Vân Diệp vừa đặt chân đến Trường An thì thư của Na Nhật Mộ cũng được gửi tới. Nét chữ thanh tú, khỏi cần nói cũng biết là bút tích của Hoạn Nương. Trong thư kể rằng từ ngày Vân Diệp rời đi, Na Nhật Mộ ăn uống chẳng thiết, ngày ngày đứng trên cao trông ngóng, mong tình lang trở về; nàng gầy đi trông thấy, e là chẳng biết có qua nổi mùa xuân này không. Chỉ Vân Diệp mới chữa được bệnh tương tư của nàng, nàng rất mong chàng có thể trở lại thảo nguyên một chuyến.
Lừa quỷ à! Với cái tính thô lậu của Na Nhật Mộ, mới vừa bị người ta trói lên tấm ván, định dùng đục khoét đầu làm chén rượu, chớp mắt đã biết đâm sau lưng Vân Diệp để đòi thức ăn. Nữ nhân như thế mà lại tương tư đến mức ăn không ngon sao?
Bà nội tò mò, nhìn Vân Diệp đọc thư, thấy chàng khi thì lắc đầu cười khổ, khi thì kinh ngạc, lại còn liên tục đấm vào đầu mình, trông như hối hận lắm. Thư được gửi từ trong quân, nhưng bà biết chắc chẳng liên quan gì đến quân vụ: nét chữ trên thư không phải của đàn ông, trong phong thư còn phảng phất hương phấn son ngọt ngào. Thư từ trong quân sao lại có những thứ kỳ quái ấy?
Bà nội đoán có lẽ thư do một nữ tử gửi đến. Bà rất muốn biết nữ tử ấy có mang thai hay không; còn nàng là ai, thân phận thế nào, bà chẳng buồn bận tâm.
“Cháu ngoan, nếu nữ tử ấy mang cốt nhục nhà họ Vân thì đón nàng về đây, đừng nghĩ ngợi nhiều. Tân Nguyệt cũng sẽ không giận đâu. Trong nhà mà có ai dám xì xào, bà sẽ lột da kẻ đó.”
Bà cụ mong chắt đến phát điên. Nếu nữ tử gửi thư thật sự mang cốt nhục nhà họ Vân, ngoài việc không thể cho nàng danh phận chính thất, những chuyện khác đều dễ bàn; chỉ cần có chắt là được.
Vân Diệp cười khổ, đưa thư cho bà nội rồi nói: “Đúng là có một nữ tử như vậy, là người Đột Quyết. Cháu không kỳ vọng gì nhiều ở bản thân nàng, chỉ đặt nhiều hy vọng vào bộ lạc của nàng. Nhà họ Vân khác với những gia tộc khác, nhà ta chỉ có một nam đinh là cháu, muốn con cháu đông đúc cũng chẳng thể. Đành thử ở chỗ nữ tử này xem có cách nào giúp nhà họ Vân kiếm được một chỗ đặt chân trên thảo nguyên hay không.”
Bà cụ đọc thư xong, bốp một tiếng đập xuống bàn, giận không thể tả: “Đúng là một lũ vô dụng! Chưa có thai mà đã dám mở miệng xin cứu tế, chết đói cũng đáng!”
Chuyện này chẳng thể nói lý được; Vân Diệp còn chưa chạm vào Na Nhật Mộ, lấy đâu ra thai. Nếu nàng mang thai, Vân Diệp mới cân nhắc lại mối quan hệ giữa mình và Na Nhật Mộ. Còn có tiếp tục lo chuyện trên thảo nguyên hay không thì hoàn toàn tùy vào lợi ích nhiều ít; sẽ chẳng còn chuyện tình cảm gì làm cán cân nghiêng thêm về phía thảo nguyên nữa.
“Cháu à, người Hồ vốn chẳng có tình có nghĩa. Nếu nữ tử này mang cốt nhục nhà họ Vân thì chúng ta giúp nàng là chuyện đương nhiên. Còn bây giờ chưa có, vậy phải tính chuyện khác. Bà không muốn làm áo cưới cho người ta.”
“Bà nội, chuyện này không chỉ liên quan đến gia nghiệp. Cháu còn muốn thông qua nàng tìm cho Đại Đường một con đường mới để kiểm soát sa mạc và thảo nguyên. Nay Đại Đường ta đã đánh bại người Đột Quyết, vùng thảo nguyên rộng lớn ấy nếu không có cách thích hợp để kiểm soát thì sớm muộn cũng lại trở thành nguồn cơn tai họa. Cơ nghiệp nhà họ Vân trên thảo nguyên là chuyện nhỏ, tìm ra phương pháp mới là chuyện lớn. Nếu họ mất kiểm soát, cháu sẽ diệt sạch, không để lại hậu họa.”
“Cháu ngoan, cháu cứ làm việc lớn của mình đi. Chuyện quân quốc bà không hiểu lắm, chỉ cần cháu thấy thích hợp thì cứ làm. Một gia tộc chẳng thể tự dưng bình an mà gây dựng nên, đạo lý ấy bà vẫn hiểu. Không bỏ ra thì chẳng thu về được, bà cũng chẳng còn sống được mấy năm. Trước khi nhắm mắt, bà chỉ muốn thấy cháu bình an; nếu có thêm mấy đứa chắt nhỏ thì dù bây giờ bà chết, cũng vui lòng.”
“Sẽ có chắt thôi, chỉ sợ bà bế không xuể. Đến lúc đó bà đừng chê phiền nhé.” Thấy bà nội hơi buồn, Vân Diệp đứng sau lưng, nhẹ nhàng xoa bóp cổ cho bà. Dạo này bà luôn thấy đầu nặng chân nhẹ, đó là vì suy nghĩ quá nhiều trong thời gian qua.
Hôn sự với Tân Nguyệt đã được bà nội đưa vào lịch trình. Chuyện tốt lần trước bị tiên sinh Ngọc Sơn phá hỏng, bà vẫn canh cánh trong lòng, cho rằng lão tiên sinh là sao chổi; mấy hôm nay bà cũng chẳng buồn đoái hoài đến ông.
Mấy hôm trước, lão tiên sinh đến nhà họ Vân bàn chuyện đổi gấm Thục lấy nước hoa. Việc xong xuôi rất nhanh gọn. Nể mặt Tân Nguyệt, nhà họ Vân cũng chẳng làm khó thông gia tương lai: giá ưu đãi nhất, cách thức thuận tiện nhất; dẫu lấy nước hoa đi trước, bao giờ mang gấm Thục đến cũng được.
Bà cụ nhìn Tân Nguyệt thì cười tươi như hoa, vừa quay sang nhìn tiên sinh Ngọc Sơn đã sa sầm nổi giận, khiến ông chẳng hiểu ra sao, không biết mình đắc tội bà lão này chỗ nào. Tân Nguyệt đỏ bừng mặt, cúi đầu im lặng; cô cô vừa ra khỏi cửa đã cười đến suýt đứt hơi.
Đã nhận lợi lộc của nhà họ Vân thì đương nhiên phải bỏ ra chút gì đó. Bà nội bèn mời tiên sinh Lý Cương đến nhà xin ngày lành, mang theo rất nhiều lễ vật, trong đó có một con nhạn trời. Lão Trang kéo lê thân thể bị thương, dẫn người phục ở bãi sông hai ngày mới dùng lưới bắt được hơn mười con; chọn một con khỏe mạnh nhất đem biếu. Tiên sinh Lý Cương làm việc thật dứt khoát: đi buổi sáng, về cũng buổi sáng, cả đi lẫn về chưa đầy một canh giờ đã thu xếp xong. Ông báo với bà cụ rằng mùng hai tháng Tư là ngày tốt, quyết định ngày ấy.
Vân Diệp từng chứng kiến Ngưu Kiến Hổ xin ngày lành, lễ nghi rườm rà lằng nhằng, làm ầm ĩ suốt hai ngày mới xong. Chẳng hiểu sao đến lượt mình lại nhanh gọn đến thế, chỉ một canh giờ đã thu xếp ổn thỏa mọi chuyện.
Chàng không khỏi tự hỏi có phải lão Lý đến nhà họ Tân, nhét con nhạn trong tay vào tay tiên sinh Ngọc Sơn rồi bảo: “Ngày mùng hai tháng Tư chuẩn bị gả cháu gái đi nhé.” Sau đó hai người ngồi uống chén trà, dặn dò vài việc rồi chắp tay cáo từ. Thế còn những người khiêng lễ vật của nhà họ Vân đâu? Chẳng thấy ai trở về, chẳng lẽ gặp sơn tặc rồi?
Chàng không dám hỏi Lý Cương. Gần đây lão tiên sinh rất bất mãn với Vân Diệp, nhất là chuyện chàng dạy học ở thư viện
vừa làm vừa nghỉ, ba ngày đánh cá hai ngày phơi lưới. Hứa Kính Tông đã nhanh chóng nhập vai, chỉ có Vân Diệp về kinh thành rồi toàn làm những chuyện vô ích. Diệt nhà họ Đậu chẳng qua là gặp may chó ngáp phải ruồi; nếu không có dân chúng nổi loạn, có lẽ đầu Vân Diệp giờ đã bị treo trên cổng thành thị chúng rồi.
“Tiểu tử, thư viện cần ổn định, đừng cứ dăm ba hôm lại gây động tĩnh kinh thiên động địa. Đây không phải môi trường để học vấn phát triển; yên tĩnh, hòa nhã mới là đạo trị học. Lần này lão phu vội vàng định hôn sự cho con, chính là hy vọng sau khi thành gia lập thất, con sẽ biết an phận hơn, đừng cứ nhúng tay vào chuyện triều đình. Đó là một vũng bùn, chẳng có đúng sai, chỉ có những cuộc cãi vã không dứt. Con sẽ thấy năm tháng trôi qua thật nhanh; đến khi muốn ngoảnh đầu lại, quãng thời gian đẹp nhất đã lặng lẽ vụt mất, lúc ấy muốn làm việc lớn cũng đã muộn. Giờ lão phu nhìn lại chuyện xưa, hối hận vì thuở trẻ chìm đắm trong chốn quan trường đấu đá đến đấm ngực giậm chân. Lão phu không muốn con đi vào vết xe đổ của mình.”
Nếu nói thư viện giờ là mệnh căn của Vân Diệp, thì với Lý Cương, thư viện chính là tất cả. Đến tuổi ngoài bảy mươi ông mới tìm được nơi thích hợp nhất với mình; ông đã dốc hết lý tưởng và tâm huyết vào đó, chỉ mong nơi ấy có thể nở ra những đóa hoa rực rỡ.
“Lý sư, tiểu tử cũng muốn cả đời trốn trong thư viện, dạy học, rảnh rỗi thì cười nghe chuyện phiếm, nằm ngắm sấm rền, thưởng thức cảnh hào kiệt tranh hùng, nhâm nhi nỗi vui buồn sau chén rượu. Nghĩ đến thôi tiểu tử đã thấy mong mỏi lắm rồi, nhưng bệ hạ không cho phép! Chuyện nhà họ Đậu lần trước, tiên sinh cũng là người biết rõ. Tiểu tử có quyền từ chối sao?”
Nói xong những lời ấy, chàng lại lấy bản hợp đồng đã cùng bộ Công soạn ra cho Lý Cương xem.
Thoạt đầu đọc, sắc mặt Lý Cương vẫn bình thản. Ông biết rõ người của bộ Công là hạng nào, chuyện như thế này hẳn chưa làm khó được Vân Diệp. Nhưng vừa thấy điều khoản hoàng hậu bổ sung, ông lập tức nổi trận lôi đình. Đây là một bản hợp đồng hoàn toàn không có chút công bằng nào; trên đời căn bản không có chuyện chỉ dùng ba vạn quan
tiền lương thực mà dựng nổi chính điện hoàng cung.
“Con đắc tội với hoàng hậu từ bao giờ?”
“Không hề đắc tội. Ngược lại, hoàng hậu nương nương luôn quan tâm đến con, người không có ác ý với con, trước giờ chưa từng có. Con nghĩ sau này cũng sẽ không. Nếu nói trong hoàng cung, người đáng để con kính trọng nhất chính là hoàng hậu nương nương.”
“Nếu đã vậy, sao thứ này lại có trong hợp đồng?”
“Tiểu tử chỉ có thể nói nương nương hiểu tiểu tử quá rõ, sợ con kiếm được quá nhiều rồi khiến người ta ghen ghét, làm bộ Công mất mặt. Nếu con dễ dàng kiếm được một khoản bạc lớn, quan viên từ trên xuống dưới bộ Công ngoài việc cùng dâng sớ xin từ quan, ngài cho rằng họ còn con đường nào khác không?”
Đến giờ Vân Diệp vẫn rất khó hiểu, quan viên bộ Công dựa vào đâu mà cho rằng xây nhà trên con đường sầm uất thuộc khu vực phồn hoa của thành phố lớn nhất thế giới lại không kiếm ra tiền? Đạo lý gì kỳ vậy? Nếu thương nhân đời sau biết có cơ hội thế này, họ đã tranh nhau đến sứt đầu mẻ trán rồi; đâu đến lượt Vân Diệp bị người ta vòi vĩnh?
“Tiểu tử, con không cho rằng mình thật sự có thể dùng ba vạn quan để xây xong chính điện đấy chứ?” Nghe Vân Diệp nói vậy, Lý Cương cũng không sốt ruột nữa, chỉ hơi lo lắng.
“Gỗ nam mộc thượng hạng, riêng xà cột đã cần ít nhất tám mươi mốt cây, mỗi cây phải to bằng vòng tay ôm, không được nối giữa chừng, cũng không được có tì vết. Chỉ riêng số gỗ ấy đã đáng giá vạn quan, mà chưa chắc đã tìm được cây nào dùng được.”
Nam mộc được ca tụng là ngàn năm không mục. Màu gỗ vàng cam nhạt hơi pha xám, vân gỗ thanh nhã nền nã, thớ gỗ ôn hòa mềm mại, không co ngót; gặp mưa còn tỏa ra hương thơm thoang thoảng. Đây là loại gỗ cực tốt để làm xà cột cung điện. Loại có phẩm chất cao nhất là kim ty nam, trên gỗ nam mộc kỳ lạ ấy có những đường tơ vàng tựa như tranh vẽ. Người ta nói khó tìm, chỉ là không biết nó ở đâu mà thôi. Chở về Trường An đương nhiên tốn kém kinh khủng. Ngài bảo nó đáng giá vạn quan, quả thật không sai.”
“Vậy mà con còn dám nhận việc này? E rằng dốc hết số tiền con kiếm được ở phường Hưng Hóa vào đó cũng còn xa mới đủ.” Lý Cương lại bắt đầu sốt ruột.
“Tiên sinh lo xa rồi. Kim ty nam có rất nhiều ở đất Thục; đừng nói trăm cây, tiểu tử muốn một nghìn cây cũng có khó gì. Tiểu tử còn định kiếm thêm ít gỗ kim ty nam đưa về Trường An, đổi với đám nhà giàu lấy tiền để bù vào chi phí xây cung điện.”
“Tiểu tử, con điên rồi! Một nghìn cây nam mộc, cho dù con tìm được thì làm sao chở chúng ra khỏi núi sâu? Chưa nói còn phải vượt núi băng đèo, đưa từ đất Thục về bằng đường sạn đạo. Con có biết sẽ chết bao nhiêu người không? Lão phu thà để con đi nhận lỗi với hoàng hậu nương nương, chứ không cho phép con làm chuyện khiến trời giận người oán
như thế.”