Ngưu Tiến Đạt có dung mạo rất xấu, mặt đen sì, miệng rộng mũi báo, mắt tròn râu quai nón, lưng hùm vai gấu. Đây là một gã đại hán vạm vỡ đúng nghĩa, đến mức có thể cho ngựa chạy trên cánh tay, cho người đứng trên nắm đấm.
Ông trời sinh đã là một quân nhân, dũng mãnh thiện chiến, mưu trí hơn người. Quân lệnh vừa ban xuống thì dù phải xông vào nước sôi lửa bỏng, trải qua chín chết cũng không hối hận. Bệ hạ Lý Nhị khởi binh, bình định thiên hạ, ép cung, ngồi lên ngai vàng, chính là nhờ đông đảo những kẻ liều chết như thế dưới trướng. Vân Diệp vốn tưởng đám đồ tể giết người như cắt cỏ này xem đầu người như chiến công, lúc nào cũng chực chém đầu ngươi để thỏa giấc mộng một bước lên trời, dùng xương trắng đổi lấy tiền đồ gấm vóc cho riêng mình.
Thế mà giờ đây, gã hán tử ngang tàng bất khuất ấy lại đang xin lỗi hắn. Cách làm thì ngây ngô, lời lẽ thì vụng về, lời đe dọa lại chẳng có chút sức nặng. Ông vốn chẳng cần hạ mình đến mức nhục nhã như vậy, chỉ vì nghe thấy một khả năng, một thần thoại rằng mỗi mẫu thu được mười lăm gánh, mà tâm trí rối bời, mất hết bình tĩnh. Đây không phải phản ứng nên có của một lão tướng kinh qua trăm trận. Chỉ có thể nói ông quá để tâm đến chuyện mùa màng được mất, quá để tâm đến có bao nhiêu người phải chịu đói, lại có bao nhiêu người sẽ chết đói.
Vân Diệp chưa từng trải qua cảnh đói bụng; “ngàn dặm xác đói”, “đổi con cho nhau ăn” với hắn chỉ là tám chữ được ghi trong sử sách. Lão Ngưu đã từng trải qua, hiểu nỗi đói đáng sợ đến nhường nào.
Vân Diệp cố sức giơ tay nắm lấy tay áo lão Ngưu, nhấc chân bước ra ngoài. Lão Ngưu ngẩn người, còn Vân Diệp thì cười tươi rói, thế là ông cũng theo hắn đi ra.
Mưa vẫn rơi thong thả. Trang Tam Đình đã sớm chuyển cây khoai tây ra khỏi chòi cỏ, để chúng được mưa móc tưới tắm. Những cành lá xanh sẫm bị làn mưa mảnh quất vào, xào xạc không ngừng. Cái chum thấp đường kính một mét sắp bị lá phủ kín. Không hiểu sao, Vân Diệp chưa từng thấy khoai tây ở đời sau có sức sống mạnh mẽ đến vậy. Chẳng lẽ chúng đã bị lỗ sâu cải tạo? Hạt giống lên vũ trụ sẽ phát sinh biến dị, vậy khoai tây chui qua lỗ sâu cũng thay đổi gen ư?
Lão Ngưu hào hứng ngồi xổm giữa mưa, khẽ vuốt lá khoai tây như vuốt ve người con gái mình yêu, khiến người nhìn có phần buồn nôn. Vân Diệp nén ý nghĩ xấu xa trong lòng, nói với lão Ngưu:
“Bác Ngưu, mỗi cây khoai tây này cho thu hoạch hơn năm cân, mỗi mẫu có thể trồng từ một nghìn năm trăm đến hai nghìn cây. Chỉ cần trồng xuống, đợi hạt nảy mầm rồi vun đất thành luống, sau đó cứ chờ thu hoạch. Chỉ cần không gặp năm đại hạn thì mười lăm gánh vẫn có thể bảo đảm.”
Vân Diệp biết ở đời sau, nhà nào trồng khoai tây mà mỗi mẫu thu hoạch dưới tám nghìn cân thì coi như thất bại. Nghĩ đến một mẫu thời Đường chỉ bằng 0,871 mẫu đời sau, một gánh bằng 59 kilôgam, hắn mới nói năng suất chưa đến hai nghìn cân, chỉ sợ dọa đám người cổ đại này. Mới nói mười lăm gánh mà suýt bị bóp chết, chứ nói năm mươi gánh thì chẳng biết có bị đào hố chôn luôn không.：
“Mấy cây khoai tây này e rằng là số ít còn lại ở Đại Đường. Một người bạn làm nghề đi biển của ân sư từ hải ngoại xa xôi tình cờ mang chúng về, định dùng làm món ăn lạ cho thầy nếm thử. Thầy ăn mất hai củ, nghe nói năng suất kinh người như vậy liền định trồng thử. Nào ngờ ân sư cuối cùng không đợi được đến ngày ấy, đầu xuân đã qua đời. Một trận lũ mùa đào hoa khiến tiểu điệt lưu lạc nơi hoang nguyên. May mà gặp được nhóm Trương Thành đưa lương đến. Nghe nói đại quân thiếu muối, tiểu điệt bèn giúp Xử Mặc chế muối. Bận rộn suốt dọc đường, tiểu điệt suýt quên mất chuyện khoai tây. Đến tháng Sáu mới trồng xuống, ước chừng tháng Mười mới chín; khi ấy năng suất mỗi mẫu thế nào sẽ rõ ngay. Bác lo nỗi khổ của thiên hạ, tiểu điệt vô cùng kính phục.”
Lão Ngưu dùng tay vun thêm ít đất quanh gốc khoai tây, chẳng buồn để ý mái tóc bị mưa làm ướt, nhìn cây khoai tây rồi nói với Vân Diệp:
“Nghe nói cháu là người Lam Điền, Trường An. Lão phu điều tra lai lịch cháu, vậy mà chẳng ai biết gì về cháu. Trông tuổi cháu chỉ độ mười bốn, mười lăm; khi ấy Dương Huyền Cảm ở Trường An vừa bại trận, người bị liên lụy và giết hại lên đến ba vạn, trong đó có rất nhiều người vô tội. Người trong một nhánh Vân gia của cháu rất đông, trừ nhánh Vân Định Hưng được bình an vô sự, những người khác dính líu vào đều tan cửa nát nhà. E rằng cháu chính là trẻ mồ côi của một trong những nhà bị liên lụy ấy. Loạn thế rối ren, một đứa trẻ còn nằm trong tã như cháu mà gặp được sư phụ, ấy là phúc phận của cháu. Đáng thương thay những người không ai cưu mang, ăn mặc chẳng đủ; có người phải làm nô tỳ, có người phải làm nghề hèn mọn, thậm chí làm gái điếm. Nhưng cũng lạ, dù phải làm những công việc thấp hèn nhất trên đời, họ vẫn giữ gìn từ đường tổ tiên ở Lam Sơn, bốn mùa tám tiết đều cúng tế không ngừng, bên trên đặt đầy thẻ bài gỗ đào. Cháu có biết chuyện đó là thế nào không?”
Nghe câu ấy, Vân Diệp chỉ thấy trán như bị giáng một cú đấm, trước mắt lóe sao, máu dồn lên đầu, trong miệng dâng vị tanh nồng, máu từ lỗ mũi nhỏ tong tong chảy xuống. Từ đường Lam Sơn, sao Vân Diệp có thể không biết? Khi con trai tám tuổi, hắn còn đặc biệt khắc một tấm thẻ tên bằng gỗ đào, gửi đến từ đường lưu giữ; đến năm mười tám tuổi mới lấy về mang theo bên mình. Thẻ tên của Vân Diệp vẫn luôn đeo trên cổ, từ năm mười tám tuổi chưa từng tháo xuống. Gỗ đào đã chuyển sang màu đỏ đen, ngấm mồ hôi và dầu nhờn, bóng loáng lên. Hắn giơ tay lên, chẳng cảm thấy đau, giật phăng cổ áo để lộ tấm thẻ gỗ đào trên cổ, nghiến giọng hỏi:
“Có phải loại thẻ gỗ này không?” Đây là loại thẻ gỗ được làm theo quy cách thống nhất, dài một tấc, rộng nửa tấc, dày một phân. Lão Ngưu nhìn tấm thẻ trên cổ Vân Diệp rồi gật đầu:
“Đúng, chính là loại này. Xem ra nam đinh Vân gia cháu chẳng còn mấy người nhỉ? Bách Kỵ Ty thấy những người ra vào đều là nữ, chắc những thẻ bài được thờ phụng kia toàn là của nam đinh đã mất?”
Vân Diệp thấy cảnh vật trước mắt mờ ảo vô cùng. Hắn không hiểu sao lại chạy đến thời Đường, vốn tưởng mình chẳng còn người thân nào nữa. Chuyện thân thế trước kia hắn cũng chỉ thuận miệng nhắc qua, bởi từ đường nằm ở huyện cổ Lam Điền, ngoại ô Trường An. Không ngờ đầu thời Đường đã có từ đường; người Vân gia đời sau vẫn luôn cho rằng tông từ họ Vân chỉ xuất hiện vào giữa thời Đường. Hàng trăm hàng nghìn ý nghĩ quấn lấy nhau trong đầu. Hắn cảm thấy có bao điều muốn nói mà chẳng thốt ra được câu nào. Nỗi cô độc, đau buồn tích tụ suốt bao ngày đều theo một ngụm máu phun ra ngoài.
Ngưu Tiến Đạt thở dài, bế Vân Diệp vào lều. Thằng bé nhỏ xíu này, sao vừa nghe tin có người thân lại phản ứng dữ dội đến thế? Nhưng mười mấy năm sống kiếp trẻ mồ côi đâu dễ chịu gì; vừa nghe người thân bạn bè đều đang chịu khổ, ai mà chẳng đau lòng. Những người góa phụ, trẻ nhỏ và người đàn ông góa vợ trong Vân gia kiên trì như vậy cũng có lý do. Trong gia tộc đã xuất hiện thằng nhóc này, hưng thịnh trở lại cũng chỉ là chuyện trước mắt. Vừa rồi phun ra ngụm máu ấy là chuyện tốt, chẳng phải nỗi u uất giữa đôi mày thằng nhóc đã tan đi rồi sao?
Trình Xử Mặc lặng lẽ chui vào, lo lắng nhìn Vân Diệp. Thấy hắn chỉ ngất đi, cậu mới thở phào nhẹ nhõm. Cậu hỏi Ngưu Tiến Đạt: “Bác Ngưu, Tiểu Diệp không sao chứ? Sao bác kể thân thế cho hắn nghe mà hắn phản ứng dữ vậy? Biết trước thì tiểu điệt đã nói với hắn rồi.”
“Cháu nói với nó? Cháu lấy tư cách gì mà nói? Nói với nó là cháu đang điều tra gốc gác nhà nó à? Lão phu là phó soái kiêm chức tuần sát sứ, điều tra vì công vụ là chuyện thiên kinh địa nghĩa, chẳng ai bắt bẻ được. Nhưng theo lão phu thấy, thằng nhóc này dâng cách chế muối, cải tiến quân lương, đặt ra thứ quy củ vệ sinh gì đó, chẳng có gì cần tra xét cả. Lập được công lao lớn như vậy thì phải là bậc đại tài mới làm nên; chưa kể khoai tây ở sau lều kia, đừng nói mười lăm gánh, chỉ cần thu được bảy tám gánh, lão phu và cha cháu cũng có thể bảo đảm cho nó được phong tước hầu thế tập. Trong thành Trường An, ai dám bắt nạt nó, lão phu sẽ khiến kẻ đó sống không bằng chết.”