Sau khi tiễn mắt nhìn xe ngựa của tiên sinh khuất xa, Thẩm Công Hải huýt sáo một tiếng. Một cỗ xe ngựa cực kỳ xa hoa lập tức chạy tới. Chẳng cần hắn mời, Nguyên Gia, Chu Tông và Diêu Tứ đã chẳng khách sáo gì chui tọt vào xe, còn cố ý vén rèm lên cho mọi người đều trông thấy. Tốt nghiệp thư viện rồi, họ đã có thể đội khăn. Cả ba đều đội phốc đầu cùng một kiểu, hai dải khăn bay phất phới sau gáy, ai nhìn cũng biết họ là người học rộng.
Thẩm Công Hải đội kim quan, trên còn treo một quả cầu nhung đỏ, phô rõ thân phận con nhà quyền quý. Hắn hết lời với ba người này rồi. Đi thanh lâu thôi mà, cần gì phô trương đến mức ai nấy đều biết.
“Lão Hải, hôm nay chúng ta đến lầu Túy Phong ăn một bữa thật no trước, trời tối rồi thì sang lầu Yến Lai thưởng thức phong nguyệt. Nói rồi nhé, hôm nay ta đãi. Lúc vào thư viện, cha ta nhét cho ta ít bạc, không tiêu thì cũng mốc mất. Đứa nào tranh trả tiền với ta, ta trở mặt với đứa đó.” Chu Tông đắc ý vỗ lên ngực áo căng phồng, nói với các huynh đệ xung quanh như chốn không người.
“Không thành vấn đề, ta là kẻ nghèo rớt mồng tơi, có chỗ ăn thì sao thiếu phần ta được. Hôm qua trước khi ra khỏi nhà, nương tử ta nhét cho ta một quan tiền, bảo đến lầu Yến Lai thì đừng keo kiệt, lúc thưởng tiền cũng đừng tiếc tay. Số tiền ấy phải để dành mà thưởng, cho nên tiền ăn uống vui chơi đều tính vào phần của cậu.”
“Nương tử cậu cho phép cậu đi kỹ viện à?” Ba người trợn mắt to như chuông đồng.
“Ha ha ha!” Nguyên Gia cười lớn, lấy quạt ra phe phẩy hai cái, phấn chấn nói: “Nương tử ta bảo, người có học đến thanh lâu thì gọi là phong lưu thi phú. Trước đây nàng thích xem những văn nhân mặc khách xướng họa thơ từ với các cô nương học rộng nhất trong lầu, cho rằng đó là cảnh tượng đẹp nhất trên đời. Phu quân nàng tài văn chương hơn người, ngay trong thư viện cũng là tài tử có hạng, cớ sao không được đi? Chỉ vì nhà cửa thanh bần, không có nhiều tiền bạc, chứ không thì có thể thường xuyên đến đó.”
Chu Tông thở dài: “Mẹ kiếp, cha ta đã định cho ta một mối hôn sự. Người thì cũng bình thường thôi, chỉ được cái nhà có tiền. Nghe nói việc buôn bán còn lớn hơn nhà ta mấy lần. Sau này muốn ra ngoài chơi bời, e là chẳng dễ dàng gì.”
Diêu Tứ vỗ vai Chu Tông, vẻ mặt đồng cảm: “Cưới vợ thì nhà nhỏ cửa nhỏ vẫn tốt hơn. Lão tử chỉ cần trợn mắt một cái là nàng lập tức ngoan ngoãn im re. Bởi vậy sau này ta cưới vợ, chỉ cần cưới một cô gái nhà nông là được. Mấy năm nay ta đâu phải chưa gặp các tiểu thư nhà giàu. Điều kiện cầu thân nghe cứ như lão tử phải đi ở rể vậy, nỗi nhục ấy há chúng ta chịu nổi.”
Mặt Thẩm Công Hải xị xuống, hắn chán nản khoát tay: “Nói mấy chuyện ấy làm gì. Ta thà cả đời không cưới vợ. Nữ tử ta sắp cưới, ta chỉ nghe nói chứ chưa từng gặp. Mỗi lần lão nương khen nàng ta có phong thái khuê tú, ta lại run lên một hồi. Là cháu gái họ xa của phu nhân họ Phòng đấy. Sau này ngày tháng của đại ca ta chắc cũng chẳng khá hơn Tể tướng Phòng bao nhiêu. Mặc kệ nàng ta, hôm nay có rượu cứ uống say hôm nay; đang lúc đắc ý xuân phong, ta cứ đi tìm thú vui thôi.”
Nói xong, hắn dặn người hầu một tiếng. Xe ngựa lập tức tăng tốc, lao thẳng về phía Tây Thị.
Những học trò khác cũng đang ăn mừng. Bốn năm khổ học, hôm nay cuối cùng cũng viên mãn. Có ra làm quan hay không chẳng quan trọng, rồi ai cũng sẽ có cơ hội cống hiến cho đất nước. Chưa nghe nói người nào xuất thân từ thư viện mà không có nơi cần đến; kém nhất cũng làm tiên sinh ở phủ học. Trong mắt người khác, như thế đã là nhân tài kiệt xuất rồi.
Thi cử đã đến hồi kết, chẳng biết ngày nào đó huynh đệ sẽ mỗi người một ngả, cách nhau nghìn trùng sông núi, cũng không rõ còn có ngày gặp lại hay không. Cứ quý trọng hôm nay, kẻo sau này lòng sinh nuối tiếc.
Trong đám học trò, những người lớn tuổi, chững chạc hơn bước đến trước những người đang chờ đợi, chắp tay nói: “Để chư vị phải chờ lâu, trong lòng vãn sinh thật bất an. Nhưng hôm nay là ngày các bạn đồng môn ăn mừng, đành thất lễ với chư vị tiên sinh. Trước khi bệ hạ lên tiếng, chúng ta không thể tự tiện quyết định. Xin chư vị về trước. Mười ngày sau, thư viện sẽ chính thức cấp bằng tốt nghiệp cho chúng ta. Khi ấy, hoan nghênh chư vị đến thư viện. Nếu chúng ta không được bệ hạ triệu dụng, nhất định sẽ cho chư vị một câu trả lời thỏa đáng.”
“Triệu công tử khách sáo quá, khách sáo quá. Tại hạ là đại chưởng quỹ Đông Phúc hiệu. Nếu công tử muốn mở tiệc cùng bạn bè, lầu Đông Phúc nhất định sẽ quét giường đón tiếp...”
“Triệu công tử, ta là chủ nhân mỏ ở Dĩnh Xuyên, gia nghiệp tổ truyền. Hiện giờ chỉ thiếu nhân tài như công tử gia nhập. Nếu công tử không chê, ta nhất định sẽ tiếp đãi như khách quý...”
“Lão phu thấy Triệu công tử tuổi trẻ phong độ, tài hoa phong lưu. Trong nhà lão phu còn có tiểu nữ chưa đính hôn. Công tử chỉ cần ghé nhà lão phu một chuyến, ắt sẽ thành một mối lương duyên...”
Lý Cương, Nguyên Chương và Ngọc Sơn bước ra khỏi cửa cung, nhìn cảnh náo nhiệt bên ngoài, cười đến mức không khép miệng lại được. Đệ tử của mình giờ đã thành món hàng được săn đón, sao họ có thể không vui.
“Nếu bệ hạ còn do dự, đám người này sẽ cướp hết học trò đi mất, đến lúc đó bệ hạ hối hận cũng muộn. Ngài nhìn kìa, nhà kia tranh người mà còn đem cả xe tiền đồng đến. Xem chừng phải đến năm trăm quan đấy?” Ngọc Sơn chỉ chiếc xe chở hòm không mui, tặc lưỡi bảo Lý Cương và Nguyên Chương nhìn.
“Tiền đồng thì đáng là gì. Ngài không thấy nhà kia còn đưa tiểu cô nương đến sao? Dung mạo cũng thuộc hàng thượng đẳng.”
Lý Cương nghe hai người bạn già trêu đùa, chắp tay trong tay áo, cười hề hề nhìn đệ tử thư viện chạy tán loạn. Đám thương nhân đã quyết tâm tranh người thì bao vây khắp nơi.
Đỗ Như Hối sa sầm mặt nhìn cảnh tượng hỗn loạn, vô cùng không vui. Người này chia cho lục bộ còn chẳng đủ, sao đến lượt đám tiện dân kia được? Ông dặn đám lính gác đang vui vẻ xem náo nhiệt, đuổi sạch những người này đi, không chừa một ai.
Trong hoàng cung, trước mặt Lý Nhị chất một chồng bài thi dày cộp. Lý Thừa Càn đang đánh số cho từng bài. Lý Nhị không muốn để người khác chạm tay vào những bài thi này, ngay cả hoàng hậu cũng không được.
Lý Thái bĩu môi, giúp cha xem bài. Cầm một bài lên, hắn lướt qua phần toán học ở đầu, xem kỹ kinh nghĩa rồi đọc bài sách luận. Đặt bài thi sang một bên, hắn bất mãn nói: “Toán học sai một câu, thí nghiệm vật lý thì nói năng bừa bãi, kinh nghĩa mơ hồ, sách luận ngoài chút hiểu biết về nước địch thì chỉ có phần làm giàu cho dân là đạt yêu cầu. Tên này ở thư viện toàn sống qua ngày thôi sao?”
Lý Nhị nghi hoặc cầm bài thi Lý Thái đánh trượt lên. Toán học thì ông không hiểu, nhưng kinh nghĩa thì ông rất rành. Phần kinh nghĩa của học trò này tuy không xuất sắc, song cũng đúng mực. Một thiên “Cường Địch Phú” gần như đã nói hết tình hình của mười bảy nước xung quanh, có thể xem là khá sâu sắc. Còn thiên làm giàu cho dân lấy Dương Châu thuộc Hoài Nam đạo làm ví dụ, bắt đầu từ thủy lợi nơi đó, rồi tập trung nói về muối biển, đồng thời nêu quan điểm riêng về “Lệnh muối sắt” của triều đình. Quả thật không tệ. Ông nhìn con trai, chợt hiểu ra: Lý Thái đang đem bài này so với bài của mình, xem thường người học cùng trường.
“Thanh Tước, con chỉ cần phê chú phần toán học, những phần khác đừng bận tâm. Thừa Càn, con phải nhớ: thế nào là nhân tài? Chỉ cần trên người họ có một điểm đáng quý, hoàng gia chúng ta phải biết cách dùng họ. Phát hiện và trọng dụng nhân tài là bổn phận của chúng ta. Người xưa nói rất hay, trước hết phải có Bá Nhạc, sau đó mới có thiên lý mã.”
“Những người này đều là thành quả giáo dục suốt bốn năm của thư viện. Con xem, tầm mắt rộng lớn, lòng dạ khoáng đạt của họ đều thuộc hàng tuyển chọn nhất thời. Tì vết không che được ngọc quý. Chủ nhân bài thi vừa rồi bị Thanh Tước đánh trượt là một huyện lệnh khá đấy. Muốn tìm người tài hoàn hảo thì trên đời này không có đâu.”
“Điều quan trọng nhất đối với đế vương là tầm mắt và lòng dạ. Có cái nhìn xa rộng và tấm lòng bao dung, việc chính sự tự nhiên có tể tướng giúp con xử lý, việc chiến trận tự nhiên có mãnh tướng thay con mở mang bờ cõi. Con chỉ cần đặt đúng người vào đúng chỗ là được.”
Lý Thừa Càn cúi mình lĩnh giáo. Lý Thái tò mò, lại cầm bài thi của một học trò phủ học lên đọc. Văn chương quả nhiên trau chuốt hoa mỹ, dùng từ tinh tế, câu nào chữ nấy đều có căn cứ, câu nào cũng có xuất xứ; đọc lên thuận miệng, nghe thì nhịp điệu gieo vần, rất êm tai. Chỉ là hắn viết những gì? Đâu đâu cũng là lời của các bậc tiên hiền, tư tưởng của hắn ở chỗ nào?
“Phụ hoàng, bài ‘Tứ Hải Phú’ này rốt cuộc nói gì?” Lý Thái đưa bài thi cho Lý Nhị xem. Lý Nhị nhận lấy, lắc lư đầu đọc hồi lâu rồi thở dài: “Đây cũng là nhân tài, là mầm non tốt để vào Bí Thư Giám. Học vấn của những học trò các châu phủ tiến cử lần này cũng tiến bộ nhiều.”
“Đây cũng là học vấn sao?” Lý Thái kinh ngạc hỏi cha. Người ta bảo vô dục thì cương trực; khi nói chuyện với cha, hắn rõ ràng thoải mái hơn Lý Thừa Càn nhiều.
“Là học vấn. Con xem bài thi của thư viện đi, có mấy người dùng từ đặt câu thắng được người này? Thanh Tước, e rằng con cũng chỉ đạt đến trình độ này thôi. Chiếu lệnh, công văn, thánh chỉ của triều đình đều cần được truyền đạt cho thiên hạ bằng văn bản. Người như vậy rất có ích. Tuy không làm được quan chính thức, nhưng làm mưu sĩ thì khá tốt. Cất riêng bài thi này đi, phụ hoàng phải so sánh kỹ xem, dưới hai hệ thống giáo dục thì bên nào hơn, bên nào kém.”
Khi Trưởng Tôn sai cung nữ mang thức ăn đến cho ba cha con, trời đã chập tối. Họ mới xem được một phần rất nhỏ các bài thi. Mỗi lần xem xong một bài của học trò thư viện, trong đầu Lý Nhị lập tức hiện ra nơi thích hợp để đưa người đó đến rèn luyện.
“Người này nên đến Hồng Lư Tự. Một thiên ‘Quan Hệ Luận’ thật khiến trẫm mở rộng tầm mắt. Trên đời lại có thủ đoạn hại người âm độc đến thế: bỏ bột chì vào muối? Trời đất ơi, thư viện đã dạy tên nhóc này thành ra thế nào rồi? Giết người vô hình, lệnh giết một phần mười? Đó là quân pháp, từ khi nào có thể dùng ở các châu ràng buộc? Truyền bá học vấn Đại Đường đến các nước láng giềng, tăng cường sức gắn kết, còn khiến thổ dân tự nhiên có thiện cảm với Đại Đường. Trăm năm sau, họ sẽ dần trở thành thuộc dân của Đại Đường? Hay lắm! Chỉ là vì sao nhất định phải để sĩ tử châu phủ hoàn thành nhiệm vụ này? Không cho toán học, không cho vật lý, chỉ cho Tứ Thư Ngũ Kinh thôi sao? Đồ khốn, sao bây giờ đã ra tay hạ độc thủ với đồng liêu rồi?”
“Thanh Tước, tên này nhất định là đệ tử đắc ý của Vân Diệp nhỉ?”
“Đúng vậy, phụ hoàng. Nhìn văn chương là biết do Vương Huyền Sách viết. Vân Diệp đặt kỳ vọng rất lớn vào hắn. Tên này cứ muốn đến Thổ Phồn, cho rằng người ở đó ngốc nghếch, dễ lừa. Hắn thường nói công lao đầu tiên của mình phải kiếm từ người Thổ Phồn. Đúng là một tên thất bại của thư viện, thần kinh không bình thường.”
ps: Tối nay lúc tám giờ, Tử Dữ chờ quý vị đến kênh 51155655.