“Giờ đã biết đòi bình đẳng rồi à?” Vân Diệp nằm trên ghế xếp, nhìn khóm hoa nghênh xuân nở rộ nơi góc tường, lẩm bẩm một mình. Qua ô cửa hoa, một bụi trúc xanh um rậm rạp; nằm ở đây nhìn ra, ô cửa trên bức tường trắng tựa như một bức tranh trúc vàng tuyệt đẹp.
Đó chính là yếu tố trong kiến trúc. Sân vườn giản dị, qua tay chủ nhân trước đây chỉ thêm chút biến đổi đã hóa thành một bức tranh. Gu thẩm mỹ của người Đại Đường đầy chất thơ, chẳng giống người phương Tây. Bọn họ đang ra sức xây những cung điện tráng lệ dát vàng dát ngọc, dưới nắng chiếu xuống trông chẳng khác nào núi vàng. Kiến trúc như vậy chẳng phải đang nói với người ta rằng: Ta giàu lắm, mau đến cướp đi sao?
Văn nhân Đại Đường nho nhã, còn võ nhân Đại Đường lại cực kỳ thô bạo. Hai bên dần đi về hai thái cực, điều này cũng là chuyện Vân Diệp muốn thấy: vai trò của văn nhân là giáo hóa, vai trò của võ nhân là chinh phục.
Văn nhân thì nên trông hiền hòa dễ mến. Võ tướng thì nên dữ dằn một chút; ai có thể dọa trẻ con khóc mới thích hợp làm võ nhân.
Sau khi được trao quyền quản lý địa phương, Nguyên Gia dốc toàn tâm toàn ý vào công việc. Trong thời gian ấy, ông ta gặp Vân Tranh hai lần, lần nào cũng cười tủm tỉm, dáng vẻ như đã nắm chắc phần thắng.
Vân Diệp cũng mặc kệ ông ta. Người thông minh như vậy ắt sẽ hiểu ra mấu chốt. Trong thiên hạ, nhóm người nào tha thiết đòi bình đẳng nhất? Chỉ có một đáp án: thương nhân!
Lão nông giờ thấy cuộc sống của mình khá ổn: cứ gieo lương thực xuống ruộng, đến mùa thu là có thu hoạch. Thuế khóa triều đình hiện thấp đến mức gần như chẳng cảm nhận được; còn lao dịch thì giờ cũng có thể nộp tiền thay. Cuộc sống như vậy chẳng có gì đáng oán trách. Nếu lúc này con cháu trong nhà còn than vãn, lão nông ngồi bên ruộng trông lúa sẽ đánh gãy chân chúng. Mọi suy nghĩ viển vông đều bị gán cho cái tội không lo làm ăn chính đáng.
Công nhân cũng thấy cuộc sống của mình không tệ: chỉ cần làm việc là có tiền công, chưa nghe nói ai làm rồi mà không được trả tiền. Chỉ cần điều đó được bảo đảm, họ sẽ cắm đầu làm việc, chẳng đòi hỏi gì thêm. Ai rảnh mà nghĩ chuyện khác chứ?
Thương nhân thực ra chỉ là một đám ăn no uống đủ rồi bắt đầu đòi hỏi cuộc sống mới. Dẫu túi có tiền, nhưng khi ngươi vào lầu xanh, danh kỹ thà tiếp mấy anh học trò nghèo túng cũng chẳng chịu nằm trong lòng ngươi mà nũng nịu, thế là có vấn đề rồi. Dựa vào đâu chứ? Ý thức về quyền lực nảy sinh chính vì dục vọng của mình không được thỏa mãn.
Hà Thiệu! Cái gã giờ béo đến mức đi đứng cũng không nổi ấy. Vân Diệp rất tò mò không biết ông ta sống đến bây giờ bằng cách nào. Suốt ngày nằm trên chiếc giường lớn, trông chẳng khác nào một núi thịt.
Mấy năm nay ông ta không đến nhà họ Vân. Không phải ông ta không muốn, mà vì Vân Diệp không chịu tháo cửa phòng để đưa chiếc giường lớn của ông ta vào. Hơn nữa, Vân Diệp mắc chứng sạch sẽ, cứ nhìn thấy cả đống mỡ nằm trên giường nói chuyện với mình là mấy ngày liền ăn không nổi thịt ba chỉ, quả là một cực hình. Vì thế có việc gì thì Vân Diệp đều đến tìm ông ta.
Nông dân khá giả một chút là yên lòng. Công nhân chẳng thấy ai bóc lột giá trị thặng dư của mình; chỉ cần tiền công hợp lý, họ chấp nhận kiểu bóc lột ấy. Vì vậy, hai loại người này đều chẳng giúp được Nguyên Gia, chỉ có thương nhân mới giúp được ông ta. Đó là một tập đoàn giàu có thế lực, đã tranh giành quyền lợi cho mình không phải ngày một ngày hai. Ngay từ thời Thái Tông hoàng đế, họ đã đánh một trận lật ngược tình thế, chính là trận với “Thương luật”, khiến Trưởng Tôn Vô Kỵ ôm hận lui về ở ẩn. Cũng chính trận ấy khiến tầng lớp thống trị miễn cưỡng chấp nhận cho thương nhân bước vào tầng lớp thượng lưu.
Thương nhân xuất bản “Dân luận” của Nguyên Gia thì chẳng thành vấn đề. Ai nấy sẽ cho rằng thương nhân đang kéo thêm đồng minh về phía mình, chẳng phải chuyện gì to tát. Trên triều đình, chuyện mượn da hổ kéo cờ lớn vốn đã nhiều, thêm một chuyện này cũng chẳng đáng kể.
Nếu chuyện này do mình đề xuất thì ha ha, Đại Đường sẽ náo nhiệt lắm đây. Trưởng Tôn sẽ đến nhà họ Vân khóc lóc, mắng mình vô lương tâm. Vậy cứ giao việc này cho thương nhân hoàn thành thôi.
Với trí tuệ của Nguyên Gia, dụ dỗ Hà Thiệu, kẻ đầu óc chỉ toàn lợi ích, hẳn là chuyện dễ dàng. Vân Diệp rất tin tưởng Nguyên Gia. Xưa nay thương nhân vẫn lộn xộn kéo nhau lên triều đình trình bày yêu cầu của mình; giờ có một văn kiện cương lĩnh trong tay, họ ắt sẽ quý như báu vật. Họ không cho rằng nông dân và công nhân có thể sánh với thương nhân cao quý, nhưng kéo họ về làm đồng minh lúc này cũng khá ổn.
Đúng lúc Vân Diệp đang để tâm trí chạy rong, Trưởng Tôn đang giúp hoàng đế Lý Quyết phân tích tấu chương của Vân Diệp từng câu từng chữ. Trưởng Tôn đặc biệt chọn bản tấu chương này làm văn mẫu giảng cho hoàng đế nghe.
“Hoàng đế, không cần xem nội dung, chỉ nhìn số chữ thôi, con cũng nên biết bản tấu chương này là do Sở Quốc công dụng tâm viết, hơn nữa còn tự tay chấp bút. Như thế đã là hiếm lắm rồi. Trước đây khi dâng tấu lên hoàng gia gia và phụ hoàng của con, ông ấy đâu viết nhiều chữ đến vậy. Ông ấy viết dài như thế là vì sợ con hiểu lầm, nên mới cố ý giải thích từng việc thật rõ ràng. Khi tuổi con ngày một lớn, tấu chương của ông ấy sẽ dần trở nên ngắn gọn hơn.”
“Con xem đoạn này đi. Ông ấy giải thích vì sao không tuân theo ý chỉ của con, nhất định phải xử Lý Tượng cực hình. Trong đó có một câu: loạn thế phải dùng hình phạt nặng!”
“Hoàng gia gia con lo nhất chuyện quân sĩ bỏ mặc thi thể, không thu dọn áo giáp mà quay sang tàn sát lẫn nhau. Phụ hoàng con cũng có nỗi lo ấy. Vân Diệp là lão thần ba triều, rất hiểu tâm tư của Thái Tông và phụ hoàng con. Ông ấy là bạn thân của phụ hoàng con, muốn giúp con trừ bỏ chướng ngại ngay từ đầu, xóa đi mối họa của Đại Đường. Vì vậy, trong chuyện này ông ấy không làm sai…”
“Điều thứ hai trong tấu chương nói về việc Lý Tượng đã đầu độc dân chúng Hành Dương ra sao. Ở đây ông ấy liệt kê tổng cộng mười một đại tội của hắn, sau mỗi tội đều có lời giải thích. Chính là để con phái Đô Thủy Giám đi kiểm chứng. Bề tôi bình thường sẽ không nói như vậy; chỉ có Sở Quốc công mới liệt kê từng điều một, yêu cầu tra xét. Ông ấy đang chỉ cho con biết cách phân biệt thật giả của một sự việc. Câu ‘nghe nhiều phía thì sáng suốt, tin một phía thì tối tăm’ chính là nói đến đạo lý này.”
“Có những tội trạng ấy, dù Hành Sơn vương trở về Trường An cũng khó thoát chết. Sở Quốc công đã xử lý chuyện này ở Hành Dương, vì không muốn tay con vấy máu huynh đệ mình. Một bề tôi làm được đến mức này thì có thể nói là hết lòng trung thành. Nhưng lòng trung thành của ông ấy không dành cho con, mà là ân trạch hoàng gia gia và phụ hoàng con để lại. Một bề tôi như Vân Diệp, con vẫn chưa thể điều khiển được…”
“Sau khi đánh dẹp xong, Hình bộ phải xuống truy cứu trách nhiệm, Dân bộ xuống vỗ về dân chúng, đại quân bắt đầu trở về doanh trại, các tướng lĩnh chuẩn bị khải hoàn về kinh. Đó là quy trình chuẩn. Từ xưa, đại tướng nhận lệnh xuất chinh đều phải tuân theo điều này, không được có ngoại lệ! Sau này nếu có tướng quân nào không chịu làm như vậy, con cứ đưa tấu chương của Sở Quốc công cho hắn xem. Nếu hắn vẫn không chịu, con phải chuẩn bị sẵn sàng để đại quân đi đánh dẹp…”
Lý Quyết ngoan ngoãn cùng Trưởng Tôn bàn luận. Hễ gặp chuyện gì không hiểu, cậu bé liền thỉnh giáo Hoàng thái hậu… Giữa bà cháu trông thật ấm áp, hòa thuận.
Lý Quyết nghiêm túc phê chữ son lên tấu chương của Vân Diệp. Không có lời bình, chỉ một chữ “Chuẩn” thật lớn, nghĩa là hoàng đế chấp thuận việc Vân Diệp giết Lý Tượng.
Đợi Hoàng thái hậu rời đi, Lý Quyết vẫy tay gọi tên hoạn quan đứng trước điện, khẽ hỏi: “Tấu chương này do Sở Quốc công tự tay viết ư? Viết mất bao lâu? Ông ấy triệu kiến Đoạn Hồng trước hay triệu kiến ngươi trước?”
Tên hoạn quan kia quỳ xuống, nhỏ giọng thưa: “Khải bẩm bệ hạ, tấu chương này quả thực do chính tay Sở Quốc công viết. Mực để viết tấu chương là do nô tài đích thân hầu hạ. Ông ấy viết từ lúc mặt trời lặn đến khi trăng lên, tròn hai canh giờ. Trong lúc ấy, Sở công nhiều lần dừng bút, dường như vô cùng đau buồn.”
“Nô tài và công công Đoạn Hồng cùng đợi ngoài quân trướng để được triệu kiến. Sở công triệu kiến nô tài trước; lúc nô tài mang tấu chương đi, công công Đoạn Hồng vẫn còn đợi ngoài trướng.”
Tiểu hoàng đế rất hài lòng. Trong mắt cậu, đại tướng quân vẫn hết sức kính trọng vị hoàng đế là mình, không vì hiện giờ Hoàng thái hậu nhiếp chính mà xem như cậu không tồn tại. Tâm tư trẻ con tuy đơn thuần, nhưng một khi ý nghĩ xấu đã nảy mầm thì sau này muốn sửa lại sẽ rất khó. Vì vậy, Vân Diệp càng coi trọng vị tiểu hoàng đế này, ông không muốn mười năm sau tự chuốc lấy phiền phức chẳng đâu vào đâu.
Dưới cùng một bầu trời, Vân Diệp đang thưởng thức bố cục khu vườn nhỏ, tiện thể cho đầu óc nghỉ ngơi. Trưởng Tôn đang dạy dỗ đứa cháu trai nhỏ, Trưởng Tôn Xung đứng trên lầu cao nhìn xuống Trường An phồn hoa dưới chân. Thuyền bè ra vào cửa sông Trường An dường như không bao giờ ngừng nghỉ. Ánh tà dương phủ xuống Trường An, cả đế đô tựa hồ nhuộm một lớp vàng. Thế giới này tuy tốt, rốt cuộc cũng chẳng thuộc về nhà họ Trưởng Tôn.
Sở dĩ người ta được gọi là con người là vì suy nghĩ của mỗi người không giống nhau, và có thể dùng lý trí chống lại những ý nghĩ xấu nảy sinh trong lòng. Có lẽ ta là quyền thần bất tài nhất trong lịch sử! Trưởng Tôn Xung nghĩ như vậy.
Một trăm lẻ tám tiếng trống tịnh nhai bắt đầu vang lên. Quy củ này từ buổi đầu Đại Đường lập quốc đến nay chưa từng thay đổi; thứ thay đổi chỉ có con người. Trường An vẫn náo nhiệt, chợ đông chợ tây buôn bán vẫn ồn ào tấp nập. Là trung tâm chính trị phồn hoa nhất, việc buôn bán ở Trường An vẫn thịnh vượng, thuế thu mỗi năm vẫn chiếm một phần rất quan trọng trong tổng thu thuế của Đại Đường. Vì thế, giữa tiếng dân chúng kêu ca mạnh mẽ, quan phủ bắt đầu nhắm một mắt mở một mắt: trống tịnh nhai vẫn đánh, việc buôn bán bên dưới vẫn cứ tiếp diễn. Đám Vũ hầu như linh cẩu chỉ xuất hiện trên phố sau giờ Tý, hoặc vòi tiền người đi đường về muộn, hoặc tìm được vài gã say khướt ở một góc tường nào đó.
Đèn đuốc ở Trung thư tỉnh sáng trưng, đèn ở Môn hạ tỉnh cũng thức suốt đêm; Lục bộ cũng vậy. Những công vụ bị trì hoãn vì tang lễ tiên hoàng đang được giải quyết từng chút một.
Cuộc sống như vậy kéo dài mấy tháng, người ta bỗng nhận ra rằng Đại Đường dù không có hoàng đế, cả đất nước vẫn vận hành vô cùng ổn định. Sự tồn tại của tiểu hoàng đế càng giống như một biểu tượng; điều thực sự quan trọng là các nha môn ấy vẫn hoạt động mạnh mẽ. Chỉ cần có họ, đế quốc sẽ tiếp tục tiến về phía trước…
PS: Gửi phần thứ ba.