Ngồi trước chiếc bàn nhỏ, Vân Diệp lấy mấy món ăn trong hộp ra. Đúng là món nhỏ thật: bốn chiếc đĩa con lần lượt đựng thịt gà, lạp xưởng, rau dại trộn nguội, nấm núi xào, bên cạnh còn có một bát cơm điêu hồ. Trông cũng khá đẹp mắt, chỉ không biết mùi vị ra sao. ././
Thịt gà chặt miếng luộc trắng nhìn là biết tác phẩm của đầu bếp nhà mình. Kiểu chặt xéo mà hắn dạy, người bình thường học không nổi. Lạp xưởng nom cũng khá, hấp chín rồi trong veo óng ánh, khiến người ta thèm nhỏ dãi. Bà nội đã sớm xếp nó vào hàng món ngon tuyệt phẩm của nhà họ Vân; ngày thường rảnh rỗi cũng chẳng cho ăn, chỉ đến dịp lễ tết mới cho một ít. Lần nào Vân Diệp cũng chia cho mấy cô em gái tham ăn, vậy mà vẫn thường chọc bà cụ không vui. Bà bảo như thế là chẳng có phép tắc, của ai thì người ấy ăn, không được giành.
Vân Diệp nhai thử rau khổ khổ trộn nguội, lập tức thở dài rồi nhổ ra, súc miệng mấy lần bằng nước trà mới hết vị đắng. Không biết tiên sinh Ngọc Sơn hưởng lòng hiếu thảo của cháu gái thế nào. Rau khổ khổ mà nấu chín không rửa qua nước lạnh để khử vị đắng thì đã khó ăn, lại còn hại thận. Có điều tiên sinh tuổi cao, vợ mất sớm, chỗ cần dùng đến thận cũng chẳng còn mấy, hại chút thì cũng không sao. Nhưng ta mới xuyên đến Đại Đường, đang tuổi thanh xuân, đúng lúc cần dùng thận, cô nương đừng ác với ta đến thế chứ?
Nấm núi thì thôi, không ăn nữa. Nhìn món rau dại vừa rồi, Vân Diệp đã biết tay nghề nấu nướng của tiểu thư Tân đáng lo lắm. Để khỏi trúng độc, tốt nhất đừng động vào nấm. Lỡ có một hai cây trông xinh đẹp mà thực chất độc địa thì hậu quả khó lường. Tiểu thư Tân lại gan dạ, còn thích những thứ đẹp đẽ; loại nấm độc màu sắc sặc sỡ, dáng vẻ thướt tha ấy chắc chắn nàng sẽ thích. Còn loại nấm ngon xấu xí, màu sắc khó ưa thì nàng nhất định chẳng thèm để mắt.
Cẩn thận xúc một miếng cơm điêu hồ, ngon đấy. Thơm mềm, dẻo mịn; biến thứ lương thực hoang dại mọc giữa bãi lau thành thế này đúng là kỳ tích, nhất là với Tân Nguyệt.
Ăn xong, súc miệng rồi, Vân Diệp định soạn bài. Ngày mai còn phải dạy hai tiết vật lý, giảng về tương tác lực vậy. Hắn ngồi trước bàn học, chẳng mấy chốc đã chìm đắm vào đó; ký ức trong đầu càng lúc càng rõ ràng. Đến cả động tác thầy vật lý ngày trước thường xuyên hít mũi cũng như hiện lên trước mắt. Vân Diệp không biết rốt cuộc bây giờ mình là người hay máy quay. Nếu ngày trước đầu óc được thế này, việc gì phải phí hoài bốn năm ở một trường hạng tám? Hắn đã vào Thanh Hoa, Bắc Đại từ lâu rồi.
Sau lưng vang lên tiếng thút thít. Thì ra là Tân Nguyệt, nàng nhìn Vân Diệp đầy oán trách, cứ nấc từng hồi, đau lòng lắm. Vân Diệp biết nàng buồn vì hắn không ăn hai món kia.
“Cơm điêu hồ ngon lắm, là món cơm ngon nhất ta từng ăn.”
“Cơm ngon, thế còn thức ăn?”
“Thức ăn cũng được. Nàng biết đấy, ta bị sư phụ chiều hư nên sinh ra đủ thói xấu, miệng hơi kén, đồ ăn chỉ cần có chút gì không hợp là ta không ăn. Đừng để bụng. Cảm ơn nàng đã mang cơm đến.”
“Ở đây chỉ có hai món là do ta làm, những món khác đều là của nhà chàng. Cơm điêu hồ là mẹ ta nấu. Chàng lại cứ không ăn món ta làm. Khó ăn lắm sao?”
“Không khó ăn, chỉ có chút vấn đề nhỏ thôi. Đừng để bụng, lần sau sẽ ổn.”
“Thế huynh, hôm nay muội làm huynh khó xử sao?” Tân Nguyệt hơi ngượng ngùng, hơi lúng túng xoắn chiếc khăn tay, nhưng mắt vẫn nhìn thẳng Vân Diệp, rất thành thật.
“Sao lại nói thế? Ơn của mỹ nhân khó lòng từ chối. Có một cô nương xinh đẹp như nàng mang cơm cho ta, ta cầu còn chẳng được.”
Mấy câu nhạt nhẽo như nước lã ấy lại khiến Tân Nguyệt đỏ bừng mặt, thẹn thùng khôn xiết. Chẳng lẽ con gái thời này còn chưa biết đối phó với lời ngon tiếng ngọt? Mấy câu thế này mà đã chịu không nổi, nếu ta nói vài lời dối trá kinh điển thì chẳng phải nàng sẽ ngất ngay tại chỗ sao?
Tân Nguyệt run tay thu dọn thức ăn thừa trên bàn, trong lòng vui lắm. Vân Diệp không hiểu sao nàng lại vui đến vậy; hai người mới quen nhau có một tháng thôi mà, có cần thế không?
Tiễn Tân Nguyệt ra cửa, nha hoàn Tiểu Thu đang đứng chờ bên ngoài, đôi mắt láo liên nhìn chằm chằm Vân Diệp, như thể đang nhìn một con sói khoác da cừu, cảnh giác vô cùng.
Tân Nguyệt vừa đi, Lý Thái ở phòng bên đã chạy sang. Khỏi cần nói cũng biết tên khốn này vẫn luôn vểnh tai nghe ngóng.
“Anh Diệp, chẳng phải huynh thích đại tỷ của ta sao? Sao giờ lại ve vãn cô nương này?” Giọng điệu đúng là y như em vợ đang chất vấn anh rể.
“Mắt nào của đệ thấy bọn ta ve vãn nhau? Tỷ tỷ đệ đâu có thích ta, ta việc gì phải tự tìm mất mặt?”
“Ta vẽ mấy bức tranh làm chứng đây. Xem này, bức cô nương kia lén lút vào cửa; bức bóng hai người in lên cửa sổ; còn bức hai người lưu luyến không rời. Chẳng phải chỉ là một cô nương thôi sao, còn sai nha hoàn đứng canh cửa, hại ta không thể đến gần.” Vân Diệp tin rằng nếu bây giờ có máy ảnh, Lý Thái chắc chắn sẽ trèo lên mái nhà rình mò chuyện riêng tư của người khác. Đây đâu phải hoàng tử, rõ ràng là tay săn tin chẳng có chút đạo đức nào.
Vân Diệp cười rồi chìm vào giấc ngủ. Trước khi ngủ, hắn đã nghĩ thông mọi chuyện: hôm nay ai nấy đều mở đường hết mức cho Tân Nguyệt, từ trong nhà, trong thư viện, thậm chí cả Tôn Tư Mạc cũng vậy. Họ đều mong Vân Diệp và Tân Nguyệt nên duyên vợ chồng. Dù xét từ lợi ích riêng hay tương lai của thư viện, đây đều là kết quả tốt nhất. Tân Nguyệt là một cô nương đáng yêu mà gan dạ; việc nàng làm hôm nay đã vượt xa giới hạn cao nhất mà con gái nhà bình thường dám làm. Nàng cần rất nhiều dũng khí mới có thể mạnh dạn bày tỏ tình cảm với người mình thích. Điều đó khiến Vân Diệp có cảm giác thân thuộc như trở về thời hiện đại. Chẳng có gì to tát, cứ vừa đi vừa xem vậy.
Tôn Tư Mạc bận tối mắt tối mũi giữa đám dân chạy nạn, phía sau có hơn mười học sinh thư viện theo giúp, mỗi người gánh một đòn. Trên đòn là Thanh Ôn Tán mới nghiên cứu chế tạo của lão Tôn, được gói thành từng liều thuốc bột bằng giấy: có bệnh thì chữa bệnh, không bệnh thì phòng thân. Nghe cứ như quảng cáo thuốc đại lực hoàn, nhưng bạc thật tiền thật mua các vị thuốc như bạc hà, kim ngân hoa trong đó đều là của Vân Diệp. Không chỉ dân chạy nạn uống, học sinh trong thư viện mỗi ngày cũng phải uống một bát lớn, tiên sinh cũng không ngoại lệ.
Huyện lệnh Lam Điền đi cùng Vân Diệp thị sát, miệng không ngừng tuôn lời nịnh nọt.
“Đâu phải công lao của bản hầu. Ta chỉ cần chút nhân lực để xây thư viện, bệ hạ cùng chư vị trong triều đã dành cho Vân Diệp sự ủng hộ lớn đến thế, trong lòng vô cùng cảm kích. Huyện lệnh Hà ngày ngày vất vả ai cũng thấy, sai dịch siêng năng tận tụy cũng góp phần giúp thư viện thành công. Dân chạy nạn trước hết nên cảm tạ bệ hạ. Nghe nói các nương nương còn quyên cả tiền son phấn. Tấm lòng thương xót ấy thật đáng quý biết bao. Được sống trong thời thế như vậy, chúng ta nên lấy làm mừng mới phải.”
Vân Diệp quay về hướng Trường An, cúi mình hành lễ thật sâu. Làm đủ vẻ rồi, huyện lệnh Hà rất tán thành những lời ấy của Vân hầu. Ông càng khâm phục tấm lòng xem nhẹ danh lợi của Vân hầu, lại thấy hạnh phúc vì chẳng hiểu sao mình vớ được chiến tích chính trị khổng lồ; thế là một tràng nịnh nọt mới lại tuôn ra.
Dưới quyền cai quản có một nhà họ Vân hiển hách như vậy, vốn là nỗi khổ của huyện lệnh. Thế mà người nhà họ Vân chẳng màng danh lợi, cũng chưa từng can thiệp việc cai trị huyện Lam Điền, chỉ tự lo phát triển thư viện. Lần trước Vân Diệp cưỡi ngựa xông vào Hồ Trang, đó cũng là tranh đấu của tầng lớp trên, chẳng liên quan gì đến viên quan nhỏ như ông, cũng chẳng thể nói là nể mặt hay không.
Trận châu chấu lần này, ông vốn nghĩ mình cũng khó thoát nạn. Không ngờ nhà họ Vân lại bắt sạch một đàn châu chấu lớn. Giờ chúng đều được nghiền thành bột, chất đầy trong kho; nghe nói là dược liệu rất đáng tiền. Ruộng đất trong huyện tuy bị tàn phá nặng nề, nhưng chưa đến nỗi mất trắng. Thư viện lại bắt đầu xây nhà quy mô lớn, phần đông dân chạy nạn nhờ nhà họ Vân mà có cơm ăn. Việc ấy giúp ông nhẹ gánh đi nhiều. Chỉ cần bán số lương thực vận đến năm ngoái cho nhà họ Vân theo giá bình thường là được. Huyện lệnh Hà nghĩ nhà giàu kiểu này càng nhiều càng tốt.
Mạnh Hữu Đồng đang phát Thanh Ôn Tán. Mỗi lần phát một gói, ông đều chỉ cho dân chạy nạn cách sắc thuốc thành nước uống. Tác phong cẩn thận ấy khiến người ta khó mà tưởng tượng năm ngoái ông vẫn còn là một gã công tử bột ngốc nghếch.
Người tụ tập đông thì việc quan trọng nhất là ngăn dịch bệnh. Nhà họ Vân nghiêm lệnh rằng bất cứ ai làm việc cho nhà họ Vân cũng phải thường xuyên tắm rửa; uống nước sống thì tuyệt đối cấm. Nếu ai vi phạm điều này, cả nhà người đó sẽ bị chuyển khỏi Ngọc Sơn, không có chuyện thương lượng. Đây là việc các quản sự nhà họ Vân đã dặn đi dặn lại, bởi họ cũng không muốn dịch bệnh bùng phát ở đây. Cách xử lý khu có dịch lúc này khiến người ta chẳng dám nghĩ đến. Ai nghĩ đến cũng lạnh cả người.
Vôi được rắc trắng cả một vùng. Giờ đến đứa trẻ nhỏ nhất cũng biết đi vệ sinh thì nhất định phải vào nhà xí; nếu phóng uế bừa bãi, cả nhà sẽ bị đuổi đi, từ đó không còn cơm ăn. Trẻ con thời Đường, nhất là con nhà nông, hiểu chuyện đến khiến người ta đau lòng. Những đứa bé năm sáu tuổi cõng em trên lưng đi quanh chân núi, thấy củi khô là kéo về để nhóm lửa nấu cơm. Mỗi lần Vân Diệp trông thấy một đứa nhỏ cõng đứa em còn nhỏ hơn, trong lòng ôm bó củi khô, hắn lại càng căm ghét lũ khốn trong thành Trường An. Mỗi lần thấy đứa trẻ bé xíu giơ búa cố sức đập đá, lòng hắn lại chua xót đến không sao chịu nổi.
Hắn chưa từng thấy cảnh tượng như thế. Thằng con béo ú của hắn chỉ biết mỗi ngày ăn no, ngây ngô đi học rồi tan học; chỉ biết cơm nhà không ngon bằng đồ ăn nhanh kiểu Tây; chỉ biết hôm nay cha không cho chơi game là nó tức tối.
Đói khát là người thầy giỏi nhất, cũng tàn khốc nhất; nó dạy những đứa trẻ này biết siêng năng, biết tiết kiệm từ khi còn rất nhỏ.
“Diệp Tử, huynh đang nghĩ gì vậy?” Lý Khác nhảy xuống ngựa, thấy Vân Diệp ngẩn người bèn hỏi.
“Ta đang nghĩ xem làm sao để mình không nhìn thấy lũ trẻ khốn khổ này nữa.”
“Đuổi chúng đi là xong, có gì khó đâu?”
“Đệ thật sự nghĩ vậy sao?” Vân Diệp nhìn chằm chằm vào mắt Lý Khác, không chớp lấy một lần.
Bị Vân Diệp nhìn đến hơi căng thẳng, chàng mấp máy môi nhưng không nói gì. Có lẽ chàng cảm thấy lời vừa rồi có gì đó không ổn, chỉ là không biết sai ở đâu, nhất thời bối rối chẳng biết làm sao.
“Nếu đệ nhắc lại câu vừa rồi, dù phải mạo hiểm để bệ hạ trách phạt, ta cũng sẽ đuổi đệ khỏi Ngọc Sơn. Nếu Ngọc Sơn đào tạo ra toàn những học sinh có suy nghĩ như đệ, ta sẽ tự tay đốt thư viện Ngọc Sơn, không để nó gieo họa cho đời.”
“Xin tiên sinh chỉ dạy.” Lý Khác nghiêm mặt, cúi người hành lễ.
“Chúng ta có thể đê tiện, có thể vô sỉ, chẳng sao cả. Đó là bản năng trời sinh của con người. Sở dĩ chúng ta cao minh hơn dã thú là vì biết dùng những ý nghĩ phức tạp để đạt mục đích của mình; điều ấy không có gì đáng trách. Cá lớn nuốt cá bé là quy luật của dã thú, không phải quy luật của con người. Lòng trắc ẩn nhất định phải có; đó là tiêu chuẩn đầu tiên để đo xem một người có được giáo dưỡng hay không, có đáng tồn tại hay không. Ta biết từ nhỏ đệ đã được nhồi nhét nền giáo dục hoàng gia rằng vạn vật trong thiên hạ đều để ta sử dụng: đứng trên cao, muôn dân kính sợ, kẻ mạnh có tất cả, kẻ yếu chẳng có gì. Ta không thể thay đổi thực tế ấy, chỉ mong các đệ có thêm chút lòng trắc ẩn, bớt đi vài phần tàn bạo. Thấy những đứa trẻ này, đừng chỉ đuổi chúng đi mà hãy dẫn dắt, giúp đỡ chúng, để chúng không còn khốn khổ nữa. Làm được như vậy, đệ sẽ mãi đứng trên cao nhất, hô mưa gọi gió, chẳng phải lo thuyền mình bị lật. Có họ giúp đệ, mọi trở ngại trên đời đều chỉ là chuyện nực cười.”