Cổng cung từ từ mở ra. Ngự lâm quân mặc giáp sáng loáng đứng thành hai hàng, chừa lối qua cửa Chu Tước hướng thẳng ra phố Chu Tước. Văn quan một hàng, võ quan một hàng, chầm chậm tiến vào. Ai nấy đều nghiêm trang, ôm hốt trước ngực, đường hoàng như những bức tường thành. Vân Diệp thầm bổ túc kiến thức: “Có thể lập được sự nghiệp như Y Doãn, Cao Dao chăng?” Trình Giảo Kim chẳng thèm giữ quy củ, cứ thế lôi Vân Diệp đứng sau lưng mình. Đi được mấy bước, ông bỗng ngoảnh lại: “Tiểu Diệp Tử, sao con lại đối xử với Lý Tích như vậy?”
Vân Diệp đã đoán trước lão Trình sẽ hỏi chuyện này, bèn cười tươi: “Nếu bá bá Trình đánh con, con cam tâm tình nguyện; bá bá Ngưu đánh con, con vẫn bình thản; bá bá Tần đánh con, con sẵn lòng chịu phạt; bá bá Uất Trì đánh con, con sẽ chạy trốn khắp nơi. Còn nếu thúc thúc Lý muốn đánh con, có khi con sẽ đánh trả.”
Lão Trình vỗ bốp vào người Vân Diệp, cười hềnh hệch rồi không nói gì nữa. Lão Ngưu chẳng biết từ đâu chui ra, trợn mắt nhìn, chỉ vào chỗ Vân Diệp phải đứng mà không nói một lời. Vừa thấy lão Ngưu, cậu lập tức khom lưng, rụt cổ, ngoan ngoãn đứng vào hàng. Bộ dạng quái gở ấy khiến quần thần cười ồ. Thị vệ giữ trật tự trợn mắt nhìn Vân Diệp, thấy chỉ là một thiếu niên nên cũng bỏ qua. Phòng Huyền Linh đứng đầu hàng vốn không vui, nhưng biết kẻ làm trò là một đứa trẻ thì chỉ cười cho qua, xem như tuổi nhỏ chưa hiểu chuyện.
Vân Diệp cảm nhận sâu sắc lợi thế của tuổi trẻ: nói sai, làm sai, chỉ cần không phạm nguyên tắc thì kiểu gì cũng tìm được lý do tha thứ. Dù gì cũng phải cho người trẻ một cơ hội sửa sai chứ, Vân Diệp vô liêm sỉ nghĩ thầm.
Thái Cực cung nằm trên ba mươi sáu bậc đá. Đứng dưới chân thềm chỉ nhìn thấy những mái hiên vút lên, đầu mái chạm trổ linh thú cát tường Toan Nghê và Giải Trãi, trông uy phong lẫm liệt dưới ánh trời mờ sáng. Hoàng quyền cao cao tại thượng; những đầu mái nhọn như muốn đâm thủng trời xanh phô bày tột độ vẻ tôn quý của hoàng gia. Mẹ kiếp, chẳng phải cứ thế mà rước sét đánh vào người sao? Lại còn làm bằng đồng, đúng là vật dẫn điện quá tốt. Nghe nói mùa hè vừa rồi bị sét đánh mấy lần, chắc ông trời bất mãn với việc làm của bệ hạ Lý Nhị, chỉ nhẹ nhàng dạy dỗ vài phen. Dân gian cũng đồn như vậy; có khi trời đang khuyên bệ hạ Lý Nhị đừng làm quá đáng, đừng giết cha nữa. Tất nhiên, đó chỉ là ý nghĩ xấu xa trong lòng Vân Diệp, không thể nói ra. Hễ thốt thành lời là đầu rơi xuống đất. Hoàng đế thẹn quá hóa giận sẽ chẳng cần biết ngươi có tài hay không; dù là kỳ tài, quái tài hay đại tài, dám nói câu ấy thì cũng bị biến thành củi bổ hết.
Thái giám, sản phẩm méo mó của hoàng gia đã tồn tại suốt mấy nghìn năm ở Trung Quốc, đứng trên bậc thềm cao, gân cổ hô: “Đại triều yết bắt đầu, chư vị đại thần vào chầu!” Chỉ một câu ấy đã khiến Vân Diệp khâm phục không thôi: giọng the thé mà vẫn hô ra được khí thế đường hoàng nghiêm chính. Nhân tài đấy, sau này phải thân cận mới được.
Chính điện trống trải chốc lát đã rộn ràng tiếng người. Kẻ tìm chỗ ngồi, kẻ lén lấy đệm của người khác, người chắp tay mời nhau ngồi; có kẻ miệng nồng nặc mùi rượu mà vẫn khăng khăng nói mình chẳng uống giọt nào. Quá đáng hơn, còn có một tên mặt dày đánh rắm thối, khiến những người xung quanh đồng loạt quạt mũi, ý bảo không phải mình thả. Ước chừng vị huynh đài đánh rắm cũng nằm trong đám người đang quạt mũi ấy.
Ngày thường buổi chầu sớm chỉ có hơn trăm người, đại triều yết lần này nhét vào hơn hai nghìn người, không loạn mới lạ. Hàng người kéo dài ra tận ngoài điện, chắc bọn Trình Xử Mặc đang co ro run cầm cập trong gió lạnh. Vân Diệp hả hê: may mà lão tử là hầu tước, mới được ngồi trong điện. Xung quanh toàn các bá bá thúc thúc trên bốn mươi tuổi, thậm chí có mấy ông thuộc hàng ông nội, đang ngó nghiêng khắp nơi tìm chiếc đệm bị trộm mất. Vân Diệp tìm được chỗ đẹp, dựa lưng vào một cột gỗ chạm rồng cuộn khổng lồ, dưới đất trải hai chiếc đệm, sau lưng kê một chiếc. Nghe nói đại triều yết phải bốn năm tiếng mới tan, giờ cứ nghỉ ngơi cho khỏe, tối còn phải nấu một bữa thịt heo cho cả nhà. Cậu đã dặn riêng cô quản gia chọn một con heo nặng chừng một trăm năm mươi, một trăm sáu mươi cân, mổ thịt, cạo lông, không được vứt nội tạng; ruột với dạ dày phải dùng bột mì chà thật kỹ cho sạch, đợi ta về xử lý.
Lý Nhị xuất hiện, đội mũ Thông Thiên, mặc áo mãng long. Những tua ngọc rủ xuống vừa ngang tầm mắt. Dưới ánh sáng của chín mươi chín ngọn nến sáp bò khổng lồ, ngài sáng rực hào quang, chẳng khác nào ngôi sao ca nhạc đời sau liên tục liếc mắt đưa tình, khiến người ta hoa mắt chóng mặt, không nhìn rõ mặt mũi ra sao. Có lẽ đó chính là tác dụng lớn nhất của chiếc mũ Thông Thiên.
Quần thần hô vạn tuế ba lần. Lý Nhị nhận lễ quỳ lạy của mọi người rồi tuyên miễn lễ. Mọi người quỳ ngồi sau án, cúi đầu rủ mắt, làm vẻ nghiêm trang. Vân Diệp không tiện quá khác người, cũng chìm vào trạng thái trầm tư. Một đôi chân dài duỗi thẳng ra xa bên dưới chiếc án.
Đầu tiên, Phòng Huyền Linh ca ngợi những thành tựu to lớn Đại Đường đạt được trong năm qua: dẹp yên bao nhiêu cuộc phản loạn, đánh bại bao nhiêu quân phản nghịch, thu được bao nhiêu lương thực, binh khí và đàn bà. Trong Quan Nội tuy có nạn châu chấu ở phạm vi nhỏ, nhưng không ảnh hưởng đến sản xuất lương thực; sản lượng tuy thấp hơn năm trước, song trong năm mất mùa thì cũng coi như chấp nhận được. Chợ búa ngày càng phồn thịnh, thuế thu được ngày càng nhiều, dân số tăng trưởng ổn định, vân vân. Tóm lại, năm qua là một năm thắng lợi, một năm rực rỡ của Đại Đường, tất cả đều nhờ có vị hoàng đế anh minh Lý Nhị dẫn dắt, khiến muôn dân thiên hạ lập nên thành tích như vậy.
Tiếp đó, Đỗ Như Hối bước lên, tiếp tục tâng bốc Lý Nhị theo lời Phòng Huyền Linh: năm qua là một năm yên ổn của Đại Đường. Tuy có đám Đột Quyết nhỏ nhoi làm loạn, nhưng nhờ bệ hạ sáng suốt, chỉ vài câu đã dụ được người Đột Quyết rời khỏi sông Vị Thủy, tạo nên chiến tích lấy yếu thắng mạnh chênh lệch nhất. Sáu kỵ binh rời Trường An, hội minh với thủ lĩnh Đột Quyết bên sông Vị Thủy; nhờ nỗ lực ngoại giao, Đại Đường đã đặt nền móng vững chắc nhất để từ thắng lợi này tiến tới thắng lợi khác. Tạ ơn bệ hạ Lý Nhị, dưới ánh hào quang của ngài, chúng thần đang lớn mạnh từng ngày. Chiến công vĩ đại của bệ hạ Lý Nhị ắt sẽ lưu truyền muôn đời.
Bản tấu của Đỗ Như Hối khích lệ mọi quan lại Đại Đường. Họ đang định nhân lúc khí thế sôi nổi mà thổi phồng thêm vài câu, nào ngờ bị giáng ngay một đòn phủ đầu. Ngụy Trưng, tấm gương của muôn đời, không chịu nữa: Ồ, hóa ra chuyện của Đại Đường đều do một mình bệ hạ làm hết? Chẳng có công lao gì của chúng ta sao? Chúng ta đều là lũ ăn hại, binh lính thì toàn chân mềm, bá tánh đều là kẻ lười biếng, thiên hạ thái bình ư? Nực cười! Dân biên ải bị Đột Quyết bắt đi thì tính là gì? Ấu Lương vừa bị Trưởng Tôn Vô Kỵ dẹp yên thì tính là gì? Người Khương bị Trình Giảo Kim xử lý chẳng lẽ là đất nặn hay sao? Bệ hạ quả có làm rất nhiều việc, nhưng đâu phải làm tất cả. Với tư cách đứng đầu văn quan, Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối đã tổn hại đạo đức riêng, lấy công lao của cả thiên hạ đổi lấy niềm vui nhất thời cho bệ hạ, đúng là gian thần.
Chuột trong nồi canh, cứt mũi trong ổ bánh mì, chính là loại người như Ngụy Trưng. Tâng bốc đến mức này mà cũng gọi là tổn hại đạo đức riêng sao? Huynh đài chưa nghe báo cáo chính phủ chân chính bao giờ rồi. Nếu nghe được báo cáo chính phủ đời sau, huynh còn không vung đao chém người à? Rồi sau đó nổ tung cả người mà chết?
Đại triều yết cuối năm Trinh Quán thứ hai là lần đầu tiên bệ hạ Lý Nhị chủ trì đại triều yết trên cương vị hoàng đế, hơi giống Đại hội Đại biểu Nhân dân ở đời sau. Chính phủ phải báo cáo thành tích năm qua, rồi nhìn về triển vọng năm tới. Tất nhiên, người đánh giá là hoàng đế; ở đời sau, người đánh giá là nhân dân. Vân Diệp làm nhân dân hơn ba mươi năm, đương nhiên biết quyền của nhân dân đều do một nhóm nhỏ đại diện, chẳng khác mấy tình hình hiện tại. Chỉ báo tin vui, không báo tin buồn; tiền đồ thì tươi sáng, con đường thì quanh co; thắng lợi rốt cuộc sẽ thuộc về chúng ta. Suốt một nghìn bốn trăm năm, báo cáo chính phủ chỉ đổi từ văn ngôn sang bạch thoại, vẫn khô khan khó hiểu, quanh co lòng vòng, nghệ thuật nói năng được diễn giải đến mức tận cùng. Còn giống tấu hài hơn cả tấu hài.
Vân Diệp ngáp dài một cái. Báo cáo của các quan đứng đầu sáu bộ lướt qua trước mắt như những nốt nhạc ru ngủ, khiến người ta buồn ngủ díp mắt. Trong lòng cậu đã chai sạn từ lâu: quan phủ, công cụ thống trị bằng bạo lực ấy, theo chúng ta lớn lên từ khi xã hội loài người phân chia giai cấp; thứ trước sau như một chính là cứng nhắc, lạnh lùng, cố chấp, dây dưa. Cậu chẳng còn tâm trí nghe họ nói nhảm. Đại sự triều chính đã được mấy kẻ gọi là tinh anh quyết định từ lâu, giờ nói toàn chuyện vô ích.
Vụng trộm liếc sang, lòng ngưỡng mộ trong cậu lập tức trào dâng như nước sông Hoàng Hà, không sao ngăn nổi. Vị bá bá thúc thúc bên cạnh, chẳng biết nên gọi là bá bá hay thúc thúc, để ba chòm râu dài rủ trước ngực; vừa lắc lư đầu vừa không quên gật gù tán thưởng. Trông như thể bản báo cáo khô khan của Thượng thư bộ Công Ôn Đại Nhã là một áng văn kỳ diệu thơm ngát, nghe vào ngọt như nước quỳnh, khiến người ta chẳng nỡ rời mắt. Nếu ông không ngáy khò khò, không chảy nước miếng, Vân Diệp đã thấy hổ thẹn vì sự nông cạn của mình, thật lòng áy náy vì đã vô lễ. Đằng này vị bá bá thúc thúc kia còn đang ngủ, Vân Diệp thấy mình chợp mắt một lát thật chẳng đáng kể gì, đúng là phù thủy nhỏ gặp phù thủy lớn.
Mặt trời buổi sớm lên cao dần bên ngoài cửa điện. Ánh sáng xuyên qua màn sương mỏng, dịu dàng phủ khắp Thái Cực cung. Ánh nắng vốn có khả năng xua tan bóng tối, dù là bóng tối theo nghĩa vật lý hay nghĩa trừu tượng. Giọng Đái Trụ, Thiếu khanh Đại Lý Tự, ngày càng nhỏ, cuối cùng chẳng thể nói ra bốn chữ “thiên hạ thái bình” nữa.
Ông dứt khoát gác bản tấu đã viết sẵn sang một bên: “Thần nhậm chức ở Đại Lý Tự từ năm Trinh Quán thứ nhất. Phong tục dân gian thuần hậu, những vụ hung hăng hiếu chiến đã giảm, kẻ gian tà phạm pháp cũng biết dừng tay. Tân chính Trinh Quán rất được lòng người. Thế nhưng trong ngục vẫn còn chật ních người. Phần lớn người phạm tội đều thuộc phe Tức Vương; ngày thường họ không làm điều ác lớn, trong số đó còn có mấy vị đại nho đức cao vọng trọng. Tấm lòng nhân từ của bệ hạ soi sáng muôn dặm, cớ sao không rải lòng từ bi của bậc đế vương đến từng ngóc ngách Đại Đường? Nay thiên hạ đã yên, thật sự không thể tiếp tục gây sát nghiệt, để máu người vô tội làm vấy bẩn triều đường thanh sạch của Đại Đường. Hôm nay, ngay trên chính điện Thái Cực cung, dưới ánh mặt trời buổi sớm, thần xin theo luật mà hô ba lần: ‘Bệ hạ, xin hãy nghĩ lại!’”
Lời ấy vừa thốt ra đã như quả bom ném vào nhà xí, gây nên vô vàn tranh cãi. Có người tán thành, có người quở trách, có người ngơ ngác, có người đứng ngoài quan sát. Bệ hạ Lý Nhị rõ ràng run lên một cái. Ước chừng Tức Vương Lý Kiến Thành vẫn là cái gai tre đâm trong lòng ngài; hôm nay bị người ta lật phăng vết thương cũ ngay giữa đại triều yết, chẳng biết ngài sẽ phản ứng thế nào. Vân Diệp mở to mắt quan sát phản ứng của Lý Nhị.
Thật thất vọng, Đái Trụ không bị lôi đi chém đầu, nên cũng chẳng có cảnh đặt thủ cấp lên mâm để kiểm tra. Vân Diệp vô cùng thất vọng. Lý Nhị thả đám người già yếu, phụ nữ và trẻ con, cùng người nhà và gia nhân thân cận của họ về. Nhưng người chủ chốt thì không tha một ai; Đại Lý Tự phải thẩm vấn nghiêm ngặt, mọi nghi ngờ đều phải được làm sáng tỏ. Lý Nhị đặc biệt xem trọng tính chính danh của quyền chấp chính của mình.
Mây đen tan hết, triều đình lại trở về bầu không khí hòa thuận kiểu anh khỏe, tôi khỏe, tất cả cùng khỏe. Trưởng Tôn Vô Kỵ mập mạp vừa bước lên, bầu không khí lập tức rộn ràng, người béo trông thật phúc hậu. Việc dẹp yên Trường Lạc Vương Ấu Lương đương nhiên có công với xã tắc; ông được tăng ba trăm hộ thực ấp, thăng thêm Phiêu Kỵ Đại tướng quân, lại được phong Tề Quốc Quận Công, nhất thời nổi bật không ai sánh bằng. Trình Giảo Kim tức giận ra mặt. Ông chỉ được phong Lư Quốc Huyện Công, thực ấp tăng thêm một trăm hộ, đến cả nghi trượng đi theo cũng chẳng được ban. Thôi thì chuyện đó cũng bỏ qua, nhưng nghe xem, Tề Quốc là nước có cả nghìn cỗ xe; còn Lư Quốc thì sao? Ở đâu ra? Chưa từng nghe nói, khéo là cái trại nhỏ trong khe núi nào đó tự xưng vương, một ổ cướp ngựa. Lão tử xuất thân làm cướp, ngươi cũng không thể lấy cái trại cướp nhỏ làm đất phong cho lão tử chứ. Thiên vị quá thể! Lão Trình đòi được đối xử công bằng.
Lý Nhị suýt tức chết. Ai nói Lư Quốc là ổ cướp? Đúng là chẳng có học thức! Lư Quốc là tên gọi xưa của quê nhà ngươi, phong đất ở quê nhà còn gì mà không hài lòng? Lão Trình há cái miệng rộng cười, thế mới vừa lòng: hóa ra Lư Quốc nằm ở phủ Tế Châu. Trong lòng Vân Diệp đầy cảm kích; lão Trình đâu phải không biết Lư Quốc ở đâu, ông đang âm thầm nhắc Lý Nhị đừng bạc đãi Vân Diệp, người sắp được ban thưởng tiếp theo. Quan chức Ngưu Tiến Đạt được thăng lên hàng tam phẩm, chẳng mừng chẳng giận, vẻ mặt dửng dưng.
“Huyện hầu Lam Điền Vân Diệp vào yết kiến bệ hạ.” Nghe gọi mình, cậu vội bước ra khỏi hàng, hành đại lễ bái kiến hoàng đế. Lý Nhị nhìn chằm chằm Vân Diệp, ánh mắt như có móc sắt, khiến toàn thân cậu không được tự nhiên.
“Ngươi từ nhỏ đã theo học dị nhân. Kỳ thuật làm muối ở Lũng Hữu đã giải nỗi khổ thiếu muối của bá tánh ta, thứ nhất. Ngươi dâng lên quân đội phép rèn luyện thân thể, hai trăm tráng sĩ đã thành hùng binh, thứ hai. Ngươi cải tiến thuật luyện sắt, mỗi ngày sản xuất được một trăm cân thép trăm luyện, thứ ba. Ngươi dâng lên loại lương thực kỳ diệu từ ngàn xưa là khoai tây, công lao ích nước, lợi lộc ngàn thu, trẫm vô cùng cảm kích. Trên triều đường này, thưởng công phạt tội, dùng người đúng tài là quyền trời ban cho trẫm, cũng là chí hướng cả đời của trẫm. Khanh hãy nói xem muốn đòi hỏi điều gì, trẫm sẽ ban cho.”
“Em gái ngươi chứ!” Vân Diệp thầm chửi. Muốn thưởng lão tử thì cứ sòng phẳng ban thưởng đi, lại bắt lão tử tự nói. Ta mà đòi ngai vàng của ngươi thì ngươi có đưa cho ta không? Ta biết đòi gì đây? Rõ ràng là chẳng cho lão tử cơ hội mở miệng. Cả Đại Đường này mẹ kiếp chỉ nhắm vào một mình lão tử mà đào hố, nhưng bắt nạt kẻ yếu cũng là lời dạy lưu truyền muôn đời.
“Thần thoát chết giữa chốn hoang dã, đã là may mắn tày trời. Nhờ được quân sĩ Đại Đường cứu giúp, thần mới thoát khỏi miệng sói. Thần dâng chút kỹ thuật làm muối, đã thấy hổ thẹn; bệ hạ rộng lượng phong thần làm Bình An huyện nam, càng khiến thần cảm kích đến rơi nước mắt. Rèn luyện thân thể, luyện sắt là bổn phận của thần, sao dám lấy đó cầu công với bệ hạ? Khoai tây do một vị khách buôn đường biển tìm được giữa biển khơi mênh mông. Thần không dám nhận công lao của người khác, xin bệ hạ minh xét.” Ngươi đã bắt ta tự mở miệng, lão tử càng nhất quyết không nói. Cứ tự hạ mình xuống chẳng đáng một xu, ngươi là minh quân thiên cổ, ta không tin ngươi lại chẳng ban cho lão tử chút tiền bạc.
“Vậy vị khách buôn đường biển ấy hiện ở đâu? Nghĩa sĩ như thế, không thể không ban thưởng.” Lý Nhị hỏi riết không buông.
“Đó là bạn của gia sư. Thần phụng dưỡng người như bậc trưởng bối, không dám hỏi tên húy. Gia sư vẫn thường gọi người là Cầu Nhiêm Khách.” Chẳng biết Phong Trần Tam Hiệp có thật hay không, dù sao hai trong số ba người đang ở ngay trên triều của ngươi, cứ hỏi họ là được.
Quả nhiên, Lý Tĩnh bước ra khỏi hàng, túm lấy Vân Diệp hỏi: “Hình dạng thế nào?”
“Xấu xí, râu quai nón đầy mặt, đen, đen lắm, thân hình vạm vỡ, giỏi dùng trường đao, biết nói tiếng nước ngoài. Ông ấy muốn dạy thần múa đao, nhưng vì người xấu quá nên thần không học.” Vân Diệp quyết định lừa Chiến thần một phen.
“Bịch!” Lý Tĩnh đá bay Vân Diệp, quay người quỳ phịch xuống trước mặt Lý Nhị, khóc không thành tiếng.
Vân Diệp kêu đau hồi lâu mới bò dậy khỏi mặt đất. Lão Trình đỡ lấy cậu, trừng mắt giận dữ nhìn Lý Tĩnh.