Tết Thanh minh được nghỉ tổng cộng ba ngày. Đám công tử bột bị lão Ngưu hành cho phát điên, giờ chắc đang chơi bời thỏa thích. Cảnh ấy khiến Vân Diệp nhớ lại những ngày nghỉ thời đi học: ăn rồi ngủ, ngủ rồi ăn, đến tối trước ngày khai giảng thì chè chén với đám bạn cùng phòng tới sáng, cuối cùng ôm quầng thâm mắt đi học.
Chàng cảm thấy mình nên trở về với quỹ đạo sống bình thường, bèn kê một chiếc ghế xếp trong vườn, lót chăn cho thật êm, vùi cả người vào đó rồi gọi cô cô đắp thêm chăn dày. Chàng ngáp một cái thật khoan khoái, giữa ngày xuân ấm áp bắt đầu cuộc trò chuyện nghiêm túc nhất với Chu Công.
Bà nội không có thói quen đi chơi xuân. Bà cụ cố chấp cho rằng chỉ có hạng vô công rồi nghề mới suốt ngày nhàn rỗi, lang thang khắp nơi. Muốn ngắm cảnh thì ngẩng đầu nhìn cây xanh trên núi ngay trong sân nhà là đủ rồi. Hoa trên núi sao đẹp bằng hoa trong sân nhà mình? Hoa hồng đã nở, chỉ cần hít một hơi là hương thơm vấn vít nửa ngày; hoa dại trong khe núi còn chẳng làm được thế. Bà ghét nhất là Tôn Tư Mạc kia, ngày nào cũng chui rúc khắp khe suối, cầm cuốc đào thuốc, lưng cõng một đống hoa cỏ ngoài đồng về kể với cháu trai suốt ngày. Chẳng phải người ta bảo ông là danh y sao? Sao chẳng thấy chữa bệnh cho con bò nhà mình, để nó tiêu chảy đến nỗi chẳng còn ra hình con bò nữa. Cháu trai thì ngoan biết bao, nhìn xem ngủ ngon lành thế kia, nằm mơ còn múa quyền.
Tôn Tư Mạc thở dài, đã đi ngang qua Vân Diệp ba lượt. Ông hết hy vọng với vị hầu gia trẻ tuổi này rồi: lười đến phát rồ, nằm được thì tuyệt đối không ngồi, giờ lại nằm bẹp ra đó. Rõ ràng có tài cứu người chữa bệnh, vậy mà bị thói lười phá hoại sạch. Xuân sắc tươi đẹp thế này mà chẳng biết lên núi tìm dược liệu, nghiên cứu cách phối thuốc; không thì nghiên cứu cho thấu thứ dung dịch axit làm ra mấy hôm trước cũng được chứ? Bao nhiêu người quỳ xuống cầu xin học lấy bản lĩnh ấy, đem giao cho một đám công tử bột thì ra thể thống gì.
Ông dùng bàn tay quấn vải gai xoa đầu hai anh em Hỏa Chú đi phía sau. Đây mới là trẻ ngoan: siêng năng, hiểu chuyện, lại có nghị lực. Chỉ tiếc thân phận thấp kém. Tuy Vân Diệp đã đốt sạch khế bán thân, nhưng một khi đã làm nô tì thì cả đời chịu khổ, khiến ông muốn giúp cũng chẳng giúp được.
Đứa trẻ này thấy dung dịch axit làm cháy thủng thùng sắt thì định dùng tay bốc lên, ông đã ngăn lại, nhưng vẫn hơi muộn; tay cả hai đứa đều bị bỏng.
Đều tại tên này cả. Nhìn Vân Diệp đang ngủ mà tay chân quơ quào, cơn giận trong lồng ngực ông không sao ghìm nổi. Hắn chỉ làm ra thứ đó, chẳng dặn dò xem có nguy hiểm hay không, đã hí hửng dùng ống tre bôi sáp múc đầy một ống rồi bỏ đi, chẳng biết định làm gì, mặc ông ở trong căn phòng nồng nặc mùi mà chẳng đoái hoài.
Lão phu không ngờ thứ này lại làm cháy thủng thùng sắt, nên mới bảo đứa trẻ giúp múc dung dịch axit trong chum sang thùng. Ai ngờ chỉ một lát, thùng sắt đã bị ăn mòn. Rốt cuộc đây là thứ gì? Độc tính dữ dội, lại kỳ quái đến thế, chỉ làm bỏng người chứ không gây tổn hại gì thêm, là đạo lý gì?
“Tay mọi người bị thương à?” Vân Diệp vừa dụi mắt vừa hỏi.
“Ngươi nói xem?” Tôn Tư Mạc giơ tay phải lên trước mặt Vân Diệp.
“Ngài là danh y giỏi nhất thiên hạ, chút thương tích nhỏ này chắc không làm khó được ngài đâu nhỉ?”
Chòm râu của Tôn Tư Mạc dựng lên dù không có gió.
Quá quen rồi, mỗi lần lão Trình, lão Ngưu nổi giận đều mở màn bằng động râu. Vân Diệp vừa định chạy thì cơn giận của lão Tôn bùng phát. Ông dùng bàn tay trái còn lành đánh chính xác vào đầu chàng, miệng gào lên: “Lão phu đánh chết cái đồ hại người nhà ngươi!”
Vân Diệp không bị đánh chết, chỉ phải xin lỗi lão Tôn và cậu bé Hỏa Chú, đồng thời hứa sẽ tìm hiểu xem thứ mình làm ra rốt cuộc có tác dụng gì.
Vân Diệp lại tính sai. Đám công tử bột chẳng đứa nào la cà khắp Trường An; vừa về nhà đã bị cha gọi vào thư phòng hỏi rốt cuộc học được những gì. May mà Vân Diệp có tật giao bài tập về nhà, đám công tử đành lấy sách vở và bài thi ra cho cha xem, có bài còn bắt buộc phải có chữ ký của cha.
Nhà Uất Trì náo nhiệt vô cùng, cả nhà bày tiệc lớn chúc mừng thiếu gia nhà mình cuối cùng đã học được bản lĩnh tính toán lương thảo cho đại quân, một việc lớn lao đến thế. Lão Uất Trì kéo con trai, cười toe toét không khép miệng lại được.
Nhớ lại năm xưa mình đi khắp nơi cầu học, chỗ nào cũng vấp phải tường. Các thầy xuất thân thế gia quyền quý khinh thường một gã thợ rèn như mình; hết lần này đến lần khác cung kính xin học, đổi lại chỉ là những lời chế giễu. Trong cơn giận, mình đi tòng quân, dựa vào võ dũng dần dần ngoi lên trong quân ngũ. Sau này tình cờ cứu được bệ hạ, từ đó một lòng trung thành theo bệ hạ đông chinh tây phạt, mới có tước vị ngày hôm nay.
Trải nghiệm cầu học đau đớn thời niên thiếu vẫn như một cái gai tre trong lòng ông. Mỗi lần nhớ lại, ngực ông lại âm ỉ đau. Sau nhiều lần ngẫm nghĩ, ông quyết tâm dốc sức bồi dưỡng con trai, để nó thay mình hoàn thành giấc mộng thuở thiếu thời. Nào ngờ con trai thừa hưởng võ dũng của ông, nhưng chẳng được nét văn nhã của mẹ, học hành gian nan vô cùng. Ông đã sớm từ bỏ mộng tưởng nhà Uất Trì có văn nhân tài tử. Thế mà tùy tiện đưa con đến Ngọc Sơn chưa đầy hai tháng, nó đã đem lại cho ông niềm vui lớn đến vậy. Thằng ngốc trước đây đếm số còn khó, giờ mở miệng là nói vanh vách chuyện phân chia lương thảo trong quân, các con số từ nhỏ đến lớn tính còn nhanh hơn cả kế toán.
Nghĩ đến đây, Uất Trì thấy rượu hôm nay uống thật sảng khoái.
Trưởng Tôn Xung đến Ngọc Sơn vốn là vì lệnh của cha, phải học cho được kiến thức luyện sắt của Vân Diệp. Cha còn bày cho hắn vô số mưu mẹo kỳ quặc để moi lời Vân Diệp. Điều đó khiến Trưởng Tôn Xung rất khó xử, cảm thấy có lỗi với huynh đệ. Nhưng lệnh cha khó trái, hắn chỉ đành tùy cơ ứng biến.
Nhà họ Trưởng Tôn nắm trong tay xưởng luyện sắt lớn nhất trong dân gian. Thứ kỹ thuật chí mạng này nằm trong tay người ngoài, chẳng phải khiến nhà họ Trưởng Tôn mất mạng sao? Nếu không phải Vân Diệp, mà là một nhà khác, e rằng thi thể cả nhà họ đã lạnh từ lâu rồi.
Khi Vân Diệp hỏi hắn rốt cuộc định học gì, trong lòng Trưởng Tôn Xung dậy sóng ngút trời. Hắn ấp úng mãi mới nói muốn học luyện sắt, trong bụng đã chuẩn bị sẵn tinh thần bị từ chối. Nào ngờ Vân Diệp bĩu môi, bảo hắn chẳng có gì thú vị, rồi lục lọi trong thư phòng hồi lâu mới rút từ đáy hòm ra một cuốn sổ ghi chép cũ nát, tiện tay ném cho hắn. Chàng bảo đó là ghi chép và chút kinh nghiệm mình làm được hồi ở Lũng Hữu, còn nói: “Nói sớm có phải hơn không, hại ta lục lọi nửa ngày, bụi bám đầy người. Huynh đệ nhà mình, cần gì lắm chuyện thế.”
Nghe câu ấy, Trưởng Tôn Xung chỉ muốn chui xuống hang chuột.
Giờ đây, cuốn sổ đã được Trưởng Tôn Xung chép lại ngay ngắn chỉnh tề đang đặt trên bàn sách của Trưởng Tôn Vô Kỵ. Ông dùng bàn tay mập mạp vuốt ve cuốn sổ, cười khổ một tiếng: “Lão phu đúng là lấy bụng tiểu nhân đo lòng quân tử!”
Lý Hoài Nhân bị ăn đòn, bị cha đánh cho một trận. Tiếng kêu thảm thiết vang dội chưa từng thấy. Không phải hắn không chăm chỉ học ở Ngọc Sơn, mà là cha hắn căn bản chẳng hiểu hắn học những gì. Cả cuốn sách toàn nét vẽ ngoằn ngoèo như bùa chú. Lý Hoài Nhân còn chưa kịp giải thích đã bị đánh một trận tơi bời. Đến khi hắn vất vả giải thích rõ đây là một loại ký hiệu mới đơn giản trong môn số học, do thầy Vân Tử lấy trộm từ hoàng cung Đại Thực, có diệu dụng vô cùng, là môn học bậc nhất thiên hạ, lão Lý liên tục gật đầu, quay người lại đánh Lý Hoài Nhân thêm một trận. Tiểu Lý hỏi vì sao, cha hắn đáp: “Không có gì, chỉ là thẹn quá hóa giận thôi.”
Những cảnh tượng tương tự hoặc gần giống cứ liên tục diễn ra khắp Trường An. Có bốn vị đại nho dạy dỗ, chẳng ai nghi ngờ con em nhà mình sẽ phí hoài thời gian ở Ngọc Sơn. Có Ngưu Tiến Đạt trấn giữ, chẳng phải lo con em gây ra chuyện gì. Có Vân Diệp giúp con em nhà mình học được chút thông minh, lẽ nào còn sai sao? Kể từ lần trước Vân Diệp công khai lừa được hơn hai vạn quan tiền của bá quan triều đình, danh hiệu đứa trẻ thông minh nhất Trường An của chàng đã lan truyền khắp nơi.
Chuyện gì cũng có mặt tốt và mặt xấu, cũng như ban ngày ắt có bóng tối. Mạnh Bất Đồng chưa bao giờ cảm thấy đau lòng như lúc này. Nguyên do là cuộc trò chuyện với cha vừa rồi; những lời ấy như dao cứa, xé lòng hắn thành từng vết thương.
Khi hắn xúc động đưa lời nhận xét của lão tiên sinh Lý Cương cho cha xem, cha hắn chẳng tỏ vẻ vui mừng gì mấy, sắc mặt thản nhiên, không buồn liếc qua đã đặt sang một bên rồi nói với hắn:
“Cha không ngờ học viện Ngọc Sơn có lai lịch lớn đến thế. Không chỉ có Lý Cương và các tiên sinh Ngọc Sơn gia nhập, mà còn có Ngưu hầu, Vân hầu trấn giữ. Những người ấy hoặc là đại nho đạo đức, hoặc là danh gia sử học, lại có cả danh tướng của triều ta. Kém nhất là Vân hầu, người mang những môn tạp học kỳ môn khó lường như thần quỷ. Những nhân vật ấy ở Trường An đều thuộc hàng xuất chúng bậc nhất. Con may mắn được bái làm môn hạ của họ mà cầu học, đúng là phúc phận của con.”
“Con biết cơ hội này khó có được, nhất định sẽ cố gắng tiến bộ, không phụ kỳ vọng của cha.”
“Không cần đâu. Tính con nóng vội, chỉ cần an ổn hưởng giàu sang suốt đời là được rồi. Cha quyết định kỳ nhập học ở Ngọc Sơn ba ngày nữa để anh cả con đi thì hơn. Nó xưa nay thông minh, điềm đạm; tuy mấy năm nay chẳng tiến bộ gì, cũng là vì không có thầy giỏi. Ở Ngọc Sơn được vài vị tiên sinh dạy dỗ hai năm, nhất định sẽ trở thành rường cột quốc gia. Con ra phòng kế toán lĩnh một trăm quan bạc, đi chơi đi!”
Mạnh Hữu Đồng như con rối bước ra khỏi thư phòng, trở về phòng ngủ. Người thiếp trẻ cởi áo ngoài cho hắn, thấy hắn im lặng nên cũng không dám hỏi, lặng lẽ lui xuống.
Hai tháng qua, hắn đã quen với việc căng mình học tập dưới roi của lão Ngưu. Người rất mệt, nhưng chưa bao giờ cảm thấy cuộc sống phong phú đến thế. Bài giảng của mấy vị lão tiên sinh rất thú vị, khiến hắn bất giác đắm chìm vào đó. Hóa ra học hành lại thú vị đến vậy. Theo Vân Diệp chạy khắp núi, nhận biết thực vật, tìm khoáng vật, rồi phân loại, ghi chép, làm thành bảng, đóng lại với nhau là thành sách sao? Học y dược với đạo trưởng Tôn Tư Mạc, tuy thường xuyên bị răn dạy, nhưng cũng vui thú vô cùng.
Ở dưới núi, hắn làm theo cách Vân Diệp dạy, hướng dẫn tá điền bón phân, gieo hạt. Dùng nông cụ mới, một ngày có thể cày được ngần ấy ruộng. Tuy lúc ấy hắn đang chịu phạt, nhưng nhìn ánh mắt ngưỡng mộ của tá điền, sao lòng hắn lại sảng khoái đến vậy? Cảm giác vui vẻ khi vung tiền như rác ở thanh lâu còn chẳng bằng một phần vạn niềm vui lúc ấy.
Tiền có thể nhường cho anh cả, tước vị có thể nhường cho anh cả, ruộng đất cũng có thể nhường cho anh cả. Nhưng lần này, dù thế nào cũng không thể nhường cơ hội vào Ngọc Sơn học tập cho anh cả, nếu không ta thật sự sẽ trở thành kẻ sâu mọt như lời tiên sinh Lý Cương nói mất.
Đêm tối mịt mùng, Mạnh Hữu Đồng một mình đeo tay nải đi trên con đường đến Ngọc Sơn. Chưa bao giờ hắn tràn đầy ý chí chiến đấu như lúc này.