Tôi lại đẽo thêm mấy viên, ngửi ngón tay mình, mùi hôi lập tức xộc lên khiến tôi nhăn tít mặt. Tôi đấm đấm cái cổ đau nhức, nhìn dãy núi im lìm bên ngoài thôn, bỗng thấy lòng hụt hẫng chẳng hiểu vì sao. Chẳng lẽ cả đời này tôi sẽ phải ở lì trong núi, đẽo gạch mộ rồi trông coi lâm trường sao? **Đổi hướng đi bằng một cái phất tay, hàng triệu học sinh đổi chiến trường, lên núi xuống nông thôn tiếp nhận sự giáo dục của bần nông trung nông. Dù quả thực việc ấy rèn luyện con người, nhưng vẫn cách xa lý tưởng của tôi quá nhiều. Khi ấy tôi còn quá trẻ, đứng trước tương lai của mình mà lòng nóng như lửa đốt. Cứ nghĩ đến chuyện cả đời chôn chân trong khe núi, không thể nhập ngũ ra trận, thực hiện hoài bão, trong lòng tôi lập tức dâng lên từng cơn hoảng sợ, sống mũi cay cay, suýt nữa thì bật khóc.
Thấy vẻ mặt tôi kỳ quặc, Béo hỏi tôi đang nghĩ gì mà ngày nào cũng ủ rũ thế. Tôi thở dài đáp: “Mẹ kiếp, chẳng phải tôi đang lo cho sự nghiệp giải phóng nhân dân các châu Á, Phi, Mỹ La-tinh hay sao.” Béo khuyên: “Đừng lo nữa, cuộc sống của nhân dân các châu Á, Phi, Mỹ La-tinh ra sao thì chúng ta cũng chẳng lo xuể, có khi người ta cũng chẳng cần mình bận tâm hộ. Sắp tan ca rồi, tối nay tôi mời các cậu ăn lòng lừa, cứ ăn thỏa thích. Nói theo tiếng Đông Bắc thì đừng khách sáo, cứ ăn cho đã.”
Tôi quệt nước mũi đang chảy, định bàn với Béo xem xử lý lòng lừa thế nào thì bí thư chi bộ già trở về. Ông lên đại đội làm việc, tiện thể lấy mấy bưu kiện cho đám thanh niên tri thức. Đường sá trong núi bất tiện, chúng tôi đến đây cắm đội đã mấy tháng, gần như mất liên lạc với bên ngoài. Lần đầu thấy bưu kiện thư từ, ai mà chẳng mừng rỡ. Chúng tôi lập tức gạt hết mọi chuyện sang một bên. Điều tôi và Béo mong ngóng nhất, dĩ nhiên là tình hình ở nhà, nhưng bí thư lục tìm một hồi rồi báo không có bưu kiện của chúng tôi, tất cả đều là của mấy thanh niên tri thức khác.
Tôi biết người nhà hiện giờ đều bị cách ly, đương nhiên chẳng có cơ hội gửi đồ đến, nhưng trong lòng vẫn thấy khó chịu vô cùng. Tôi đang định quay đi thì bí thư chi bộ già gọi hai chúng tôi lại. Ông giơ một lá thư lên, bảo chỉ có lá thư này là gửi cho hai đứa tôi.
Tôi và Béo hơi sững người, vội xông tới giật lấy thư, trong bụng vẫn hết sức ngạc nhiên: sao hai đứa lại nhận chung một lá? Yến Tử cũng tò mò, ghé lại xem cùng chúng tôi. Tôi nén kích động, nóng lòng nhìn phong bì. Thư được chuyển tiếp từ phòng thường trực quân khu ở quê chúng tôi, nên bên trong còn một phong bì nữa mới là phong bì gốc. Rõ ràng người gửi không biết địa chỉ cắm đội của tôi và Béo, nên mới gửi thư đến quân khu, sau đó thư mới được chuyển tiếp tới đây.
Tôi mở thư, chăm chú đọc từng chữ. Hóa ra người gửi là Đinh Tư Điềm, cô bạn Hồng vệ binh mà tôi và Béo quen trên tàu hỏa trong dịp đại liên lạc toàn quốc. Cô trạc tuổi chúng tôi, là cây văn nghệ. Chúng tôi vừa gặp đã thân, từng cùng nhau đi liên lạc khắp nửa Trung Quốc. Ở quê hương của **, mỗi người chúng tôi nắm một nắm đất địa phương, suốt cả ngày đêm không buông, kết quả sau đó tay đều sưng lên. Ở thánh địa cách mạng Diên An, chúng tôi từng chia nhau một miếng lương khô trong hang động. Chúng tôi còn được duyệt binh theo nghi thức long trọng nhất ở **. Khi kết thúc chuyến liên lạc và chia tay, chúng tôi đã trao đổi địa chỉ thư từ. Chuyện ấy đã qua một thời gian khá lâu, thật không ngờ đến tận hôm nay lại nhận được thư cô giữa chốn núi rừng.
Cha mẹ Đinh Tư Điềm đều làm việc ở bảo tàng. Nhà họ Đinh có tổng cộng bốn người con, mỗi người được đặt tên theo các cụm “Kháng Mỹ viện Triều” và “Ức khổ tư điềm”, cũng là xu hướng đặt tên trẻ con phổ biến thời bấy giờ. Trong thư cô viết: “Gửi hai người bạn chiến đấu cách mạng thân thiết nhất của tôi, Hồ Bát Nhất và Vương Khải Toàn. Từ ngày chúng ta chia tay ở thủ đô vĩ đại Bắc Kinh, tôi chưa lúc nào thôi nhớ những ngày tháng cùng nhau đi đại liên lạc. Tôi đã muốn viết thư cho hai cậu từ lâu, nhưng trong nhà xảy ra nhiều chuyện… Tôi đoán hai cậu đã được như ý nguyện, nhập ngũ rồi nhỉ? Được vẻ vang gia nhập Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, trở thành một chiến sĩ cách mạng cũng là ước mơ của tôi. Mong hai cậu gửi cho tôi ảnh mặc quân phục để tôi được chia sẻ niềm vui… Cuối cùng, xin đừng quên tình hữu nghị cách mạng giữa chúng ta. Chúc tình bạn ấy cao hơn núi, xa hơn đường, mãi xanh tươi, không bao giờ phai nhạt.”
Qua thư, chúng tôi biết Đinh Tư Điềm vốn muốn nhập ngũ, nhưng vì thành phần gia đình và nhiều nguyên nhân khác nên đành phải đến Tả kỳ Khắc Luân ở Nội Mông cắm đội. Cô hẳn không biết cảnh ngộ của tôi và Béo cũng chẳng khác cô là bao: chúng tôi không được làm lính, bị đưa đến Đại Hưng An Lĩnh cắm đội. Đọc xong thư, tôi và Béo im lặng hồi lâu. Thật chẳng còn mặt mũi nào viết thư hồi âm cho Đinh Tư Điềm, mà chúng tôi lấy đâu ra ảnh mặc quân phục để gửi cho cô.
Qua thư của Đinh Tư Điềm, tôi cảm nhận được cô rất cô đơn. Có lẽ cuộc sống ở Tả kỳ Khắc Luân còn đơn điệu hơn trong núi. Tả kỳ Khắc Luân tuy cũng thuộc Nội Mông như Cương Cương Doanh Tử nơi tôi ở, nhưng không thuộc cùng một minh. Đó là vùng chăn nuôi trên thảo nguyên, điều kiện khắc nghiệt, dân cư còn thưa thớt hơn, lại cách minh Hưng An rất xa. Đinh Tư Điềm ca hát nhảy múa thì được, chứ bảo cô chăn thả gia súc trên thảo nguyên thì thật khó tưởng tượng; làm sao người ta yên tâm cho được? Đang nghĩ ngợi, tôi thấy Béo lục tung rương hòm tìm giấy viết thư hồi âm, bèn bảo: “Thôi tìm đi, đến giấy chùi đít còn chẳng có, lấy đâu ra giấy viết thư. Tôi thấy chúng ta ở trong núi sắp đần người ra rồi. Chi bằng lên thảo nguyên chơi một chuyến, tiện đường thăm người bạn chiến đấu thân thiết.”
Nghe tôi nói muốn lên thảo nguyên, Yến Tử kinh ngạc hỏi: “Cái gì? Đến đại thảo nguyên Tả kỳ Khắc Luân á? Đi về mất cả chục ngày nửa tháng, lâu thế không làm việc thì các anh mất công điểm à? Về rồi ăn gì?”
Tôi gật đầu với Yến Tử. Dĩ nhiên tôi không thể không tính đến chuyện đó. Công điểm là mạng sống của thanh niên tri thức. Những thanh niên tri thức lên núi xuống nông thôn cắm đội khác với người tham gia binh đoàn xây dựng sản xuất. Các binh đoàn ở Bắc Đại Hoang và những nơi khác áp dụng chế độ quản lý bán quân sự, lấy sư làm đơn vị, bên dưới có đủ biên chế quân sự tiêu chuẩn như đoàn, doanh, liên, bài, ban. Thành viên binh đoàn được bao ăn ở, mỗi tháng lĩnh sáu đồng phụ cấp. Ưu điểm của binh đoàn là thu nhập ổn định, nhược điểm là thiếu tự do, không thể muốn đến là đến, muốn đi là đi. Còn thanh niên tri thức áp dụng chế độ công điểm: nhược điểm là thu nhập không chắc chắn, ưu điểm là tự do đi lại, xin nghỉ cũng rất tiện. Có lẽ sẽ có người thấy lạ: thanh niên tri thức đã tự do đến thế, sao không về thành phố? Chủ yếu vì về đó thì không còn lương thực theo tiêu chuẩn nữa. Hơn nữa, cái gọi là cắm đội tức là hộ khẩu đã chuyển xuống nông thôn, thành người có hộ khẩu nông thôn; về thành phố thì cũng thành dân cư bất hợp pháp, trong thành phố không còn tên tuổi gì của mình, không thể tìm được việc làm. Dù sao dân lấy ăn làm đầu, người sống không thể không ăn. Không có công điểm thì không có khẩu phần lương thực, thế là người ta bị trói chân ở lại.
Mấy hôm trước, chúng tôi nhặt được không ít đậu vàng ở lâm trường Đoàn Sơn Tử. Dĩ nhiên chẳng ai dám giữ riêng thứ này; sau khi nộp công, bí thư chi bộ tốt bụng, dù thời ấy chưa có khái niệm tiền thưởng, vẫn hứa tính thêm cho chúng tôi hai tháng công điểm để dành nghỉ dài ngày khi về quê thăm nhà dịp Tết. Nói cách khác, tôi và Béo có thể không làm việc suốt hai tháng. Chán ngấy cảnh ở lì trong núi, lại nhớ Đinh Tư Điềm, chúng tôi liền quyết định lên thảo nguyên một chuyến.
Những ai thích Quỷ Xuy Đăng xin hãy lưu lại: (m.shuhaige.net) Mạng tiểu thuyết Thư Hải Các cập nhật Quỷ Xuy Đăng nhanh nhất toàn mạng.