Đứng giữa ruộng, Vân Diệp tức đến giậm chân, chỉ vào Lam Điền huyện lệnh vẫn còn cười ngây ngô mà mắng xối xả. Lý Thừa Càn và Lý Thái đứng bên cạnh toe toét cười, dân làng thấy huyện lệnh bị mắng cũng cười hì hì đứng xem náo nhiệt.
Trời đất ơi! Vân Diệp phịch mông ngồi bệt xuống ruộng, nhìn đống khoai tây cao như núi trước mặt mà muốn khóc không ra nước mắt. Biết năng suất cao thế này thì còn trồng nhiều như vậy làm gì? Kiếp trước, hắn chẳng có khái niệm gì về sản lượng nông sản, chỉ thường nghe nói đến ruộng thí nghiệm mười vạn mẫu, ruộng thí nghiệm trăm vạn mẫu, nhiều lắm rồi. Hắn chẳng quan tâm, trồng được bao nhiêu cũng thường tiêu thụ hết. Mười mấy ức người cơ mà, có bao nhiêu mà ăn không hết?
Nhưng bây giờ, hai vạn mẫu ruộng thí nghiệm khoai tây ở Lam Điền huyện là khái niệm gì? Đất trên cao nguyên khô cằn đều trồng khoai tây, trong tầm mắt, những đống khoai tây khổng lồ nhiều đến mức đếm không xuể.
Năm nay mưa thuận gió hòa, đất cao nguyên khô cằn cho thu hoạch gần bảy ngàn vạn cân khoai tây, đủ cho người Trường An ăn ba năm. Khoai đã trồng ra rồi, củ cũng rất đẹp, to, vỏ sần sùi, ruột bở vàng. Nhưng đống khoai này bán cho ai đây?
Trông vào xe bò, thuyền nhỏ để chở đi nơi khác ư? Đùa gì vậy, tiền đường còn chẳng đủ. Lợi nhuận gấp đôi thì không đi quá trăm dặm, gấp năm lần thì không đi quá ngàn dặm. Đó là một điều răn mà thương nhân Đại Đường tuân thủ. Đường xa trăm dặm có khi đi mất hai ba ngày, vậy mà đám dân làng trồng khoai vẫn ngây ngô cười, chờ thu lời. Cứ lỗ sặc máu đi.
“Diệp Tử, sao lại nổi giận? Bây giờ lương thực đầy đồng, trâu bò dê cừu khắp sườn đồi, đúng là ngày vui. Sao chỉ mình ngươi nổi trận lôi đình? Làm vậy với họ có phải quá hà khắc không? Lam Điền huyện lệnh và chủ bạ có công với nước, ta sẽ dâng sớ xin công cho họ.”
Lý Thừa Càn cầm hai củ khoai tây khổng lồ, thích thú không nỡ buông, mặc cho bùn đất dính đầy vẫn ôm trong lòng, cùng Lý Thái xuýt xoa lấy làm kỳ lạ. Họ định rửa sạch rồi dâng lên hoàng đế làm điềm lành.
Những thứ khác mà đem ra làm điềm lành thì sẽ bị quan viên đàn hặc, văn nhân mặc khách mắng chửi. Nhưng lấy lương thực làm điềm lành thì chỉ nhận được một tràng tán dương. Một cây lúa trổ hai bông thôi cũng đủ khiến người ta viết cả bài tế trời dâng lên thiên đình, huống chi là củ khoai tây to bằng đầu người.
Từ khi đến Đại Đường, hắn chưa từng thấy thức ăn có lúc dư thừa. Phần lớn dân chúng vẫn chỉ ăn hai bữa một ngày, lúc nông nhàn thì ăn cháo loãng, mùa bận rộn mới ăn cơm khô. Trong đầu họ chưa bao giờ có khái niệm rằng mùa màng thu hoạch quá nhiều cũng là tai họa. Dân quê đã vậy, ngay cả những người tinh anh như Lý Thừa Càn, Lý Thái cũng chẳng nghĩ đến chuyện đó. Từ nhỏ họ đã được dạy lương thực càng nhiều càng tốt, như vậy thiên hạ mới có thể no đủ. Họ cho rằng cơn giận của Vân Diệp chỉ là một kiểu vui mừng khác thường.
“Bây giờ một đấu lúa mì giá sáu văn tiền, mười cân khoai tây này ít nhất cũng bán được ba văn chứ? Hai hôm nay chúng ta ăn toàn khoai tây. Đây là thứ lương thực tốt, vừa ngon vừa nhiều. Từ nay về sau, chút thiên tai ấy có đáng gì!”
Lý Thừa Càn cười, cùng Lý Thái, Lam Điền huyện lệnh và chủ bạ chắp tay chúc mừng lẫn nhau. Vân Diệp bước tới, lạnh lùng nói: “Thái tử và Ngụy vương đã thích đến thế, vậy mỗi nhà mua một trăm vạn cân khoai tây nhé? Ta không dám mong giá ba văn, các ngài trả hai văn là được. Ta sẽ cho người chở đến Đông cung và phủ Ngụy vương ngay, không được cản.”
“Diệp Tử, một trăm vạn cân khoai tây nhiều quá. Đông cung của ta chỉ có một ngàn người, ăn sao hết? Người trong phủ Thanh Tước còn ít hơn, hai năm cũng ăn không hết. Làm vậy là vô lý rồi.”
“Ta vô lý ư? Một ngàn người của ngươi ăn không hết một trăm vạn cân, vậy bảy mươi vạn người ở Trường An ăn hết bảy ngàn vạn cân chắc? Thứ này nhiều nhất chỉ để được một năm. Ăn không hết thì làm sao? Để nó thối rữa hết à? Đâu chỉ Lam Điền huyện trồng khoai, các nhà quyền quý cũng trồng, đất cao nguyên khô cằn của hoàng gia cũng toàn trồng thứ này. Tính sơ sơ, tổng cộng không dưới một ức cân. Ha ha, chừng ấy khoai tây đủ trải kín thành Trường An rồi nhỉ?”
Vân Diệp nói toạc mọi chuyện, Lý Thừa Càn lập tức sững người, Lý Thái cũng cứng đờ. Sắc mặt Lam Điền huyện lệnh và chủ bạ xám ngoét như tro tàn; niềm kiêu hãnh, vui mừng vừa rồi thoắt cái đã biến mất sạch.
“Có ai thật sự coi khoai tây là lương thực chính không? Năm mất mùa, không có gì ăn thì có khoai tây, dĩ nhiên sẽ không chết đói. Nhưng năm nay được mùa, Quan Trung được mùa lớn, Hà Đông được mùa lớn, Hà Bắc được mùa lớn, Giang Nam, Giang Bắc cũng được mùa lớn, năm nay đất Thục còn được mùa vô cùng. Khắp Đại Đường, ngoài đạo Kiềm Trung gặp binh tai, ta chưa nghe nói nơi nào gặp thiên tai. Hừ, một ức cân khoai tây ăn không hết, đến đầu xuân lại để hư thối, các ngươi nói xem, trời cao có tha thứ cho hành động ấy không?”
Một tràng ấy dọa huyện lệnh và chủ bạ ngã phịch xuống đất ngay tại chỗ. Củ khoai trong tay Lý Thừa Càn cũng bất giác rơi xuống đất. Lúc này Lý Thái mới nhận ra khắp nơi chất đầy khoai tây đáng sợ đến mức nào. Một trăm vạn cân khoai tây chẳng qua chỉ đáng hai trăm quan tiền, vấn đề không phải nhiều hay ít tiền, mà là căn bản ăn không hết số khoai này. Dù trong phủ ngày nào cũng ăn, bữa nào cũng ăn, vẫn không xong. Đám nông dân vui vẻ ở đằng xa chẳng hay biết gì, vẫn hớn hở chất những củ mới đào lên vào đống khoai. Cảnh tượng được mùa quả thật có sức lây lan; thái tử, Lý Thái, Vân Diệp và gia tướng đi theo cũng vui vẻ nhập bọn đào khoai.
Nhan Chi Thôi đã tròn một trăm tuổi, ngồi xe bò đến xem cảnh được mùa. Ban đầu ông cười đến không khép miệng, nhưng nghe ba cậu nhóc nói xong thì mặt đen như than. Lý Cương dẫn theo mấy vị lão tiên sinh cũng ngồi xe bò của mình tới, lời chúc mừng còn chưa kịp nói ra đã bị Nhan Chi Thôi mắng xối xả. Nghe rõ đầu đuôi rồi, ai nấy cũng bắt đầu thở dài sườn sượt.
Đội ngũ này vẫn còn đông thêm. Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối đến tránh nóng, nghe tin thì kinh ngạc đến há hốc miệng, nhưng cũng chẳng nghĩ ra cách giải quyết nào hay.
Niềm vui lan khắp dân chúng, còn nỗi sầu thì truyền nhiễm trong giới quyền quý, mãi đến tận hoàng cung. Lý Nhị nhìn củ khoai tây khổng lồ trên bàn mà muốn khóc không ra nước mắt. Lương thực ai dám để phí? Đó là sự bất kính tột độ với Hậu Thổ. Đại Đường chưa từng gặp cảnh lương thực dư thừa, trong lịch sử cũng chưa từng có. Thời Văn Cảnh chi trị, kho lương quan phủ cùng lắm chỉ đầy ắp mà thôi. Còn bây giờ, không chỉ kho quan phủ đầy, kho dân gian cũng gần như chật ních. Có lẽ chỉ khi toàn bộ dân Trường An cùng ăn mới có thể tiêu thụ hết.
Cứ thấy khoai tây là Vân Diệp lại nổi cáu. Về đến nhà, hắn thấy sân viện và vườn hoa đều chất kín thứ này. Lý An Lan và Tân Nguyệt dẫn hai đứa trẻ rảnh rỗi đến nỗi ngồi đếm khoai cho vui. Thấy Vân Diệp về, Tân Nguyệt vui vẻ chạy tới kéo tay chồng, chỉ đống khoai đầy sân: “Phu quân, đất nhà mình tốt thật đấy. Thiếp trồng năm mươi mẫu khoai tây, chàng xem, sắp bày kín cả vườn hoa rồi.”
Vân Diệp liếc xéo, gạt tay cô vợ ngốc ra rồi nói: “Hay lắm, nàng đã thích khoai tây thì từ ngày mai, sáng ăn khoai tây, trưa ăn khoai tây, tối cũng ăn khoai tây, bữa khuya đổi thành khoai tây luôn nhé. Cứ ăn thẳng đến khi khoai mới năm sau thu hoạch, thấy tuyệt không?”
Tân Nguyệt cười, vỗ chồng một cái rồi nói: “Chỉ ăn cho biết thôi, ai lại coi khoai tây như mạng được. Nhà mình chỉ có mấy chục vạn cân, đem biếu các nhà quen biết một ít thì chẳng còn bao nhiêu đâu.”
Lý An Lan đặt củ khoai trong tay xuống, vỗ vỗ tay rồi nói với Vân Diệp: “Đây là công lao của phu quân. Có chừng này khoai tây còn tốt hơn chàng giết từng ấy kẻ địch trên chiến trường. Đây mới là công tích lưu danh sử sách.”
“Ai cũng thích khoai tây, được thôi, ta mua thêm cho nhà mình một trăm vạn cân rồi. Bốn mẹ con các nàng cứ ăn hết sức cho ta, chưa ăn hết thì chưa xong đâu.”
“Hả?” Tân Nguyệt lập tức cuống lên: “Phu quân, chàng không sốt đấy chứ? Khoai trong nhà còn ăn không hết, chàng đi mua khoai bên ngoài làm gì? Nhà mình cũng chẳng có chỗ chứa một trăm vạn cân. Chàng đang trêu thiếp đấy à?”
“Ta không đùa. Thừa Càn mua một trăm vạn cân, Thanh Tước mua một trăm vạn cân, ta cũng mua một trăm vạn cân. Lão tiên sinh Nhan mua năm mươi vạn cân, thư viện mua hai trăm vạn cân, vậy mà vẫn còn mấy ngàn vạn cân chưa biết giải quyết ra sao. Ta đặt mua một trăm vạn cân cho thủy quân. Thừa Càn về hoàng cung xin chỉ ý bệ hạ, xem có thể mua một lượng lớn khoai tây cho Thập lục vệ không. Không thể để khoai của dân chúng trên cao nguyên khô cằn không bán được. Nhà mình thêm chút phiền phức cũng được, ta không thể để dân làng chịu thiệt.”
Lý An Lan và Tân Nguyệt tròn mắt, nhìn khoai tây dưới đất rồi lại nhìn phu quân đang ủ rũ. Thiếu lương thực là tai họa, giờ nhiều quá cũng thành tai họa, chuyện gì thế này?
Ở trang viên nhà họ Vân, tất cả những nhà không trồng khoai tây đều đến nhà chính lấy khoai. Mấy ngàn năm nay, chỉ nghe nói tá điền chở lương thực đến nhà chủ, chưa từng nghe chuyện nhà chủ chở lương thực đến nhà tá điền. Mỗi người xách một chiếc giỏ tre, vừa cười vừa nói đến nhận phần của mình, kết quả bị hầu gia nổi trận lôi đình mắng đuổi về. Một nhà ba trăm cân, mà các người định dùng giỏ để đựng à?
Vừa chất khoai lên xe nhà mình, họ vừa quan sát sắc mặt hầu gia. Hầu gia giận những người lấy phần nhà mình ít quá, lấy ít cũng không được. Xe đẩy chất khoai cao ngất, cuối cùng hầu gia còn chất đầy cả giỏ của mình, treo lên càng xe, bảo họ mau cút về. Ông còn nói nếu ăn hết thì lại đến nhà lấy.
Lần này, ở Trường An không chỉ có một mình Vân Diệp là kẻ phá của. Lý Thừa Càn, Lý Thái, cả Lý Khác không ở kinh thành, cùng Nhan Chi Thôi cũng làm kẻ phá của một phen, cứ gửi khoai tây đi mãi không thôi.
Tặng đi một lượt, Vân Diệp nhìn ruộng khoai dường như chẳng vơi đi chút nào, lo đến mức vò đầu bứt tai. Chỉ sau một đêm, miệng Lam Điền huyện lệnh đã nổi đầy mụn nước, khóe mắt đóng đầy ghèn; chủ bạ cũng chẳng khá hơn. Khoai trong ruộng chưa xử lý xong ngày nào thì ngày đó họ đừng mong được yên. Nhà nông nào cũng đã giữ đủ lương ăn cho một năm; chưa kể lúa mì, kê, năm nay họ định ăn khoai tây. Mỗi ngày ba bữa.
Trong thư viện đã đầy tiếng kêu than. Học sinh vừa khai giảng bỗng phát hiện bữa ăn của mình đều biến thành khoai tây: buổi sáng là khoai thái sợi trộn nguội, buổi trưa là khoai cắt miếng hầm với nước thịt, buổi tối đầu bếp nghiền khoai thành khoai tây nghiền, ăn kèm gia vị. Trước đây, bất kể món gì, họ chỉ múc cho một muỗng; giờ đầu bếp xúc phắt hai muỗng lớn vào khay cơm, còn hỏi đã đủ chưa.
Tiểu Nha đảo khoai tây trong khay cơm, bĩu môi, vừa định nổi cáu thì bị bà nội vỗ một cái vào lưng: “Thức ăn ngon thế này mà còn kén chọn! Khoai tây thì sao? Hồi anh con chưa đến đón chúng ta, có miếng cám gạo mà ăn đã là tốt lắm rồi. Bây giờ có thịt, có khoai mà vẫn không bịt được miệng con à?”
Vân Diệp đặt đũa xuống. Trước kia cả nhà ăn cơm đều như hổ đói, thế mà giờ ai nấy bỗng biến thành tiểu thư khuê các. Tiểu Vũ vừa gắp hết khoai trong khay mình sang cho Địch Nhân Kiệt, khiến mày Địch Nhân Kiệt nhíu thành một cục. Thế này không ổn rồi, cứ ăn khoai mãi thế này thì không được.
ps: Tiết thứ nhất