Ngược dòng sông Đông Dương, chiếc bè tre dài rẽ sóng. Những bọt nước trong veo thỉnh thoảng tung lên bè rồi lại lọt qua kẽ tre, trở về dòng sông nhỏ. Chúng dường như chẳng biết chán trò chơi ấy: nhảy lên rồi trượt xuống, lại nhảy lên, lại trượt xuống.
Vân Diệp khổ sở, chán ngắt nhìn những đợt sóng bị bè tre rẽ ra.
Đã ba canh giờ rồi. Trên dòng sông nhỏ này, họ đã quanh quẩn suốt ba canh giờ. Các vị tiên sinh dường như chẳng hề mỏi mệt, mấy người đứng trên bè, chỉ trỏ về phía ngọn núi có hình như ** nào đó, thỉnh thoảng lại buông vài tiếng tán thưởng. Dọc đường có biết bao ngọn núi đủ hình đủ dạng; ngọn trông như lợn rừng kia cũng đẹp lắm, vậy mà chẳng thấy họ làm mấy bài thơ về nó, sao cứ nhất mực mê mẩn ngọn núi này?
Vân Diệp đã nảy ý định mời mấy vị tiên sinh đến lầu Yến Lai tham quan núi đồi thật sự. Khỏi phải nhìn mấy gò đất mọc đầy cây mà tưởng tượng lung tung; dù có chôn các ông trên đó, các ông cũng chẳng nếm được hương thơm ngọt ngào của chốn phồn hoa mười trượng.
Món ăn ngon miệng, rượu nồng đượm; nhà họ Vân có thể đảm bảo chất lượng.
Trà thì thôi. Đến giờ Vân Diệp vẫn không tài nào chấp nhận nổi khẩu vị kỳ quặc của người Đường. Bột trà nghiền thật mịn được đánh thành lớp bọt xanh sẫm trong chén sứ đen bằng chổi tre, rồi cho hành, gừng vào, cẩn thận rắc thêm chút bột nhục đậu khấu nghiền mịn. Trời ơi, ông ta còn định cho muối, thêm cả một thìa nhỏ mỡ dê nữa sao?
Đây chính là món trà nấu lừng danh đất Thục ư? Triệu Phó, tức Triệu Diên Lăng, mặc áo rộng tay dài, ngồi quỳ ở đuôi bè tre, chăm chút thực hiện từng công đoạn nấu trà. Động tác tao nhã, mộc mạc mà trang nghiêm; lễ nghi không chê vào đâu được, thể hiện trọn vẹn tấm lòng dành cho khách. Nét mặt ông nghiêm nghị, tràn đầy lòng kính sợ trời đất.
Sáu người ngồi quây quanh lò lửa đất nung nhỏ, ngắm Triệu Diên Lăng đánh trà, chia trà, ánh mắt ai nấy đều lộ vẻ thưởng thức.
Hai tay đón chén trà Triệu Diên Lăng dâng lên, mặt Vân Diệp tỏ vẻ khâm phục, trong lòng thì tràn ngập ý muốn giết sạch cả nhà Triệu Diên Lăng.
Mùi cỏ ngai ngái, mùi gây của dê, vị hăng của hành gừng, vị đắng của trà, vị mặn của muối, lại hòa cùng hương gia vị nhục đậu khấu: Vân Diệp đã hiểu thấu thế nào là muốn sống không được, muốn chết chẳng xong. Trên mặt còn phải tỏ vẻ cực kỳ hưởng thụ, bởi năm vị lão tiên sinh kia đều mang vẻ ấy. Trong lòng Vân Diệp nước mắt chảy thành sông, phải dùng sức nhẫn nại lớn nhất để kìm mình khỏi nôn, rồi một hơi uống cạn thứ độc dược chết người trong chén sứ, còn lớn tiếng khen tài nấu trà của Triệu Diên Lăng quả thật cao siêu.
Đổi lại là bốn đôi mắt khinh bỉ.
Tiên sinh Ngọc Sơn hừ một tiếng: “Trâu nhai mẫu đơn! Món trà nấu tuyệt diệu thế này, sao có thể uống cạn một hơi? Phải chậm rãi thưởng thức sự biến hóa của từng hương vị. Trà với hành là một kiểu biến hóa, trà với gừng là một kiểu, trà với hành gừng lại là một kiểu khác; thêm muối, thêm nhục đậu khấu, tổng cộng có hai mươi lăm kiểu biến hóa. Cái thú vị trong đó phải dụng tâm cảm nhận. Lại có mỡ dê trợ giúp, khiến vua tôi phò tá đều an vị, rất hợp với giáo nghĩa Nho gia ta. Đúng là hưởng thụ lớn nhất đời người. Trẻ con không biết cái diệu dụng ấy, chẳng khác nào ngựa khát lao đến suối, thật làm hoen ố văn nhã!”
Vân Diệp cúi người thi lễ, tỏ ý đã được chỉ bảo. Mọi người lúc này mới dời mắt khỏi hắn, rất hài lòng với vẻ khiêm cung học hỏi ấy.
Uống hết phần trà còn lại trong chén, Triệu Diên Lăng dùng kẹp sắt gắp quả thông sắp cháy hết trong lò ra, múc nước sông, cẩn thận rửa bộ đồ trà. Đến khi không còn chút vết bẩn nào, ông lại tráng qua bằng nước sạch, xếp vào một chiếc hộp gỗ, hoàn tất toàn bộ quy trình nấu trà.
“Văn Kỷ huynh, ban đầu ta cứ ngỡ chuyến du học lần này sẽ về tay không. Nào ngờ có Văn Kỷ, Ngọc Sơn, Nguyên Chương, Ly Thạch hết lòng giúp đỡ, các nhân tài đất Thục mới có cơ hội trổ tài. Thụ vô cùng cảm kích.” Dương Thụ nói năng chân tình tha thiết. Xem ra văn nhân đất Thục cũng bị các môn phiệt chèn ép không ít.
“Bàn Sơn huynh nói vậy không ổn. Nếu con em đất Thục các ông không có thực tài, lão phu muốn giúp cũng chẳng giúp được. Dù sao thư viện Ngọc Sơn do bệ hạ đích thân chỉ định, trong viện toàn là con cháu công thần và hoàng tộc, lão phu không dám sơ suất chút nào.” Khí tiết của Lý Cương xưa nay vẫn rõ ràng như vậy: giúp thì giúp, nhưng tuyệt đối không bỏ nguyên tắc.
“Vân Hầu tiểu hữu, ở Trường An lão phu đã nghe nói ngươi được một dị nhân truyền dạy, tài toán học cao thâm khó dò, lại có hoài bão mở mang môn cách vật học. Lão phu vô cùng khâm phục. Trong mười ba đệ tử này có hai người cũng chuyên tâm nghiên cứu toán học. Lần này tuy bại dưới tay Hoàng Chí Ân, quả thật vì tài nghệ không bằng người; mong Vân Hầu chỉ bảo thêm cho họ.”
Vân Diệp còn chưa kịp đáp, tiên sinh Nguyên Chương đã lên tiếng trước: “Trong mắt Vân Hầu, Hoàng Chí Ân kia chẳng qua chỉ là tên hề nhảy nhót. Lão phu nghe nói ở Lũng Hữu, vì nhiều ngày vất vả làm muối, Vân Hầu đã ngủ trong trướng của Lư công. Hoàng Chí Ân tự cho mình có chút tài học, không biết lượng sức mà khiêu khích Vân Hầu.
Vân Hầu vừa tỉnh mộng, chỉ vài câu đã khuất phục Hoàng Chí Ân; lại chẳng chấp chuyện cũ, còn tặng hắn hai bức đồ mới về câu cổ. Thế nên mới có cảnh tên này ngang ngược huênh hoang ở Trường An. Hạng tiểu nhân như vậy, đừng để hắn làm bẩn tai chúng ta!”
“Có phải đồ câu cổ viên phương và đồ câu cổ khuếch phương không?” Triệu Diên Lăng vội hỏi.
“Đúng vậy. Một bức do tiên hiền Triệu Sảng sáng tạo, bức còn lại là tác phẩm của gia sư. Lúc đó thấy Hoàng Chí Ân cũng có chút tài học nên ta mới truyền cho hắn.” Vân Diệp nói hờ hững.
Triệu Diên Lăng nện mạnh một quyền xuống bè tre, căm giận nói: “Hai vị Yến Sơn, Bá Uyên đều thua vì hai bức đồ ấy. Nếu bọn ta đến Ngọc Sơn sớm hơn, cũng chẳng đến nỗi bị người ta làm nhục.”
“Im miệng! Thua là thua, dù thua phu xe hay đại nho cũng chẳng khác gì nhau. Nói cho cùng vẫn là học vấn chưa tinh. Các con còn trẻ, ngày sau quay lại cũng được, cần gì phải để bụng chuyện thắng thua một lần? Thư viện Ngọc Sơn có bốn vị đại nho, lại có kỳ tài toán học như Vân Hầu. Các con cứ vừa dạy học trong thư viện, vừa khiêm tốn thỉnh giáo các vị ấy. Chưa đầy ba năm, ắt sẽ có ngày các con trổ tài. Lòng phải như núi cao bất động, chí phải như dòng nước chảy không ngừng; bao năm dạy dỗ, chẳng lẽ các con quên hết rồi sao?” Mấy lời của Dương Thụ nghiêm khắc gay gắt, rõ là giận vì học trò chẳng nên thân.
“Ha ha, Bàn Sơn huynh, sao lại nổi giận? Con cháu tự có phúc phần của con cháu, chớ làm trâu ngựa cho chúng. Huynh đã làm tròn trách nhiệm người thầy từ lâu rồi, còn lại phải xem tạo hóa của chúng thôi. Nào nào, từ xưa trà là con dẹp phiền, rượu là chúa quên sầu. Chi bằng chúng ta cùng uống một chén, tạm quên chuyện tranh đấu thế tục, gửi lòng nơi non nước, được chứ?” Tiên sinh Ngọc Sơn vẫn dáng vẻ phóng khoáng, điềm nhiên, cầm vò rượu rót cho mọi người. Dòng rượu trắng trong rịn ra từ miệng vò, vẽ thành một đường cong, chẳng mấy chốc đã rót đầy chén.
Dương Thụ nâng chén rượu lên, hít sâu một hơi để hơi rượu tràn vào phổi. Một lúc lâu sau ông mới thở ra, than rằng: “Rượu ngon thế này, chẳng biết đời này lão phu còn được uống nữa hay không.” Nói rồi ông uống cạn chén, quát lớn: “Rót nữa!”
Hôm ấy, trên sông Đông Dương, Dương Thụ uống say bí tỉ. Lúc thì ông hát cuồng múa loạn, lúc lại khóc lóc thảm thiết; khi thì ngâm vịnh chí hướng cao xa, chốc lát sau đã tự than thân trách phận. Gào lớn mấy tiếng rồi, ông gục vào lòng Triệu Diên Lăng, khò khò ngủ say.
Cả bè tre không ai là không rơi lệ.
Trong buổi tiệc, ai rơi lệ nhiều nhất? Vân Hầu, chẳng có gì khác, chỉ vì trà nấu làm hắn buồn nôn thôi.
Câu chuyện trà và rượu đã kể hết, bất giác nhớ đến nỗi buồn khi chia tay huynh đệ. Ở đây, ta mong huynh đệ của mình mãi mãi vô ưu, vui vẻ đến già.
Kính bút, Vân Diệp