì chẳng gặp được Phật Tổ. Những kẻ được gọi là tăng nhân ấy coi Phật Tổ như con khỉ trong vườn thú, bán vé cho người ta tham quan, khiến người ta chẳng thể nảy sinh chút kính trọng nào. Trên đời này, những kẻ chẳng kính Phật Tổ nhất chính là đám tăng nhân được gọi là ấy.
May mà đám hòa thượng này vẫn tận tâm với nghề, kiên trì làm trọn lễ hoàn nguyện. Lão phu nhân thành kính quỳ trên bồ đoàn, miệng lẩm nhẩm khấn vái, chỉ sợ có chút bất kính sẽ chọc giận Phật Tổ. Không chỉ lão phu nhân, những người thân từng chịu khổ cũng vô cùng thành kính. Trước khi đến đây, họ tắm rửa, thay quần áo, sửa soạn tươm tất; trên đầu ai nấy đều búi một búi tóc lớn như quả đào. Hỏi ra mới biết đó là kiểu tóc Hồ đang thịnh hành nhất năm nay. Ai cũng cố ăn mặc sao cho Phật Tổ nhìn thuận mắt, để Ngài ban thêm chút phúc vận. Tám đứa trẻ lớn bé bắt chước người lớn nhắm mắt niệm A Di Đà Phật, vẻ thành kính khiến người ta không khỏi thương xót.
Thôi được, Vân Diệp thở dài, quỳ trước tượng Phật cảm tạ Ngài đã ban cho mình những người thân như thế này. Ông trời đã lấy đi rồi lại trả họ về cho chàng, quả thật không bạc đãi chàng. Cái lạy này không phải dành cho những tượng đất tượng gỗ, mà là cúi lạy sự kỳ diệu của số phận, lạy hơi ấm gia đình.
Quả nhiên, từ xưa đến nay có một trình tự không đổi: dâng tiền. Một rương đầy tiền đồng, mười súc vải gai, hai mươi đôi giày tăng, hai mươi bộ áo tăng, năm mươi thạch lương thực, còn có vô số hương, nến và dầu ăn chay. Trên gương mặt tĩnh lặng như giếng cổ của vị lão tăng thoáng hiện vẻ phấn khởi. Chắc ông đang reo lên: mùa đông này dễ sống rồi.
Lão phu nhân đã giải quyết xong một tâm nguyện, cháu trai cháu gái vây quanh bên cạnh, bà cười như Phật Di Lặc, tinh thần phấn chấn hẳn lên. Cứ đà này, sống thêm hai mươi năm chẳng thành vấn đề.
Ngựa giao cho gia nhân, lão phu nhân giao cho nha hoàn chăm sóc. Các bậc trưởng bối không thích phơi mặt giữa đường lớn, còn lũ cháu thì chẳng có nỗi băn khoăn ấy. Đại nha đã sớm chiếm chỗ trên cổ Vân Diệp, vui vẻ làm mặt quỷ với các chị em. Trang Tam Đình và Lưu Tiến Bảo hộ tống một đám thiếu nữ lớn bé ríu rít, sải bước mở đường về phía Tây Thị.
Vân Diệp từng thấy đường lớn rộng rãi, nhưng chưa từng thấy con đường nào rộng đến thế: rộng chừng một trăm năm mươi mét, dài mười dặm. Nếu lúc này có World Cup thì còn đổi sân làm gì, cứ đưa tất cả ra đại lộ Chu Tước đá cùng lúc là xong. Ban đầu chàng tưởng đoàn người rầm rộ của mình đã đủ gây chú ý, nào ngờ đâu đâu cũng xe cộ nườm nượp, giữa hương thơm áo quần và bóng người râu tóc thấp thoáng, một cô nương lạ mặt mỉm cười duyên dáng, suýt khiến Vân Diệp ngẩn ngơ. Thấy chàng ngây ra như nhà quê, cô nương ấy che miệng cười khẽ. Đại nha lấy tay che mắt anh trai, không cho chàng bị hồ ly tinh mê hoặc, còn nhe răng với cô nương kia. Cô nương ấy càng cười vui hơn.
Tiếc thật, Trương Nghệ Mưu đã sai rồi. Chẳng có cung nữ nào để hở nửa bầu ngực, chỉ có những phụ nhân mập mạp quấn kín mít như gấu trúc.
Vân Diệp thật lòng mong mùa hè, những cô nương này đừng bọc kín mít như mùa đông. Lão tử khó khăn lắm mới đến được đời Đường, ít ra cũng phải cho ta chút phúc lợi chứ!