Trường An năm nay đã có đôi chút đổi thay. Việc buôn bán trong thành bị giờ giới nghiêm hạn chế, chỉ vỏn vẹn ba canh giờ. Bày hàng trên phố Chu Tước sẽ bị quan tuần thành bắt cả người lẫn hàng nhốt vào lao. Muốn mua một bình giấm cũng phải băng qua nửa thành Trường An, thử hỏi đứa trẻ đang chờ ăn hoành thánh ở nhà biết trông cậy vào đâu.
Người Quan Trung không thích buôn bán, nhất là coi thường thương nhân: kiếm lời hậu hĩnh nhưng làm nhục tổ tiên. Hà Thiệu chẳng bận tâm. Tổ tiên nhà hắn vốn là ăn mày, đương nhiên chẳng để ý chuyện có làm nhục tổ tiên hay không. Chính đường nhà hắn treo gia huấn: “Trời lớn, đất lớn, ăn cơm là lớn nhất.” Vì miếng ăn, mang tước vị mà chẳng màng tiếng xấu, hắn vẫn làm ăn phát đạt như thường.
Ở mỗi phường, hắn đều mua một khoảnh đất nhỏ, định mở một tiệm tạp hóa. Từ kim chỉ vụn vặt đến rau tươi, thứ gì cũng có; dù nhà ngươi cần một chiếc xe ngựa nhẹ có thể kéo đi khắp nơi, tiệm tạp hóa cũng cung cấp.
Trong một trăm lẻ tám phường, hắn tổng cộng dựng tám mươi cửa tiệm. Đây có thể xem là vụ làm ăn lớn hàng đầu Trường An, chỉ có điều cổ đông hơi đông. Lý Thừa Càn cũng ném vào hai trăm quan tiền, đổi lấy nửa thành cổ phần. Sự thật chứng minh quyết định của ngài xưa nay luôn sáng suốt: đến tháng thứ ba, hai trăm quan tiền đã quay về tay ngài. Tiệm tạp hóa tên Tiện Nghi Phường này khiến ngài phải nhìn bằng con mắt khác. Không phải vì hai trăm quan tiền, mà vì tiệm lúc nào cũng có rất nhiều tiền đồng, lại còn cuồn cuộn không ngớt.
Không ai trong việc này chịu thiệt. Lý Thừa Càn đặc biệt phái nội thị xem xét toàn bộ quy trình của tiệm tạp hóa từ đầu đến cuối. Nhà nông cung cấp rau tươi, gà vịt, ngỗng, trứng, thịt lợn, cùng một số loại cá trê miệng rộng ít xương. Tất cả đều có khế ước; mỗi tháng nhà nông đến tiệm kết toán một lần, giá cả rất công bằng, không có chuyện ức hiếp nông hộ. Điều đó cũng hợp quy củ của nhà buôn, nông hộ đều chấp nhận.
Đoàn xe ngựa không ngừng chở hàng đến từng cửa tiệm trong thành Trường An. Sau đó, tiệm bán hàng cho cư dân trong phường, giá chỉ bằng chín phần mười giá ở chợ Đông và chợ Tây, lại không cần đi xa, nên dân phường cũng được lợi.
Nội thị tận mắt thấy tiệm tạp hóa trống trơn chỉ trong một buổi sáng đã được hàng hóa chất đầy. Suốt quá trình ấy, tiệm không tốn một đồng nào; các nhà thợ thủ công tranh nhau mang hàng đến, có người thậm chí còn biếu quà.
Đến ngày cuối cùng của tháng, đại sảnh tiệm tạp hóa tổng hiệu mới xây bên đường thủy phường Hưng Hóa đông nghịt người. Mười hai kế toán xếp thành hàng, phân loại hàng hóa rồi trả tiền cho từng nhà cung cấp. Từng xe tiền đồng được chở tới, sắc vàng óng ánh chất ngay dưới nắng chang chang. Những chiếc bao vải gai mới được đựng đầy tiền đồng, căn cứ phiếu hàng mà thanh toán; mọi người bận rộn đến mức khí thế ngút trời.
Thu lại thuế của huyện nha ngồi một bên, cứ mười lăm phần thu một phần. Ai nhận tiền xong cũng đến chỗ thu lại nộp thuế. Thu lại không dám thu quá tay, vì thị vệ do Thái tử điện hạ phái tới đang đứng ngay bên cạnh, tay nắm chuôi đao.
Thương hộ chưa bao giờ thích nộp thuế như lúc này: mười lăm phần thu một phần, đơn giản quá. “Tôi bán ghế gỗ được ba quan tiền, thuế hai trăm văn, vậy thì nộp. Tiệm nhà tôi còn bán được hai quan nữa, có phải nộp luôn không?”
Sắc mặt thu lại càng lúc càng đen, còn tiền trong chiếc giỏ tre bên cạnh thì càng lúc càng nhiều. Cuối cùng, thu lại gần như muốn khóc: cứ thế này thì thu lại khắp Đại Đường sống sao nổi đây?
Trong đám đông có hai ông lão, một người mặt đen như nông phu, người kia mặt mày thanh gầy, thỉnh thoảng vuốt râu dưới cằm, trông như thầy đồ.
“Huyền Thành huynh, nếu ai cũng nộp thuế bằng tiền đồng như thế này, không còn các khoản tô, dung, điệu kia nữa, Đại Đường ta tái hiện cảnh thịnh trị Văn Cảnh cũng chẳng phải chuyện khó. Tiếc là chỉ có một Tiện Nghi Phường. Giá mà có thêm vài nơi như vậy thì hay biết mấy.”
“Huyền Linh huynh, điều ta để tâm không phải thu được nhiều hay ít thuế, mà là sắc mặt của tên thu lại kia. Bách tính thật thà nộp thuế, hắn chỉ cần lập chứng từ đã nộp thuế là xong. Thu thuế thuận lợi đến vậy, lẽ ra phải vui mới đúng. Vì sao hắn lại mang bộ dạng như cha mẹ chết cả? Lão phu nghĩ, làm rõ được nguyên nhân ấy thì cũng sẽ hiểu căn nguyên vì sao thuế thương mại của Đại Đường ta thiếu hụt nghiêm trọng.”
Hà Thiệu khom người cười xòa, nói: “Đụng đến tiền đồng vàng óng, ai mà chẳng muốn thò tay kiếm một mẻ. Giờ ở Tiện Nghi Phường, bách tính nộp thuế rõ ràng minh bạch, bọn họ chẳng thể giở trò gì, không khóc mới lạ.”
Ngụy Trưng rất ghét cái vẻ con buôn của Hà Thiệu, phất tay áo, hừ một tiếng rồi không nói gì. Phòng Huyền Linh trái lại cười, nói: “Đã nhìn ra manh mối, chắc hẳn thủ đoạn sấm sét của Huyền Thành huynh sẽ khiến bọn họ suốt đời khó quên.”
Nội thị nhận ra hai người, không dám gọi tên, chỉ có thể bước lên hành lễ. Ngụy Trưng hỏi: “Mấy ngày nay ngươi luôn theo dõi quy trình, có phát hiện điều gì sai trái không?”
“Bẩm Ngụy Thị trung, mấy ngày nay tiểu nhân đã quan sát từng khâu, đều có phiếu để đối chiếu, không phát hiện điều gì không ổn. Chỉ có điều thấy lạ: Hà huyện tử chỉ mua các cửa tiệm, trong đó nhiều nơi còn là đi thuê. Tiệm trống trơn, đều do các tiểu thương tự mang hàng đến. Chưởng quầy Tiện Nghi Phường còn kén chọn đủ đường, hàng hơi kém một chút cũng không nhận. Tiểu nhân lấy làm lạ, họ chẳng có món hàng nào, cũng không tốn một đồng, vậy mà vẫn phát tài lớn, lại còn khiến tất cả mọi người đều được lợi. Làm sao có chuyện ấy?”
Phòng Huyền Linh quay đầu nhìn Hà Thiệu, chờ hắn giải thích. Hà Thiệu cười ha hả: “Chỉ là vài mánh khóe không mấy cao nhã, nói trước mặt hai vị thật sự làm nhục tổ tiên. Xin các vị cho tại hạ giữ lại chút thể diện.”
Người ta không muốn nói thì họ cũng chẳng thể ép. Tiện Nghi Phường của Hà Thiệu không có gì quá đáng; các tiểu thương và nhà nông tự nguyện đợi một tháng mới nhận tiền, quan phủ cũng đâu thể ép họ phải mua bán kiểu giao tiền nhận hàng ngay tại chỗ.
Đó là nguyên lý của siêu thị. Vân Diệp từng kể cho Hà Thiệu nghe, hắn cũng chỉ hiểu được chút da lông, chỉ biết dựng vài khu bán hàng để người khác đến bán đồ. Đây là cách bổ sung cho những nơi buôn bán đang thiếu trầm trọng ở Trường An hiện nay.
Với tố chất gian thương của Hà Thiệu, nếu chưa tìm hiểu tường tận cái siêu thị này thì hắn sẽ không chịu thôi.
Chiếc mũ Thiên Khả Hãn đã được Lý Nhị đội vững vàng trên đầu. Muôn nước trong thiên hạ đều là con dân của ngài. Sau khi dâng sớ tế trời đất, mười một thổ vương Lĩnh Nam chống lại ý trời, âm mưu làm loạn đều bị chém đầu, bêu xác ngoài chợ. Những dị tộc vốn còn ôm chút hy vọng, chỉ định làm bộ làm tịch để nhận khoản ban thưởng lớn, giờ sợ hãi vô cùng.
Đầu tháng năm năm Trinh Quán thứ tư, một nhân vật quan trọng đã đến Trường An. Khắp thành vẩy nước rửa đường, rải đất vàng làm lối; ngay cả công trường phường Hưng Hóa vốn đã bước vào giai đoạn cuối những ngày này cũng ngừng việc một hôm. Đó là nghi thức thiên tử chính thức xuất hành, đã nhiều năm không làm thế. Hoàng đế thường nói làm vậy chỉ tốn sức dân hao tiền của vì riêng mình, không phải việc một minh quân nên làm. Vậy mà lần này ngài lại tổ chức rầm rộ, còn hạ lệnh buổi tối được treo đèn kết hoa, giờ giới nghiêm lùi hai canh giờ. Dân Trường An bàn tán xôn xao, chẳng biết vì sao lại như vậy.
May mà họ không phải đoán già đoán non lâu. Tin từ trong cung truyền ra: Phùng Áng, Tổng quản Cao Châu, Thượng trụ quốc, Ngô Quốc công, vào kinh yết kiến. Phòng Huyền Linh dẫn trăm quan ra ngoài thành ba mươi dặm nghênh đón Phùng Áng. Sau đó, hoàng đế đi bộ ra khỏi cung, đón vị cháu ngoại của Tẩy phu nhân, người đã có công lao xuất chúng trong lịch sử thống nhất đất nước, ngay trước cổng cung.
Vân Diệp cũng cho rằng nhà họ Phùng được tiếp đãi thế nào cũng không quá đáng. Cuối đời Tùy, vị đại tướng quân dũng mãnh thiện chiến này đã kiểm soát vùng đất rộng hai nghìn dặm, vượt cả Triệu Đà thời Hán. Có người khuyên ông nhân lúc nhà Đường chưa đứng vững mà noi theo Triệu Đà, tự lập làm Việt Vương Bách Việt; vị đại tướng quân cực kỳ sáng suốt này thẳng thừng quở trách, bác bỏ lời ấy.
“Đời đời nhà ta sống ở Nam Việt, đến nay đã năm đời. Trong số các quan lớn trấn giữ biên cương Lĩnh Nam, cũng chỉ có một họ nhà ta. Con cái, tiền tài ta đều có cả, người đời giàu sang như ta cũng chẳng nhiều. Ta thường lo làm sao để không phụ công lao tổ tiên gây dựng, sao dám tự tiện xưng vương!”
Năm Trinh Quán thứ nhất, Phùng Áng từng từ chối vào triều. Không cần nói cũng biết, hẳn là vì bị Lý Nhị làm cho bực mình. Lý Nhị nổi giận, định phái quân Giang Lĩnh đi chinh phạt, nhưng được Ngụy Trưng khuyên can.
Sự thật chứng minh Ngụy Trưng nói đúng. Phùng Áng ngay vào thời cơ tốt nhất để tạo phản còn không phản, sao có thể đợi thiên hạ thái bình rồi mới làm loạn? Để Lý Nhị vốn hay đa nghi yên tâm, trưởng tử của ông là Phùng Trí Đái đã vào triều phụng sự hoàng đế; hiện giờ người này đang ở thư viện.
Sau khi tìm ra thanh hao là vị thuốc tốt để phòng trị sốt rét, tên này được thưởng hai quan tiền, rồi vênh váo tiêu xài khắp thư viện. Hắn mời tiên sinh Lý Cương viết bài tế cho tổ mẫu Tẩy phu nhân, lại mời Tôn Tư Mạc khám sức khỏe cho cha. Hai vị trước rất biết điều, chỉ lấy nửa giá; riêng Vân Diệp, bị mời đến nấu bếp, thì độc ác chặt đẹp hắn một quan tiền.
Bà nội đã nghe danh Phùng Áng từ lâu, không phải vì chiến công của ông, mà vì ông có ba mươi người con trai. Giờ ngày nào bà cũng rảnh rỗi nhìn chằm chằm bụng Tân Nguyệt; thấy Tân Nguyệt bước đi nhẹ nhàng, nhanh nhẹn thì lại thở dài: sao vẫn chưa có động tĩnh gì nhỉ?
Trồng củ cải cũng phải đợi đủ ngày mới nảy mầm; bà nội chỉ là mong cháu quá thôi. Được Vân Diệp ảnh hưởng, Tân Nguyệt đã quen với chuyện này từ lâu. Hơn nữa, xưa nay nàng vẫn khỏe mạnh, tiên sinh Tôn cũng nói chuyện con cái chỉ là sớm muộn, không cần nóng lòng. Thế là nàng gác chuyện ấy sang một bên, dốc sức tiếp quản quyền hành trong nội viện nhà họ Vân, để lại bà nội một mình buồn rầu.
Khó định thực đơn cho Phùng Áng. Trí Đái nói cha hắn ăn uống rất thoải mái, thứ gì cũng ăn, thứ gì cũng dám ăn, khá có phong thái người Lĩnh Nam đời sau.
Cua thì không thể thiếu, chỉ có điều cách ăn hiện giờ thật khiến người ta không dám khen. Một đĩa cua được ngâm đường, dính nhẫy, cứ thế bưng lên. Trưởng Tôn Xung còn đắc ý hỏi: “Chưa từng ăn món này phải không?” Thấy ánh mắt trêu chọc của Vân Diệp, hắn đành ngượng ngùng thu lại vẻ khoe khoang.
Ăn một lần là nhớ mãi không quên. Chẳng có gì khác, chỉ toàn ăn đường; chẳng nếm ra chút vị tươi ngon nào của cua, coi như ăn đường vậy.
Cua hấp chấm giấm gừng, thêm rượu vàng là đủ. Theo yêu cầu ráo riết của Trí Đái, thịt kho tàu không thể thiếu, thịt viên không thể thiếu, sườn xào chua ngọt không thể thiếu, gà ăn mày thế nào cũng phải có hai con. Cha hắn ăn khỏe lắm, mỗi bữa ăn một đấu gạo.
Những món khác còn dễ tính, nhưng lời nhảm nhí rằng một bữa ăn một đấu gạo khiến Vân Diệp nổi cáu. Hắn túm lấy Trí Đái, bắt hắn nói cho rõ: dạ dày cha ngươi to cỡ nào mà ăn tận một đấu gạo? Hai cân gạo là đủ cho ông ấy ăn rồi. Ta ghét nhất bọn họ dùng những từ khoa trương kiểu này; đã không chính xác, đôi khi còn gây hiểu lầm.